واگرایی میان تولید و فروش «غگل»

با بررسی میزان تولیدات درمی‌یابیم که به‌طور میانگین هرسال ۹درصد از مجموع تولید شرکت کاسته شده که با توجه به بالاتر بودن عمر شرکت نسبت به میانگین صنعت، مستهلک‌شدن خطوط تولید را می‌توان عامل کاهش تولیدات در سال‌های اخیر دانست. از طرفی مبلغ فروش «غگل» ظرف سه‌سال اخیر ۵۲‌درصد افزایش را به ثبت رسانده است. مجموع عوامل ذکرشده موجب می‌شود که برای سال مالی ۱۴۰۲ به میزان ۲۴درصد افزایش درآمد فروش و ۲۰درصد کاهش میزان تولید پیش‌بینی شود. در نتیجه، این امر سبب تحقق ۷۲تومان سود به‌ازای هر سهم شرکت می‌شود. لازم به ذکر است که پایان سال مالی شرکت گلوکوزان مصادف با شهریورماه است، بنابراین در هر جای متن که به سال مالی اشاره شده، منظور پایان شهریورماه سال مذکور است.

معرفی شرکت

براساس آمار‌های منتشرشده، شرکت گلوکوزان در سال ۱۳۷۸ در سازمان بورس اوراق بهادار تحت نماد «غگل» پذیرفته شد. ظرفیت حال حاضر شرکت مذکور ۶‌هزار تن آسیاب ذرت به‌صورت روزانه است. در این میان، طبق اساسنامه، موضوع فعالیت گلوکوزان عبارت است از تاسیس و خرید کارخانه‌های تولید نشاسته، گلوکز و محصولات فرعی وابسته، تولید محصولات و فروش و توزیع آنها. از طرفی تهیه مواد اولیه برای تولید محصولات شرکت از داخل و خارج از کشور و فروش آنها، واردات انواع ماشین‌آلات، ابزار، قطعات، تاسیسات و کلیه اقلام که با موضوع شرکت مرتبط است نیز در زمره فعالیت‌های شرکت قرار می‌گیرد. در مجموع خرید، فروش و صدور محصولات مشابه شرکت‌های دیگر و انجام عملیاتی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به تمام یا هریک از موضوعات مشروحه فوق مربوط باشد، جزو فعالیت‌های «غگل» است.

محصولات شرکت

بررسی‌ها نشان می‌دهد که محصولات اصلی شرکت گلوکوزان در شهریورماه که مصادف است با پایان سال مالی ۱۴۰۱ شرکت، شامل گلوکز، فروکتوز، نشاسته، گلوتن، پوسته، روغن و چسب z۴ بوده است. از طرفی از سال ۱۳۹۷ به بعد میزان فروش صادراتی شرکت کاهش یافته، به‌طوری که در ۶ماه ۱۴۰۱ کمتر از یک‌درصد درآمد شرکت را شامل شده است. با این تفاسیر می‌توان گفت شرکت گلوکوزان تقریبا فروش صادراتی ندارد و تمامی محصولات خود را در بازار داخل به فروش می‌رساند. با بررسی مواد مصرفی شرکت درمی‌یابیم که سه‌نوع ماده اصلی از جمله ذرت، نشاسته گندم و دوغاب نشاسته مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این میان تامین‌کنندگان عمده مواد مصرفی شرکت، گروه صنعتی و پژوهشی فرهیختگان زرنام، رویال‌ملاس ایرانیان، فرآوری روغن‌های نباتی گل‌بهار جاده ابریشم و فروزندگان جاودانه طبیعت هستند که به‌ترتیب ۳۵درصد، ۱۰درصد، ۸درصد و ۸درصد مواد اولیه «غگل» را تامین می‌کنند. بر همین اساس بررسی‌ها حکایت از این واقعیت دارد که شرکت‌های تامین‌کننده مواد اولیه «غگل» داخلی؛ اما واسطه‌ای برای واردات مواد مذکور هستند. بر همین اساس می‌توان گفت ریسک عدم‌تامین مواد اولیه در گلوکوزان که حدود ۷۲‌درصد از بهای تمام‌شده را شامل می‌شود، بالاست و این مهم در صورت عدم‌تامین مواد مذکور به دلیل تحریم‌ها یا هر مساله دیگر، می‌تواند فعالیت شرکت را تحت‌تاثیر قرار دهد. لازم به ذکر است که «غگل» تا حد امکان در شرکت‌های واسطه برای تامین مواد اولیه خود تنوع ایجاد کرده که این مهم می‌تواند تا حدی ریسک عدم‌تامین مواد را کاهش دهد. بررسی آمار تولید، فروش و سودآوری «غگل» می‌تواند نقشه‌ای از عملکرد آن در گذشته به تحلیلگران ارائه دهد. بر این اساس در بخش تولیدات بررسی آمار‌ها نشان می‌دهد که در سه‌سال اخیر به‌طور میانگین ۲‌درصد از میزان تولیدات کاسته شده، این در حالی است که در سال مالی ۱۴۰۱ نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۲۷‌درصد از میزان تولیدات «غگل» کاهش پیدا کرده است. عمده دلیل این افت را با توجه به قدمت بالای شرکت می‌توان مستهلک‌شدن خطوط تولید دانست که این امر نشان می‌دهد «غگل» باید در این زمینه تدابیر لازم را بیندیشد و به‌روزرسانی‌هایی را در خطوط تولیدی خود ایجاد کند. یکی دیگر از آمار‌های مهم شرکت گلوکوزان، مبلغ فروش است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که «غگل» در سه‌سال گذشته در مبلغ فروش رشد خوبی را به ثبت رسانده و به طور میانگین ۵۲درصد به این مبلغ افزوده شده است. بر همین اساس در سال مالی ۱۴۰۱ شرکت مذکور موفق شده است نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۵‌درصد به مبلغ فروش خود بیفزاید که این امر رشد درآمدی بسیار خوبی را برای این شرکت نشان می‌دهد. بررسی‌ها حاکی از آن است که دلیل عمده افزایش درآمد فروش «غگل» با توجه به عدم‌رشد میزان تولید در سال مالی ۱۴۰۱، افزایش نرخ حاصل از آزادسازی قیمت‌های محصولات شرکت بوده است. آخرین موردی که باید در «غگل» به بررسی روند آن بپردازیم، حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص است. بر همین اساس در چهارسال اخیر میانگین حاشیه سود‌های شرکت مذکور به‌ترتیب برابر با ۲۱درصد، ۱۹‌درصد و ۱۳‌درصد بوده، این در حالی است که در سال مالی ۱۴۰۱ حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص به ۳۴ درصد، ۳۴‌درصد و ۳۱‌درصد رسیده است. این موضوع حکایت از این واقعیت دارد که شرکت به‌خوبی توانسته است با کنترل هزینه‌ها، روند رو به رشدی در حاشیه سود‌های خود ایجاد کند و در نتیجه سودآوری خود را افزایش دهد.

نسبت سهامداران شرکت

سهامداران عمده شرکت گلوکوزان عبارتند از شرکت صنعتی آرد زر، شرکت توسعه صنعتی غذایی زر، شرکت خورشید تجارت البرز، صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت کاردان، شرکت صنعتی زرماکارون و شرکت توسعه صنعت کیمیازر که به‌ترتیب مالکیت ۲۲درصد، ۱۴درصد، ۲درصد، ۹۶/ ۱درصد، ۶/ ۱‌درصد و ۳۸/ ۱‌درصد سهام «غگل» را در اختیار دارند.

تحلیل سود سال آینده

اگر بخواهیم سهم سود سال مالی ۱۴۰۲ «غگل» را تخمین بزنیم، ابتدا باید مفروضات و متغیر‌های موثر بر سودآوری شرکت را مشخص کنیم. مهم‌ترین متغیر اثر‌گذار بر سودآوری این شرکت نرخ محصولات تولیدی آن است. محصولات اصلی «غگل» که بیشترین درآمد شرکت را حاصل می‌کنند، شامل گلوکز، فروکتوز، نشاسته، گلوتن، پوسته، روغن و چسب z۴ هستند. نرخ آنها براساس رشد ۱۰درصدی نسبت به آخرین گزارش فعالیت ماهانه (آبان‌ماه) به‌ترتیب ۲۲میلیون و ۳۳۱هزار تومان، ۱۹میلیون و ۹۱۷هزار تومان، ۲۳میلیون و ۵۷۱هزار تومان، ۳۲میلیون و ۲۹۶هزار تومان، ۹میلیون و ۳۶۷هزار تومان، ۶۱میلیون و ۷۷۸هزار تومان و ۲۸میلیون و ۷۳۷هزار تومان به‌ازای هر تن در نظر گرفته شده است.

در این میان، همان‌طور که اشاره شد، به دلیل مستهلک‌شدن خطوط تولید، روند تولیدات شرکت همواره کاهشی بوده است. بر این اساس برای سال مالی ۱۴۰۲ افت ۲۰درصدی میزان تولیدات نسبت به سال گذشته در برآورد مبلغ فروش پیش‌بینی شده است. از طرفی نرخ‌های مهم دیگر عبارتند از افزایش حقوق، تورم و حمل‌ونقل که به‌ترتیب ۵۵درصد، ۳۰درصد و ۳۵درصد برآورد شده‌اند. همچنین نرخ دلار در بازار آزاد برای سال ۱۴۰۱ به‌طور میانگین برابر با ۳۲هزار تومان در نظر گرفته شده است. با فرض این متغیر‌ها فروش شرکت گلوکوزان در سال مالی ۱۴۰۲ برابر با یک‌هزار و ۵۷۲میلیارد تومان خواهد شد. از این میزان فروش، ۵۰۰میلیارد تومان سود ناخالص، ۴۸۵میلیارد تومان سود عملیاتی و ۴۲۵میلیارد تومان سود خالص برآورد می‌شود. این در حالی است که در ‌سال مالی ۱۴۰۱ «غگل» توانسته است به میزان یک‌هزار و ۲۶۵میلیارد تومان فروش به ثبت برساند. با این مفروضات سود خالص به‌ازای هر سهم شرکت گلوکوزان برای سال مالی ۱۴۰۲ برابر با ۶۹تومان پیش‌بینی می‌شود. همان‌طور که در بخش مبلغ فروش به بررسی روند سالانه پرداخته شد، «غگل» در سال مالی ۱۴۰۱ موفق به افزایش درآمد فروش خود به میزان ۳۵درصد شده است. بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود برای سال مالی ۱۴۰۲ رشد ۲۴درصدی در درآمد شرکت نسبت به سال مالی ۱۴۰۱ به وقوع بپیوندد. با توجه به آخرین قیمت هر سهم «غگل» که برابر با ۵۳۱تومان بوده است، نسبت قیمت به سود هر سهم شرکت برای سال مالی ۱۴۰۲ برابر با ۳/ ۷ می‌شود.

ریسک‌ها و فرصت‌های شرکت

اولین ریسکی که می‌تواند سودآوری شرکت گلوکوزان را تحت‌تاثیر قرار دهد، نوسانات نرخ ارز است. با توجه به اینکه خرید مواد اولیه، ادوات بسته‌بندی و مواد شیمیایی برای تولید محصولات از طریق واردات از خارج از کشور تامین می‌شود و همچنین برخی از مواد اولیه نیز که در داخل کشور تامین می‌شود، دارای منبع خارجی هستند، نوسانات نرخ ارز بر قیمت این مواد تاثر می‌گذارد. در این میان، شرکت مذکور از صندوق توسعه ملی، تسهیلات مالی ارزی برای تامین مالی پروژه فروکتوز اخذ کرده، بنابراین نوسانات نرخ ارز بر هزینه‌های مالی و بازپرداخت اقساط شرکت نیز تاثیر خواهد داشت. بررسی گزارش‌های مالی «غگل» حاکی از آن است که شرکت تسهیلات بانکی دریافت کرده است، بر این اساس نوسانات بهره بانکی باعث تغییر در هزینه‌های مالی شده و در نتیجه سودآوری شرکت را تحت‌تاثیر قرار خواهد داد. یکی دیگر از مواردی که باید در گلوکوزان به آن توجه کنیم، قیمت نهاده‌های تولید است. با توجه به اینکه مواد اولیه اصلی شرکت طبق ضوابط سازمان حمایت نرخ‌گذاری می‌شود، بنابراین تغییر در ضوابط بر بهای تمام‌شده و نرخ فروش تاثیر می‌گذارد که این عامل به‌طور مستقیم بر سودآوری شرکت اثر خواهد گذاشت. با توجه به اینکه عمده بهای عوامل تولید محصولات شرکت، مواد اولیه به‌خصوص ذرت بوده و از طرفی دوره بازپرداخت بدهی‌ها کوتاه‌تر از دوره وصول مطالبات است، بنابراین شرکت با ریسک نقدینگی مواجه خواهد بود. از منظر دیگر باید در نظر داشت که نرخ مواد اولیه بر سودآوری شرکت گلوکوزان به صورت اهرمی تاثیر‌گذار است، به‌طوری که هر ۱۰‌درصد رشد نرخ ذرت که به‌عنوان اصلی‌ترین ماده مصرفی در این شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌تواند تا حدود ۱۱‌درصد سود به ازای هر سهم و همچنین ۷/ ۰واحد قیمت به ازای هر سهم «غگل» را کاهش دهد. از طرفی با توجه به اینکه اکثر این مواد وارداتی و در نتیجه تحت‌تاثیر نرخ ارز هستند، این موضوع می‌تواند برای شرکت مذکور ریسک تلقی شود.

با در نظر گرفتن این موضوع که تمام رقبای حال حاضر در صنعت تولید نشاسته و گلوکز به مرحله تولید تجاری رسیده‌اند، بنابراین پیش‌بینی نمی‌شود که شرکت از منظر ورود رقبای جدید به بازار تحت‌تاثیر ریسک جدی قرار گیرد. از طرفی با توجه به ماهیت فعالیت گلوکوزان و فروش داخلی آن، ریسک تحریم‌ها که همواره بر ایران سایه افکنده، بر فعالیت شرکت تاثیری ندارد و از نظر فروش، ریسکی آن را تهدید نمی‌کند.

جمع‌بندی

اگر به روند سود به‌ازای هر سهم شرکت گلوکوزان نگاهی بیندازیم، درمی‌یابیم که در سال‌های گذشته همواره این نسبت روندی رو به رشد داشته، به طوری که در پایان سال مالی ۱۴۰۱ توانسته است ۶۳تومان به ازای هر سهم سود ثبت کند که این عدد نسبت به دوره مشابه سال قبل رشد ۸۰درصدی را به ارمغان آورده است. بر همین اساس پیش‌بینی می‌شود که برای سال مالی ۱۴۰۲ شرکت مذکور بتواند ۷۲تومان سود برای هر سهم شناسایی کند که این عدد نسبت به سال گذشته ۱۴درصد رشد نشان می‌دهد. از طرفی با توجه به محاسبات انجام‌شده، نسبت قیمت به ازای هر سهم برابر با ۳/ ۷ برای سال مالی ۱۴۰۲ برآورد شده است. در نهایت با توجه به مجموع این عوامل می‌توان گفت شرکت از نظر میزان فروش، حاشیه سود‌های ناخالص، عملیاتی و خالص در حال رشد است که این موضوع توانمندی شرکت در کنترل هزینه‌های خود را نشان می‌دهد. از طرفی بررسی میزان تولیدات در سه‌سال اخیر نشان می‌دهد که همواره به دلیل مستهلک‌شدن خطوط تولیدی روند کاهشی داشته و این مهم نیاز مبرم شرکت برای چاره‌اندیشی در زمینه خطوط تولیدی خود را نشان می‌دهد. از منظر دیگر نرخ مواد اولیه به‌خصوص ذرت، از مهم‌ترین عوامل تاثیر‌گذار بر سودآوری شرکت است که با توجه به وارداتی بودن این مواد و اهرمی بودن آن در سودآوری شرکت همواره باید این ریسک را در تحلیل سال‌های آتی در نظر گرفت. از طرفی با توجه به آزادسازی نرخ محصولات و در نتیجه رشد درآمدی شرکت می‌توان گفت، حتی با افزایش بهای تمام‌شده در درآمد شرکت خللی ایجاد نخواهد شد و از این نظر افق روشنی می‌توان برای «غگل» متصور بود.