سود گسترش انرژی با تغییرات نرخ ارز
دنیای‌اقتصاد : گسترش انرژی پاسارگاد ازجمله شرکت‌های مرتبط با بانک پاسارگاد و از زیرمجموعه‌های گروه مالی پاسارگاد است. این شرکت در سال ۹۹ حدود ۴هزار و ۶۷۷میلیارد ریال سود شناسایی کرده که بخش عمده آن حاصل از تغییرات نرخ ارز بوده است. در این گزارش به بررسی عملکرد این شرکت از طریق صورت‌های مالی ارائه شده، می‌پردازیم.
فعالیت‌های گسترش انرژی پاسارگاد
شرکت گسترش انرژی پاسارگاد در سال۸۷ به‌صورت سهامی‌خاص تاسیس شد. سرمایه‌گذاری در اکتشاف، توسعه و استحصال منابع و معادن زیرزمینی هیدروکربوری، ساخت پالایشگاه‌های نفت و گاز و واحدهای پتروشیمی‌و صنایع پایین‌دستی و تولید فرآورده‌های مربوط، احداث نیروگاه‌ها و تولید برق، ایجاد تاسیسات مربوط به خطوط انتقال و توزیع برق، نفت و گاز و فرآورده‌های مربوط، احداث و بهره‌برداری از سایر صنایع مانند فولاد و مس، آلومینیوم و صنایع وابسته و فعالیت‌های جنبی و ساخت انواع تجهیزات و تاسیسات ازجمله فعالیت‌هایی است که این شرکت و گروه‌های وابسته،آنها می‌پردازند(گزارش هیات مدیره).
بخش بزرگی از هزینه‌ها ناشی از استهلاک است
طبق صورت‌های مالی منتشر شده، از سال ۹۹، درآمدهای عملیاتی برای این شرکت و گروه حدود ۱۲۶هزار میلیارد ریال بود که با توجه به حدود ۶۰هزار میلیارد ریال بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی، سود ناخالص عملیاتی این شرکت به حدود ۶۶هزار میلیارد ریال می‌رسد. طبق همین گزارش گروه در سال ۹۹ حدود ۴هزار و ۹۰۰میلیارد ریال فروش خالص داشته که بخش زیادی از آن حاصل از فروش برق نیروگاه خوی به مدیریت شبکه برق ایران، فروش برق نیروگاه شریعتی، فروش برق نیروگاه ارومیه، فروش برق به شرکت شبکه برق منطقه‌ای کرمان و فروش برق نیروگاه پاسارگاد قشم است. مابقی این درآمد حاصل از خدمات و سایر فعالیت‌های عملیاتی است.
در مورد بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی این گروه، بخش اعظم آن مربوط به استهلاک (در حدود ۵۴هزار میلیارد ریال)، مواد مستقیم مصرفی(۴۲میلیارد ریال)، دستمزد مستقیم (۸۹میلیارد ریال) و سایر (حدود ۲هزار میلیارد ریال) است. مبالغ مندرج در استهلاک، عمدتا مربوط به نیروگاه خوی، دکل حفاری پاسارگاد، نیروگاه شریعتی، خطوط لوله انتقال گاز و نیروگاه ارومیه است. استهلاک این گروه در سال ۹۸ حدود ۴۳هزار میلیارد ریال بود که بر این اساس در سال ۹۹ حدود ۲۵درصد افزایش داشته است. با توجه به رقم بالای این عنوان، لازم است گروه در این خصوص اصلاحاتی را در دستور کار قرار دهد.
با کسر هزینه‌های فروش، عمومی‌و اداری، هزینه‌های مالی و مالیات و اضافه کردن سایر درآمدها، سود خالص این گروه در سال ۹۹ به ۴هزار و ۶۷۷میلیارد ریال می‌رسد که نسبت به سال ۹۸ حدود ۵۳درصد افزایش داشته است(صورت‌های مالی منتشر شده در سایت کدال).
سودسازی در پناه نرخ تسعیر ارز
نکته قابل‌توجه، افزایش ۵۰درصدی در هزینه‌های اداری، عمومی‌و فروش و افزایش ۳۲۶درصدی در هزینه‌های مالی این گروه است. این افزایش عموما به خاطر افزایش در استهلاک ملزومات، هزینه حقوق و دستمزد، بهره تسهیلات دریافتنی (۳۲۵درصد) و سایر هزینه‌ها است. با توجه به موارد ذکر شده، این گروه بهره قابل‌توجهی را برای تامین مالی خود متحمل شده است(صورت‌های منتشر شده در سایت کدال).
این گروه از تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی غیرعملیاتی در حدود ۲۵هزار و ۶۹۸میلیارد ریال سود در سال ۹۹ شناسایی کرده که نسبت به سال گذشته بیش از ۱۴برابر شده است. از مبلغ مذکور بیش از ۹۶درصد آن مربوط به تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی غیرعملیاتی شرکت «نفتانیر» است که عمدتا بابت تسعیر حساب سپرده ارزی نزد بانک پاسارگاد به مبلغ ۴۰میلیون یورو است. با توجه به سود خالص این گروه (در حدود ۴هزار و ۶۷۷میلیارد ریال) به نظر می‌رسد سود این شرکت در پناه تغییرات نرخ ارز شکل‌گرفته است و در غیر این صورت این شرکت زیان ده می‌شد.
باید توجه داشت که سود ناشی از تغییرات نرخ ارز به صورت‌های مالی شرکت‌های بالادستی نیز رسوخ کرده و درمجموع تمام این شرکت‌ها از کاهش ارزش پول ملی و نگهداری دارایی‌های دلاری بهره برده‌اند. کاهش ارزش پول ملی، درنتیجه تورم پولی رخ می‌دهد که به‌صورت پنهانی از قدرت خرید تمام شهروندان ایرانی برداشته‌شده است(ص.م سایت کدال).
افزایش ۳برابری هزینه‌های تامین مالی
گروه گسترش انرژی پاسارگاد در سال ۹۹ برای تامین مالی پروژه‌های خود از منابع حقوق مالکانه و بدهی استفاده کرده است. بر این اساس، بهره تسهیلات دریافتی این شرکت در سال ۹۹ حدود ۱۴۰هزار میلیارد ریال بود که در مقایسه با ۳۳هزار میلیارد ریال در سال ۹۸، حدود ۳۲۴درصد افزایش‌یافته است. از مبلغ مذکور ۱۲۰۸میلیارد ریال به شرکت اصلی، ۳۵۸میلیارد ریال به شرکت پترو کاریز امید کیش، ۳۴۹میلیارد ریال به شرکت تجارت پاسارگاد، ۱۳۷هزار میلیارد ریال به شرکت مدیریت طرح‌های صنعتی نفتانیر، ۱۵۹میلیارد ریال به شرکت حفاری استوان کیش، ۳۰۴میلیارد به شرکت تولید انرژی برق شمس پاسارگاد و مابقی به شرکت‌های تجهیز و توسعه صنایع هنگام قشم، توسعه صنایع تابان انرژی پاسارگاد قشم مولد، سیوان تدبیر تجارت و سایر شرکت‌ها مربوط می‌شود.
افزایش توانایی شرکت در پرداخت بدهی‌ها
در جدول نیز برخی از نسبت‌های مالی این شرکت آورده شده است. نسبت جاری این شرکت نسبت به سال ۹۸ بهبود یافته که بخش قابل توجهی از آن مربوط به دریافتنی‌های تجاری و سایر دریافتنی‌ها می‌شود. باید توجه داشت که بخش زیادی از این عنوان از تهاتر بدهی‌ها یا طلب از سازمان توانیر تشکیل شده که نقدشوندگی آنها با ریسک‌هایی همراه است. نسبت پوشش بهره نشان می‌دهد شرکت تا چه میزان در پرداخت هزینه‌های مالی مثلا بهره وام‌های دریافتنی توانایی دارد. این نسبت برای گسترش انرژی پاسارگاد در سال ۹۹ کاهش یافته است این کاهش عمدتا ناشی از افزایش هزینه‌های مالی است که نشان می‌دهد تامین مالی شرکت با هزینه‌های بهره‌ای بالایی صورت پذیرفته است. حاشیه سود عملیاتی و ناخالص نیز برای این شرکت در سال ۹۹ بهبود یافته است که با توجه به ریزدرآمد‌های عملیاتی این شرکت عمدتا ناشی از خدمات بوده است. اختلاف بین حاشیه سود عملیاتی و حاشیه سود ناخالص نیز مربوط به افزایش ۱۰برابر سایر درآمدها می‌شود که طبق یادداشت‌های همراه با صورت‌های مالی از سود تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های عملیاتی، فروش ضایعات و درآمد ارائه سایر خدمات حاصل شده است. با توجه به موارد ذکرشده برآورد درآمدها و سودهای شناسایی‌شده گروه گسترش انرژی پاسارگاد عمدتا به لطف افزایش قیمت ارز اتفاق افتاده و اگر تغییرات نرخ ارز را از صورت‌های مالی این گروه کسر کنیم با زیان‌های بالایی روبه‌رو خواهد شد. با این شرایط، سوال این است که اگر در سال‌های آینده شرایط کلان ایران از حالت تورمی به رکودی تغییر یابد روند سودسازی این شرکت به چه شکل ادامه خواهد یافت؟ در کنار این مورد باید به هزینه‌های این شرکت نیز توجه داشت که هزینه‌های ناشی از استهلاک بسیار نمایان است و این می‌تواند فعالیت‌های آینده شرکت را با چالش‌های فراوانی روبه‌رو کند. البته این شرکت در سال ۹۹ درآمدهای زیادی از طریق خدمات شناسایی کرد که می‌تواند نقطه روشنی در گسترش فعالیت‌های میدانی شرکت باشد (صورت‌های منتشر شده در سایت کدال).
