اعتراضات جهانی به افزایش قیمت سوخت
روزنامه نیویورک تایمز در گزارش صفحه اول خود به بحران انرژی در جهان و اعتراضات مردمی پرداخته است. این روزنامه با تیتر « قیمتهای انرژی موجی از اعتراضات را در سراسر جهان برانگیخته است» گزارش میدهد که جهان دوباره از افزایش قیمت انرژی که ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران است، خشمگین شده است.
از زمان افزایش اخیر قیمت که نفت را به بالای 100 دلار در هر بشکه رساند، معترضان در گواتمالا و سوریه برای ابراز خشم خود لاستیکها و خودروها را به آتش کشیدهاند. جادههای پرتغال شاهد حرکت بسیار کند خودروها به نشانه اعتراض و صدای ممتد بوقها بوده است، پس از آنکه قیمت دیزل به رکورد جدیدی بیش از 9 دلار برای هر گالن رسید. و به ویژه در کشورهای در حال توسعه آسیا که به شدت به انرژی خاورمیانه وابسته هستند و به دلیل تلاشهای قبلی برای جبران پیامدهای جنگ زیر بار بدهیهای سنگین رفتهاند، سیستمهای حملونقل و دولتها با دور دیگری از فشار شدید مواجه شدهاند.
کمبود سوخت و صفهای طولانی در پمپبنزینها فعالیت اقتصادی را کند کرده است، همراه با اعتصاب رانندگان تاکسی و کارگرانی که وقتی درآمدشان به سختی هزینههای انرژی را پوشش میدهد، دلیلی برای کار کردن نمیبینند. بسیاری از کشورها با یک پرسش سخت مواجه هستند: آیا انتقال افزایش قیمتها به مردمی که مستعد انفجار هستند و موجب تسریع تورم میشود پرریسکتر است، یا تقویت یارانهها و کمکهایی که بدهی عمومی را بالا برده و استقلال پول ملی را تهدید میکند؟ همچنین این روزنامه در تازهترین نظرسنجی که انجام داده نشان میدهد که دموکراتها در انتخابات میاندورهای از جمهوریخواهان جلو افتادهاند و عمدهترین دلیل آن از دست رفتن اعتماد عمومی به ترامپ در حوزه اقتصاد بوده است.
بنا بر گزارش این روزنامه « درحالیکه کمتر از 50 روز تا انتخابات میاندورهای باقی مانده است، دموکراتها مزیت واضحی نسبت به جمهوریخواهان پیدا کردهاند، چرا که بر اساس نظرسنجی کشوری جدید نیویورک تایمز و دانشگاه سیهنا، رئیسجمهور اعتماد عمومی را در حوزه اقتصاد از دست داده است. تداوم عدم محبوبیت پرزیدنت ترامپ و ناامیدی شدید از مدیریت مسائل مربوط به هزینههای زندگی، بهویژه نقاط آسیبپذیری جمهوریخواهان را عمیقتر کرده است، درحالیکه دموکراتها برای به دست گرفتن کنترل مجلس نمایندگان و سنا تلاش میکنند.»
در واقع کاهش تردد نفتکشها از تنگه هرمز که در برخی روزها به صفر میرسد عمدهترین دلیل افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی است. نکتهای که روزنامه الشرق الاوسط در صفحه داخلی خود -صفحه ۳- به آن پرداخته است. این روزنامه در اینباره با تیتر «حملهای تازه به یک نفتکش، بحران عبور از هرمز را عمیقتر کرد»چنین مینویسد: «تنگه هرمز در سایه تشدید تنش میان ایران و ایالات متحده، به منطقهای با خطر فزاینده تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که هنوز امکان بازگشت به مذاکرات و راهحلهای دیپلماتیک وجود دارد، اما نفتکشها تقریبا هر روز با حملات و حوادث دریایی روبهرو میشوند.
آخرین مورد از این حوادث را عمان روز سهشنبه اعلام کرد. این کشور خبر داد که یک نفتکش با پرچم پاناما را پس از مهار آتشسوزی و نجات بیشتر خدمه آن به ساحل منتقل کرده است. در مقابل، سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که همین کشتی پس از برخورد با یک مین دریایی منفجر شده است؛ روایتی که واشنگتن آن را رد کرد.» الشرق الاوسط در ادامه مینویسد که حادثه نفتکش «الغایا» نشان میدهد که بحران تنگه هرمز دیگر صرفا به تهدیدهای متقابل ایران و آمریکا محدود نیست و اکنون امنیت کشتیهای تجاری، خدمه آنها و محیط زیست دریایی را نیز تحتتاثیر قرار داده است. دادههای حملونقل دریایی نشان میدهد که در آغاز این هفته رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز باز هم کاهش یافته است.
اثرات افزایش قیمت نفت بر اقتصاد و سیاست آمریکا هم قابلتوجه است. روزنامه والاستریت ژورنال یکی از این اثرات را افزایش نرخ اوراق قرضه و وام مسکن دانسته و درباره وام مسکن تیتر« آزمون جدید بازار مسکن: وام رهن ۷ درصدی» زده است.
بنا بر نوشته این روزنامه نرخهای وام رهن برای اولین بار از اوایل سال گذشته در حال نزدیک شدن به ۷ درصد است و نویدبخش فشار بیشتر بر خریداران احتمالی خانه است که پیش از این نیز از قیمتهای رکوردشکن مسکن و اقتصاد نامطمئن به ستوه آمده بودند. هفته گذشته، متوسط نرخ وام ۳۰ ساله ثابت طبق گزارش فردریک مک ۶.۷۶ درصد بود. اما طبق دادههای وبسایت« Mortgage News Daily یا « اخبار روزانه وامهای رهنی » که از روش متفاوتی استفاده میکند، نرخهای روزانه از آن زمان جهش کرده و از ۷ درصد عبور کرده است.
اقتصاددانان میگویند فراتر رفتن از مرز ۷ درصد، اگرچه شاید از نظر توان مالی تغییر چندانی ایجاد نکند، اما خریداران را بیش از پیش نگران خواهد کرد و نقطهپایانی ناامیدکننده بر سالی خواهد گذاشت که زمانی انتظار میرفت آغاز بازیابی بازار مسکن باشد. همچنین در این روزنامه گزارش دیگری میخوانیم با تیتر «صندوقهای پوشش ریسک، برگ برنده در بازار متلاطم اوراق قرضه.» بنا بر این گزارش نگرانیها در مورد جنگ ایران، تورم و افزایش سریع بدهیهای عمومی، باعث افت اخیر اوراق قرضه خزانهداری شده است. فاکتور دیگری نیز وجود دارد که میتواند به این ناآرامیها دامن بزند: صندوقهای پوشش ریسک (Hedge Funds)، که نفوذ آنها در این بازار در حال افزایش است.
برای دههها، دولتها میتوانستند روی خریداران قابل پیشبینی حساب کنند که بدهیهای حاکمیتی آنها را نگه میداشتند. اما اکنون، صندوقهای بازنشستگی و سایر سرمایهگذاران بلندمدت در جستوجوی بازدهی بالاتر در مناطق دیگر در حال عقبنشینی هستند و خلأیی ایجاد کردهاند که توسط صندوقهای پوشش ریسک و معاملهگران سریعتر پر میشود. طبق اعلام دفتر تحقیقات مالی وزارت خزانهداری، صندوقهای پوشش ریسک در آغاز امسال حدود ۲ تریلیون دلار از اوراق خزانهداری را در اختیار داشتند، که بیش از دو برابر دارایی آنها در ۵ سال قبل است. این دفتر اعلام کرد صندوقهای پوشش ریسک رکورد ۷ درصد از بازار را در اختیار گرفتهاند.»
* روزنامهنگار
