چشمانداز بورسی صنعت کاغذ
دنیای‌اقتصاد : صنعت خمیر کاغذ و کاغذ جزو بزرگ‌ترین صنایع جهان است. این صنعت تحت تسلط شرکت‌های آمریکای شمالی، شمال اروپا و شرق آسیاست و البته آمریکای لاتین و استرالیا نیز در این صنعت فعالیت قابل‌توجهی دارند. در چند سال آینده انتظار می‌رود دو کشور هند و چین به بازیگران کلیدی این صنعت تبدیل شوند. در مورد صنعت پایین‌دستی، صنایع بستهبندی کاغذ در حال حاضر بزرگ‌ترین بخش مصرف‌کننده تولید جهانی کاغذ است که بیش از نیمی از تولیدجهانی کاغذ را مصرف می‌کند.
ارزش بازار جهانی بستهبندی کاغذ در سال ۲۰۱۶ به بالغ بر ۲۴۰میلیارد دلار رسیده است که تخمین زده می‌شود تا سال ۲۰۲۲ به ۳۴۵میلیارد دلار برسد. کل تولید کاغذ جهان از حدود ۳۸۲میلیون تن در سال ۲۰۰۶ به حدود ۴۳۵میلیون تن در سال ۲۰۲۱ افزایش یافت. تولید کاغذ و مقوا در جهان در سال ۲۰۲۰ معادل ۴۳۰میلیون تن و در سال ۲۰۲۱ حدود ۴۳۵میلیون تن بوده و پیش‌بینی می‌شود که این عدد در سال ۲۰۲۲ با ۱۰درصد رشد به ۴۸۰میلیون تن برسد. صنایع سلولزی از جمله صنعت کارتن و ورق، به‌عنوان یکی از ۱۱صنعت استراتژیک کشور توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت معرفی شده‌اند که این مهم به خودی خود می‌تواند فرصت قابل‌توجهی در مسیر رشد و توسعه این صنعت در کشور فراهم سازد. صنایع سولزی کشور ۷درصد اعداد پروانه‌‌‌های بهرهبرداری صادرشده، ۴/ ۸درصد اشتغال و حدود ۵درصد ارزش‌افزوده صنعت با احتساب چاپ صنعتی را به خود اختصاص می‌دهد. بیشترین تولید کاغذ و مقوای کشور مربوط به کاغذهای لاینر و فلوتینگ بوده که حدود ۵۰درصد تولید کاغذ و مقوای کشور را به خود اختصاص می‌دهد. طبق آمار سندیکای تولیدکنندگان مقوا و کاغذ ایران در حال حاضر سرانه مصرف کاغذ کشور ۲۲کیلوگرم بوده، در حالی که متوسط مصرف سرانه جهانی ۵۴کیلوگرم است. ایران سالانه به ۳۸۰هزار تن کاغذ تحریر و روزنامه نیاز دارد، در صورتی که مجموع ظرفیت ایجادی برای تولید این نوع کاغذ در کشور ۱۸۰هزار تن در سال است، به همین سبب ایران در بخش تامین کاغذ تحریر و روزنامه به واردات وابسته است.
شرکت‌ها
در حال حاضر در بازار سرمایه کشور سهام سه‌شرکت در گروه محصولات کاغذی مورد معامله قرار می‌گیرد. شرکت‌های فعال این حوزه شامل گروه صنایع کاغذپارس، صنایع کاغذسازی کاوه و کارتن‌‌‌سازی ایران است.
گروه صنایع کاغذ پارس (چکاپا)
گروه صنایع کاغذ پارس در سال ۱۳۴۹ به‌عنوان اولین واحد تولیدکننده کاغذ از خمیر ویرجین به بهرهبرداری رسید. شرکت کاغذ پارس در جوار کارخانه نیشکر هفت‌تپه و با هدف استفاده از باگاس تولیدی این کارخانه به‌عنوان ماده اولیه خمیرسازی تاسیس شد تا پس از تولید شکر در کارخانه نیشکر، تفاله باقی‌مانده ساقه نیشکر (باگاس) در این شرکت مورد استفاده قرار گیرد. کارخانه کاغذ پارس تنها تولیدکننده خمیر و کاغذ ویرجین شیمیایی در ایران است. تولید کاغذ نیازمند ماده اولیه سلولز است که سلولز در سه‌منبع یافت می‌شود: ۱) درختان؛ ۲) گیاهان یکساله مانند باگاس و ۳) کاغذهای بازیافتی.در فرآیند تولید کاغذ در مرحله اول از سلولز موجود در منابع مذکور، خمیر استحصال می‌شود. اگر ماده اولیه تولید خمیر، چوب درخت یا گیاهان یکساله باشد، خمیر را ویرجین و اگر کاغذها و کارتن‌های بازیافتی باشد خمیر را غیر‌ویرجین می‌نامند.تولید خمیر ویرجین به روش شیمیایی نقطه تمایز کاغذ پارس با سایر تولیدکنندگان کاغذ در ایران است.این شرکت طرح ایجاد شرکت پارس طبیعت سلولز برای تولید روزانه ۴۰تن ظروف یکبار مصرف سلولزی را کلید زده است. در ایران براساس آمار سالانه حدود ۵۰ تا ۶۰هزار تن از این محصولات در تولید ظروف یکبار مصرف استفاده می‌شود. پیش‌بینی می‌شود در صورت تولید این محصول براساس ۱۵هزار تن در سال بازار داخل قابلیت جذب تمام آن را دارد. پیش‌بینی می‌شد که در بهمن‌ماه فعالیت خط تولید آغاز شود که به دلیل مشکلات بیماری در چین اعزام کارشناسان با تاخیر انجام شده است و امید می‌رود با رفع این مانع و حضور تیم کارشناسی اجرای طرح به‌زودی شروع شود.
محصولات اصلی شرکت به دو طبقه خمیر و کاغذ تقسیم می‌شوند. بازار هدف در نظر گرفته‌شده برای کاغذ تولیدی این شرکت، بازار داخل است و در مورد خمیر قابل فروش، بازارهای صادراتی بیشتر مدنظر است.سال مالی صنایع کاغذ پارس منتهی به آبان است. این شرکت در سال مالی منتهی به پایان آبان ۱۴۰۰ رشد ۹۹درصدی در درآمدهای عملیاتی خود داشته است. مقدار فروش محصولات این شرکت در این سال ۶/ ۶۶هزار تن بوده که نسبت به ۶۱هزار تن سال ۹۹ رشد داشته است. سود خالص هر سهم این شرکت از ۱۲۸ریال سال ۹۹ به ۲۷۳ریال افزایش یافته است.
گروه صنایع کاغذسازی کاوه(چکاوه)
این گروه شامل شرکت صنایع کاغذسازی کاوه (سهامی‌عام)، به‌عنوان شرکت اصلی و شرکت صنایع بستهبندی بیستون تامین (سهامی‌خاص) به‌عنوان شرکت فرعی است.شرکت صنایع کاغذسازی کاوه در صنعت سلولز با تولید انواع کاغذ بستهبندی شامل کاغذ قهوهای، کاغذ تست‌الینر و کاغذ فلوتینگ از ضایعات بازیافتی کاغذ و کارتن (آخال) فعالیت دارد.شرکت صنایع کاغذسازی کاوه تنها شرکت فعال بورسی صنعت سلولزی کشور است که با استفاده از آخال (OCC) اقدام به تولید انواع کاغذ بستهبندی می‌کند. شرکت‌های دیگر در تولید کارتن فعالند یا با استفاده از ماده اولیه باگاس که به وفور در جنوب کشور وجود دارد و در دسترس است، به تولید کاغذ و خمیر می‌پردازند.این شرکت در ۹ماه ابتدایی ۱۴۰۰ به میزان ۱۸هزار و ۹۸۰هزار تن انواع کاغذ قهوهای، فلوتینگ و تست‌لاینر تولید کرده است. این رقم در ۹ماه ابتدایی سال مالی قبل ۱۸هزار و ۹۳۷ تن بود. در سال ۱۴۰۰ (از ابتدای سال تا پایان آذرماه) فروش ریالی شرکت نسبت به سال گذشته ۱۰درصد افزایش داشت. نکته حائز اهمیت این است که با وجود اینکه میزان فروش شرکت در سال مالی گذشته نسبت به سال ۹۹ حدود ۲۱۱ تن کمتر بوده، در بخش ریالی در مدت سال۱۴۰۰حدود ۹۰میلیارد و۴۲۰میلیون تومان بیشتر از مدت مشابه سال قبل فروش داشته است.
شرکت کارتن ایران (چکارن)
شرکت کارتن ایران (سهامی‌عام) به‌عنوان اولین و بزرگ‌ترین تولیدکننده کارتن و ورق از سال ۱۳۳۸ فعالیت می‌کند. صنعت کارتن و ورق به‌عنوان صنعت واسط و تامین‌کننده کارتن بستهبندی برای محصولات صنایع مختلف، به طور طبیعی تحت‌تاثیر رشد و رکود کلی اقتصاد و صنایع کشور قرار می‌گیرد. بنابراین، شرایط رکودی کنونی در کشور نیز صنعت کارتن و ورق را تحت‌تاثیر قرار داده، ولی چیزی که هم‌اکنون صنعت را با مشکل مواجه کرده، رشد روزافزون و عدم‌ثبات قیمت مواد اولیه است. البته پیش‌بینی می‌شود با بهبود شرایط اقتصادی رونق به صنایع کشور و متعاقبا صنعت کارتن و ورق نیز بازگردد. تولید این شرکت در ۹ماه ابتدایی امسال ۱۱هزار و ۶۳۲تن بوده و مبلغ فروش آن ۲۴۰میلیارد تومان بوده است. این ارقام به ترتیب در مدت مشابه سال قبل ۱۰هزار و ۶۷۳تن و ۱۶۰میلیارد تومان بوده است.
