رئیسجمهور در سفر رسمی به پاکستان بر معماری جدید امنیتی در منطقه تاکید کرد
سه محور سفر پزشکیان به اسلامآباد
مسعود پزشکیان در جریان این سفر و دیدار با شهباز شریف نخستوزیر پاکستان با تاکید بر اینکه ایران عمیقا بر این باور است که صلح، ثبات، امنیت پایدار، توسعه و رفاه ملتها در منطقه راهبردی غرب آسیا و خلیج فارس تنها از طریق گفتوگوهای صریح و صادقانه، همکاریهای درونمنطقهای و تعاملات مبتنی بر احترام متقابل کشورهای منطقه قابل تحقق است، گفت: بر همین مبنا برای ایجاد فهم مشترک و معماری جدید امنیتی در منطقه دست دوستی به سوی کشورهای اسلامی دراز میکنیم.
روابط دوجانبه و توسعه همکاریها
روابط ایران و پاکستان همواره فراتر از مناسبات معمول میان دو کشور همسایه بوده است. پیوندهای تاریخی، فرهنگی، دینی و مردمی میان دو ملت، بستری فراهم کرده که در دورههای مختلف، روابط سیاسی دو کشور حتی در شرایط پیچیده منطقهای نیز استمرار یابد. پزشکیان در نشست مطبوعاتی مشترک با نخستوزیر پاکستان با اشاره به این پیوندها، تاکید کرد که پاکستان برای ایران تنها یک همسایه نیست، بلکه کشوری دوست، برادر و همراه است که ملتهای دو کشور در بسیاری از آرمانها و دغدغهها دارای اشتراک هستند.
یکی از مهمترین پیامهای این سفر، اراده سیاسی دو طرف برای ورود به مرحلهای تازه در روابط دوجانبه بود. تهران و اسلامآباد تلاش دارند ظرفیتهای موجود در حوزههای اقتصادی، تجاری، انرژی، حملونقل و همکاریهای مرزی را فعالتر کنند. رئیسجمهور ایران با اشاره به توافقات پیشین و گفتوگوهای انجامشده میان مسوولان دو کشور، بر ضرورت رفع موانع اجرایی و عملیاتی شدن تصمیمات تاکید کرد.
در شرایطی که روابط اقتصادی میان دو کشور هنوز با ظرفیتهای بالقوه فاصله دارد، توسعه تجارت دوجانبه یکی از محورهای مهم رایزنیها محسوب میشود. ایران و پاکستان با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک ویژه، میتوانند در حوزههایی مانند انرژی، اتصال منطقهای، بازارهای مشترک و همکاریهای اقتصادی مرزی منافع مشترک گستردهای ایجاد کنند. از نگاه تهران، افزایش سطح روابط با اسلامآباد نه تنها یک هدف اقتصادی، بلکه بخشی از سیاست تقویت همکاری با کشورهای همسایه و جهان اسلام است. پزشکیان در سخنان خود تاکید کرد که ظرفیتهای دو کشور در کنار اراده سیاسی رهبران و حمایت ملتها میتواند روابط ایران و پاکستان را به سطحی متناسب با جایگاه دو کشور مهم جهان اسلام ارتقا دهد.
مذاکرات و نقش میانجیگری پاکستان
یکی از ابعاد مهم سفر پزشکیان به اسلامآباد، بررسی تحولات منطقهای و نقش پاکستان در تقویت مسیر مذاکرات ایران و آمریکا و کاهش تنشها بود. رئیسجمهور ایران با اشاره به نقش مسوولانه پاکستان در ماههای اخیر، این کشور را دارای رویکردی آیندهنگر در حمایت از گفتوگوها و ثبات منطقهای دانست. پاکستان در سالهای گذشته تلاش کرده است در برخی بحرانها و اختلافات منطقهای، نقش تسهیلکننده و میانجیگرانه ایفا کند. از نگاه ایران، این نقش در شرایطی که منطقه غرب آسیا با بحرانهای متعدد امنیتی و سیاسی مواجه است، اهمیت ویژهای دارد. تهران معتقد است حل مسائل منطقهای نیازمند مشارکت کشورهای منطقه و ایجاد سازوکارهای گفتوگو میان بازیگران مختلف است.
در همین چارچوب، سفر پزشکیان فرصتی برای تبادل نظر درباره مسائل مشترک منطقهای و بینالمللی بود. دیدارهای رئیسجمهور ایران با نخستوزیر پاکستان، رئیسجمهور این کشور و فرمانده ارتش پاکستان نشان داد که رایزنیها تنها محدود به مسائل دوجانبه نبوده و موضوعات امنیتی و تحولات منطقه نیز در دستور کار قرار داشته است. رویکرد اعلامشده از سوی ایران در این سفر، حرکت به سمت ایجاد یک فهم مشترک میان کشورهای اسلامی و شکلدهی به یک معماری امنیتی جدید در منطقه بود. پزشکیان تاکید کرد که صلح، ثبات و توسعه پایدار در غرب آسیا و خلیجفارس تنها از مسیر گفتوگوهای صریح، همکاریهای درونمنطقهای و احترام متقابل میان کشورها امکانپذیر است. در این نگاه، پاکستان میتواند بهعنوان یکی از کشورهای اثرگذار جهان اسلام، نقش مهمی در نزدیکتر شدن دیدگاهها و کاهش سوءتفاهمها میان کشورهای منطقه ایفا کند.
همسایگی در سایه ائتلافهای منطقهای
سفر پزشکیان به پاکستان در مقطعی انجام شد که خاورمیانه در حال تجربه تغییرات مهم ژئوپلیتیک است. شکلگیری ائتلافها و محورهای جدید، تغییر در روابط میان کشورهای منطقه و تلاش بازیگران مختلف برای تعریف نقشهای تازه، اهمیت روابط دوجانبه میان ایران و پاکستان را افزایش داده است. در چنین شرایطی، تهران و اسلامآباد تلاش دارند روابط خود را بر پایه منافع مشترک و همکاری منطقهای تقویت کنند. ایران بر این باور است که کشورهای اسلامی باید به سمت همگرایی بیشتر حرکت کنند و اختلافات را از طریق گفتوگو مدیریت کنند. اشاره پزشکیان به کشورهای اسلامی مانند قطر، عربستان سعودی، مصر و ترکیه نشاندهنده تاکید بر ضرورت ایجاد زبان مشترک میان کشورهای منطقه است.
تقویت روابط ایران و پاکستان میتواند بخشی از روند گستردهتر همکاریهای منطقهای باشد؛ روندی که در آن کشورهای منطقه به جای اتکا به ترتیبات امنیتی خارج از منطقه، بر ظرفیتهای داخلی برای ایجاد ثبات و توسعه تاکید میکنند. از این منظر، روابط تهران و اسلامآباد تنها یک رابطه دوجانبه نیست، بلکه میتواند در معادلات گستردهتر منطقهای نیز اثرگذار باشد. همکاری دو کشور در حوزههای اقتصادی، امنیت مرزی، انرژی و مسائل سیاسی میتواند به عنوان الگویی از همکاری میان کشورهای اسلامی مطرح شود. در نهایت، سفر پزشکیان به اسلامآباد را میتوان تلاشی برای بازتعریف جایگاه روابط ایران و پاکستان در شرایط جدید منطقه دانست.
