تحقق سود ۵۵۰ میلیارد تومانی در سایپا دیزل

تداوم رکود در فعالیت‌های این شرکت منجر  به کاهش نقدینگی و تاخیر در پرداخت بدهی‌ها و در نتیجه هزینه‌های اضافی  شد. با وجود این شرکت همچنان به فعالیت‌های خود ادامه داد و طبق صورت‌های مالی ۶ماهه سال جاری به سود‌دهی رسید. سودسازی شرکت از سه عامل افزایش درآمدهای عملیاتی، کاهش نسبی هزینه‌ها و فروش دارایی‌ها انجام گرفته است. در این بین درآمد حاصل از فروش دارایی‌ها بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است که به نظر نمی‌رسد شرکت بتواند در دوره‌های مالی آینده آن را تکرار کند از این رو تداوم روند سود‌سازی شرکت مبهم است. این گزارش به بررسی عملکرد شرکت با توجه به اطلاعات و صورت‌های مالی منتشر شده می‌پردازد. شرکت سایپادیزل در سال ۱۳۴۴ تحت عنوان شرکت تولیدی و صنعتی ایران کاوه تاسیس شد. این شرکت در ابتدا به مونتاژ کامیون ماک می‌پرداخت. درسال ۱۳۴۸ محل کارخانه به محل فعلی تغییر یافت و مجموع تولید کامیون‌های شرکت به بیش از ۱۰دستگاه در روز رسید. تولید ماک در سال ۱۳۵۶ متوقف و در سال ۱۳۶۲ قرارداد خرید کامیون ولوو از سوئد منعقد شد. در سال ۱۳۷۱ شخصیت حقوقی شرکت به سهامی ‌عام تغییر یافت  و در اسفند ۱۳۷۲ در سازمان بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شد. در سال ۱۳۷۵ پروانه تاسیس استفاده از ظرفیت سالانه ۸هزار دستگاه ولوو F۱۲ و انواع تریلر  از وزارت صنایع وقت در‌یافت و با انتقال خط تولید کامیون NL۱۲ از شرکت زامیاد در سال ۱۳۷۷، این شرکت به عنوان صادر‌کننده نمونه انتخاب شد. ایران کاوه در سال ۱۳۸۶ به شرکت سایپا واگذار و در سال ۱۳۸۸ خط تولید کامیون‌های T۳۷۵ با نام ایرانی البرز در این شرکت راه‌اندازی شد. در حال حاضر گروه سایپا دیزل شامل شرکت اصلی و شرکت خدمات فنی رنا در مجموع بیش از یک‌هزار و ۳۰۰نیرو دارد که نسبت به سال‌های قبل با کاهش روبه‌رو شده است.

   تداوم فعالیت‌ها با وجود زیان‌ده بودن

به‌رغم ساختار مالی نامناسب، صورت‌های مالی و صورت‌های سود و زیان شرکت اصلی، عملیات شرکت در سال‌های قبل منجر به ایجاد زیان شد. به طوری که زیان انباشته شرکت در تاریخ صورت وضعیت مالی نسبت به سرمایه ثبت شده آن و بدهی‌های جاری شرکت بر دارایی‌های جاری به مراتب فزونی داشته و اقساط تسهیلات مالی به موقع پرداخت نشده که منجر به تحمیل جرایم مضاعف شده است. این شرکت به دلیل تحریم‌های اقتصادی در تامین قطعات مورد نیاز کامیون ناکام بوده و نتوانسته تعهدات خود را درمورد واگذاری کامیون‌ها محقق کند. از این روبه منظور برون‌رفت از وضعیت موجود، اقداماتی از جمله واگذاری محصولات جایگزین به مشتریان طرح‌های خودروهای فرسوده و واردات خودروهای دست دوم جهت ایفای تعهدات مشتریان درحال انجام است. طرح جایگزینی خودروهای فرسوده قرارداد سه‌جانبه‌ای است که بین شرکت سایپادیزل با سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت و سازمان حمل و نقل جاده‌ای در سال ۱۳۹۶ منعقد و مبلغ یارانه اسقاط با خودروهای فرسوده از جانب سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت تعیین و به شرکت اعلام می‌شود.

با وجود اینکه بیان می‌شود ناتوانی شرکت در انجام تعهدات ناشی از تحریم‌ها و عدم توانایی در واردات قطعات مورد نیاز بوده، صورت‌های مالی منتشر شده برای ۶ماه نخست سال جاری نشان می‌دهد واردات قطعات از شرکت‌های دانگ فنگ‌، فوتون و ولوو همچنان ادامه دارد. در جدول معادل ارزی خرید‌های خارجی شرکت به تفکیک شرکت‌های تامین‌کننده آورده شده است.

   افزایش درآمدهای عملیاتی

طبق صورت‌های مالی تلفیقی برای ۶ماه نخست امسال، درآمدهای عملیاتی سایپادیزل با افزایش ۲۲۸درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته به حدود ۵هزار و ۵۳۸میلیارد ریال رسیده است. درآمدهای عملیاتی این شرکت از فروش۳۳۹دستگاه  کامیونت فوتون ۵/ ۸تن، ۱۱۲دستگاه کامیونت فوتون ۶تن بدون خواب و ۱۰۲دستگاه کامیونت فوتون ۶تن خوابدار در کنار فروش انواع کامیون ولوو و سایر موارد فروش‌رفته محقق شده است. از نظر ارزش فروش نیز کامیونت فوتون ۵/ ۸تن با حدود ۲هزار و ۵۵۳میلیارد ریال بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.

این شرکت برای تحقق درآمدهای عملیاتی خود، حدود ۵هزار و ۸۶میلیارد ریال هزینه کرده است که مواد مستقیم مصرفی، حقوق و دستمزد، هزینه‌های فروش، عمومی‌ و اداری و هزینه کاهش ارزش دریافتنی‌ها بیشترین سهم را در این عنوان داشته‌اند.

نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، عنوان هزینه‌های مالی شرکت است. این شرکت در ۶ماه نخست سال جاری حدود ۸۷۳ میلیارد ریال هزینه تسهیلات دریافتنی از بانک‌ها، هزینه جریمه تاخیر و کارمزد بانکی داشته که نسبت به یک هزار و ۸۷۲میلیارد ریال در مدت مشابه سال قبل با کاهش ۵۳درصدی روبه‌رو شده است. این میزان کاهش در هزینه‌های مالی برای شرکت بسیار قابل توجه است و امید می‌رود با تداوم در بهبود وضعیت بدهی‌ها، شرکت در آینده بتواند ریسک‌های خود را کاهش دهد. اما همان‌طور که حسابرس برآن تاکید دارد، با عدم پرداخت به موقع اقساط تسهیلات دریافتی، شرکت از این منبع با هزینه اضافی روبه‌رو است که بازدهی فعالیت‌های شرکت را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

   سود‌سازی زیر سایه فروش دارایی‌ها

بررسی صورت‌های مالی منتشر شده برای ۶ ماه نخست سال جاری نشان می‌دهد شرکت سایپا دیزل با افزایش ۲۲۸درصدی در درآمدهای حاصل از فعالیت اصلی و سایر درآمدهای عملیاتی توانست در مجموع ۶۲۱میلیارد ریال سود عملیاتی شناسایی کند.  این عدد با احتساب ۶هزار و ۳۵۰میلیارد ریال درآمدهای شناسایی شده از طریق فعالیت‌های غیر عملیاتی، سود خالص شرکت را به ۵هزارو ۵۸۶میلیارد ریال رسانده است.  بر این اساس شرکت توانست بعد از چند سال فعالیت‌های زیان‌ده، به سود‌دهی برسد که بسیار قابل توجه است، اما با نگاهی جزئی‌تر به صورت‌های مالی منتشر شده مشخص می‌شود بخش عمده این سودسازی مربوط به فروش دارایی‌ها از جمله فروش زمین و ساختمان شرکت رنا و سایر دارایی‌های ثابت مشهود و اقلام دریافتی از بانک پارسیان بوده است. از این رو تداوم روند سودسازی شرکت در آینده مبهم است.

در مورد فروش زمین و ساختمان مذکور باید توجه داشت که طی دوره مالی جاری زمین و ساختمان دفتر مرکزی شرکت به موجب تفاهم‌نامه بین شرکت‌های سرمایه‌گذاری سایپا، سایپا و سایپادیزل‌، بدون انجام مزایده و بر اساس قیمت پایه گزارش کارشناسی رسمی ‌دادگستری به مبلغ حدودی ۴هزار و ۳۸۰میلیاردریال به شرکت لیزینگ رایان سایپا (اشخاص وابسته) به فروش رسیده  و سپس طی قرارداد اجاره با اجاره ماهانه ۱۱میلیارد ریال‌، ملک مذکور از شرکت لیزینگ رایان سایپا اجاره شده است. به بیان دیگر شرکت دارایی‌های ثابت خود را فروخته و در سال‌های آتی نه تنها از محل این دارایی‌ها بازدهی نخواهد داشت، بلکه ملزم به پرداخت هزینه اجاره بها خواهد شد که از این طریق شرکت متحمل ریسک‌های بالای عملیاتی خواهد بود.

 و در آخر، با احتساب سود خالص شناسایی شده در ۶ ماه نخست سال جاری، مجموع زیان انباشته شرکت به حدود ۱۷هزار و ۳۰۱میلیارد ریال می‌رسد که نسبت به پایان سال ۹۹، به مقدار ۲۶درصد بهبود داشته است.