مرگ تدریجی سربازان
دنیای اقتصاد : با وجود حضور ۲ میلیون نفر در نیروهای مسلح چین، ممکن است شما ماجرای کسی را بشنوید که نتوانسته سختیهای زندگی نظامی را بپذیرد و همین باعث شد مورد توجه قرار گیرد. داستانی در وب سایت انگلیسی زبان ارتش آزادیبخش خلق (PLA) قرار گرفت که به تفصیل مجازات «ژانگ موکانگ» را شرح میدهد که به PLA گفت دیگر نمیخواهد در ارتش خدمت کند. او دانشجویی است از استان جنوبی «هاینان». این مساله برای ژانگ چقدر میتواند بد باشد؟ او به ۸ جرم متهم شده که شامل اینهاست: دو سال منع از سفرهای خارجی؛ ممنوعیت در سفرهای داخلی با هواپیما، ممنوعیت استفاده از اتوبوس یا قطار در مسیرهای دوردست؛ ممنوعیت خرید املاک و مستغلات؛ ممنوعیت اخذ وام یا بیمه؛ ممنوعیت راه انداختن یک کسبوکار؛ ممنوعیت ثبتنام یا نامنویسی در دانشگاه. «برد لندون» و «مایکل لیم» در گزارش ۱۶ دسامبر در سی.ان.ان نوشتند که ژانگ- که سن و سالش اعلام نشده- اجازه نخواهد داشت شغل دولتی مادامالعمر دست و پا کند، حتی بهعنوان یک کارگر موقت و روزمزد. این شامل تمام ارگانها و شرکتهای دولتی در کشوری میشود که بخش اعظمی از صنعت آن دولتی است.
«لندون و لیم» مینویسند یک هزینه مالی هم داشت: ۴ هزار دلار جریمه بهعلاوه بازگرداندن ۳۷۵۰ دلار به ارتش بهدلیل خدماتی که طی دوران کوتاه سربازی به او داده شد مانند آزمونهای سیاسی، آزمون پزشکی، هزینههای سفر و زندگی و هزینههای خورد و خوراک و استراحت. ژانگ همچنین با یک «شرمساری عمومی» هم مواجه خواهد شد، یعنی اقدامات و مجازاتهایش «از طریق شبکهها، تلویزیونها، روزنامهها و فضای اجتماعی در معرض اطلاع عموم قرار خواهد گرفت». مسالهای مانند مساله ژانگ نادر است اما منحصر به فرد نیست. تحقیق سی.ان.ان از رسانههای چینی نشان میدهد که دستکم یک دو جین از این سربازان وجود داشتند که نامشان به شکل عمومی طی چند سال گذشته اعلام شده و مجازاتها هم براساس قانون چین صورت میگیرد.
«آدام نی»، سردبیر «China Neican» و محقق چین در دپارتمان مطالعات امنیتی و جرم شناسی در دانشگاه « Macquarie» در استرالیا، میگوید پکن ممکن است از این مورد «برای تبلیغ و بهعنوان نمونه استفاده کند تا کل جامعه را آگاه سازد که تاوان یک خطا چقدر است». این محقق میافزاید:«این نمونهای از برخی از تنشهایی است که PLA با آن مواجه است. از یک سو در نظر دارد تصویری خوب از خود مخابره کند و از سوی دیگر، نیاز دارد مانع آن چیزی شود که بدرفتاری و عدم اطاعت و تمرد مینامید». نیروی نظامی چین به لحاظ فنی مبتنی بر عضوگیری و خدمت سربازی است اما این الزامی است که به ندرت در سالهای اخیر اجرا شده چراکه به گفته کارشناسان، تعداد زیادی از داوطلبان بهدلیل نوسازیهای سریع ارتش چین پیشنهاد عضویت در ارتش را دادهاند. این نوسازی تعداد کمتر اما حرفهایتر و آموزشدیدهتری از نیروها را میطلبد. به این ترتیب، تعداد نیروها کم شده است؛ چراکه تاکید بیشتر بر داوطلبانی است که به لحاظ فنی کارآمدتر بوده و این بر سربازگیری ارجحیت دارد، آن هم سربازانی که بیشتر از مناطق فقیرتر چین میآیند.
این هم البته مشکلات خاص خود را دارد. آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) در «گزارش قدرت چین در سال ۲۰۱۹» اعلام کرد که این روند چالشی است که PLA با آن مواجه است. این گزارش میگوید: «در صورت سالم ماندن اقتصاد چین، خدمت نظامی احتمالا دیگر گزینه جذابی نخواهد بود. اگرچه جوانان چین هنوز به ارتش و فعالیتهای نظامی علاقه دارند اما این علاقه چندان گسترده و شایع نیست». این گزارش میافزاید: پکن خواهان پرسنل نظامیای است که با دادههای نظامی و تحولات مربوط به جنگهای مدرن آشنا باشند. چنین است که گزارش شینهوا در ژوئیه ۲۰۱۹ نشان میدهد که PLA بیشتر تمایل دارد نیروهای خود را از میان دانشجویان و دانشآموختگان دانشگاهها انتخاب کند تا نیروهای معمولی. به این ترتیب، هم کارآیی ارتش بالاتر میرود و هم هزینههای نظامی مربوط به آموزش نیروهای کمسوادتر کاهش مییابد. اما «نی» میگوید که دشواریهای زندگی نظامی ممکن است حتی نیروهای دانشآموخته را نیز مانند ژانگ متاثر سازد. با این حال، این کارشناس میافزاید:«ارتش جای خوبی نیست که بسیاری خواهان فعالیت در آن باشند».