نظام مالیاتی کشور مراحل پایانی گذار از سیستم سنتی به مدرن را پشت سر می‌گذارد. طرح جامع مالیاتی با مکانیزه کردن فرآیند شناسایی مودی و اخذ مالیات، به دنبال این است که تور مالیاتی را گسترش دهد و فرار مالیاتی را به حداقل برساند. اما این طرح در نظام مالیاتی تاکنون به چه نتایجی دست یافته است؟ سیدکامل تقوی‌نژاد، رئیس سازمان امور مالیاتی به بررسی این موضوع پرداخته است. او معتقد است که تحول عظیمی در سیستم مالیات‌ستانی کشور به وقوع پیوسته و سیستم مدرن، باعث صرفه‌جویی در وقت و هزینه مودیان شده است. علاوه بر این با کاهش ارتباط بین مودی و ممیز مالیاتی، بستر تبانی و سوءاستفاده به حداقل رسیده است. در این طرح یک بانک جامع اطلاعاتی ایجاد شده که با تکیه بر آن، احتمال شناسایی فرار مالیاتی افزایش یافته است. طوری که به گفته رئیس سازمان امور مالیاتی طی یک سال اخیر، ۲۲ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی شناسایی شده است؛ رقمی که معادل یک‌پنجم درآمدهای نفتی در بودجه سال ۹۷ است. یکی از راه‌های اصلی شناسایی این حجم از فرار مالیاتی، دسترسی این طرح به تراکنش‌های مشکوک بانکی مودیان است.

فرآیند اجرای طرح جامع مالیاتی از چه زمانی آغاز شد و چه مراحلی را طی کرد؟

طرح جامع مالیاتی یک تغییر رفتار مبتنی بر فناوری اطلاعات و ارتباطات است که تمام ارکان سازمان شامل ساختار، فرآیندها، تغییر قوانین و مقررات، فناوری و منابع انسانی را در برمی‌گیرد. این طرح قرار بوده و هست نظام مالیاتی کشور را از یک نظام سنتی به مدرن تبدیل کند. یعنی تمامی زیرساخت‌های نظام مالیاتی باید دچار تغییر می‌شد، به‌خصوص زیرساخت فناوری که قطعا مشکلات و موانع زیادی در این مسیر وجود داشت. طرح جامع مالیاتی در راستای تحقق اهداف برنامه سوم و در سال ۱۳۸۳ در دستور کار قرار گرفت. پس از آنکه دولت در راستای تحقق اهداف برنامه سوم موظف به اجرای طرح جامع مالیاتی شد، دفتر طرح جامع مالیاتی، در سال ۱۳۸۴ تاسیس و فعالیت آن آغاز شد. در سال ۱۳۸۴ ضمن برگزاری یک مناقصه بین‌المللی، شرکت دیلویت (Deloitte) کانادا به‌عنوان «مشاور بین‌المللی» طرح انتخاب شد. مشاور، وظیفه مطالعه، تهیه و ارائه طرح جامع مالیاتی، تهیه RFP برای پروژه نرم‌افزار یکپارچه مالیاتی (ITS) و ارزیابی پیشنهاد پیمانکاران متقاضی این پروژه را بر عهده داشت. در ادامه سازمان امور مالیاتی با استفاده از دانش و تخصص مجموعه‌ای از خبرگان و متخصصان درون‌سازمانی و برون‌سازمانی و همچنین شرکت‌های مشاوره‌ای داخلی و خارجی شرکت (Deloitte)، نقشه راه طرح جامع مالیاتی را در قالب ۵ مجموعه و ۳۲ پروژه طراحی کرد. به‌رغم برگزاری مناقصه بین‌المللی برای پروژه طراحی و اجرای آزمایشی سامانه نرم‌افزار یکپارچه مالیاتی و انتخاب شرکت پیمانکار BULL S.A.S فرانسه به‌عنوان برنده، انعقاد قرارداد این پروژه به دلایلی خارج از کنترل وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان امور مالیاتی کشور تا سال ۱۳۸۸ به تعویق افتاد. با آغاز عملیات اجرایی این پروژه محوری در سال ۱۳۸۹، زمینه مناسب برای آغاز، اجرا و تکمیل پروژه‌های طرح در قالب برنامه‌های تدوین‌شده فراهم شد.

البته این شرکت از خرداد امسال هیچ‌گونه قراردادی با سازمان امور مالیاتی کشور ندارد و تمامی سورس کدها در اختیار سازمان است و عملا مسوولیت توسعه و نگهداری سامانه بر عهده سازمان مالیاتی است. الان نیزسامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی بزرگ‌ترین دارایی فاوایی سازمان امور مالیاتی کشور و بخشی از سرمایه ملی سایبری کشور محسوب می‌شود.

سامانه یکپارچه مالیاتی توسط شرکت بول فرانسه طراحی و تولیدشده است، بنابراین ضروری بود که دانش فنی تغییر، توسعه و مدیریت بهره‌برداری از آن به‌طور کامل در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار گیرد. ازاین‌رو موضوع انتقال دانش مدیریت و توسعه سامانه مذکور در کلیه ابعاد و در قالب «سند رویکرد کلان انتقال دانش فنی» از طرف سازمان امور مالیاتی دنبال شد و همکاران توانمند ما در کنار متخصصان شرکت بول دانش و مهارت لازم برای توسعه و نگهداری این سامانه را فراگرفتند.

اهداف کلان طرح جامع مالیاتی چیست که تحقق آن می‌تواند دستاوردهای ثانویه دیگری داشته باشد؟

از اهداف کلان اقتصادی اجرای این طرح که افزایش درآمدهای مالیاتی از طریق جلوگیری از فرار مالیاتی، حذف معافیت‌های غیرضروری، شناسایی مودیان جدید مالیاتی و تسریع در فرآیند تشخیص و وصول مالیات است می‌توان به کاهش هزینه‌های عملیات مالیاتی از طریق مکانیزه کردن عملیات و بهینه‌سازی فرآیندها هم اشاره کرد. البته اجرای این طرح افزایش رضایت صاحبان منافع را هم به دنبال خواهد داشت. این رضایت از طریق بهره‌گیری از امکانات فناوری اطلاعات به‌منظور تسهیل تعامل با سازمان و تکریم مودیان و برقراری عدالت مالیاتی فراهم‌شده است که آثار آن را طی سال‌های گذشته مشاهده کرده‌اید که البته اجرای این طرح تاکنون دستاوردهای بسیار خوبی داشته و بخش زیادی از این اهداف محقق شده است.

این طرح برای مردم سودی دارد؟

نخستین منفعت عمومی شفافیت اقتصادی و افزایش آگاهی عمومی از چگونگی ارائه اظهارنامه‌های مالیاتی و پیگیری فرآیندهای رسیدگی به پرونده‌های مالیات است. همچنین با اجرای این طرح امکان ارائه اظهارنامه‌ها، پرداخت و دیگر خدمات مالیاتی برای آحاد مردم به‌صورت الکترونیکی فراهم شده است که به‌تبع آن مسافرت‌های درون‌شهری و هزینه‌های متحمل بر مردم بسیار کاهش یافته است. به‌عنوان مثال، با بارگذاری اظهارنامه‌های عملکرد سال ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ در سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی و متعاقبا عملکرد سنوات ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶، ضمن کاهش مراجعه مودیان محترم مالیاتی به ادارات و بهره‌برداری از خدمات الکترونیک در زمینه ارائه اظهارنامه، پرداخت مالیات و سایر موارد، طی سال اخیر با قطعی کردن۷/ ۱ میلیون اظهارنامه از اظهارنامه‌های دریافتی عملکرد سال ۱۳۹۶، بدون دخالت ماموران مالیاتی، مراجعه مودیان به‌صورت حضوری جهت انجام فرآیند تشخیص مالیات، فرآیند اعتراض و نهایتا دریافت اوراق مالیاتی نیز به شدت کاهش یافته است.

یکی دیگر از آثار مثبت اجرای این طرح برای مردم، کاهش ارتباطات بین مودیان و ممیزان مالیاتی و به‌تبع آن کاهش احتمال هرگونه تبانی و سوءاستفاده احتمالی از مودیان است که قطعا موجب رضایت و اعتماد هر چه بیشتر خواهد شد. با استفاده از این سامانه خدمات مالیاتی به‌صورت الکترونیکی به مودیان ارائه می‌شود، دید یکپارچه نسبت به عملکرد مودیان در سطح کشور ایجاد می‌شود، شناسایی، ردیابی، ثبت‌نام و مدیریت روابط با مودیان به سهولت انجام می‌شود، اطلاعات موردنیاز از دستگاه‌ها و ارگان‌های ذی‌ربط گردآوری، تجمیع و در اختیار نظام مالیاتی قرار می‌گیرد، مودیان پر ریسک جهت حسابرسی مالیاتی به‌صورت سیستمی انتخاب می‌شوند و تمامی فرآیندهای مالیاتی مدیریت و اجرا می‌شوند.

استراتژی سازمان در ادامه کار چیست؟

استراتژی سازمان، کاهش میزان بارگذاری اظهارنامه‌ها در سامانه‌های تک منبعی و افزایش میزان بارگذاری در سامانه یکپارچه مالیاتی است. امسال ۱۰۰ درصد اظهارنامه‌های مالیاتی به‌صورت الکترونیکی دریافت شد. ضمن اینکه مطابق برنامه‌ریزی، درسال جاری ۱۰۰ درصد اظهارنامه‌های عملکرد ۱۳۹۶ در سامانه «سنیم» مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

مسیر استخراج اطلاعات مالیاتی و کارکرد بانک اطلاعات مودیان چگونه است؟

این پایگاه، کلیه اطلاعات مورد نیاز انجام ماموریت سازمان را برابر قوانین مربوط، دریافت، نگهداری، پردازش و برای استفاده در اختیار فرآیندهای مالیاتی سامانه مذکور قرار می‌دهد. وجود این پایگاه در رابطه با فرار مالیاتی، مبارزه با پولشویی و برقراری عدالت مالیاتی در کشور بسیار حائز اهمیت است. اگر بخواهم پیشینه‌ای از این پایگاه نیز ارائه کنم، باید بگویم به منظور شفافیت فعالیت‌های اقتصادی و استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی، پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی شامل مواردی نظیر اطلاعات مالی، پولی و اعتباری، معاملاتی، سرمایه‌ای و ملکی اشخاص حقیقی و حقوقی است. در عملیات اجرایی طرح جامع مالیاتی ضمن اتصال به پایگاه اطلاعات ارزیابی ریسک سامانه یکپارچه مالیاتی و اتصال به بخش حسابرسی سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی، چهار سامانه اختصاصی نیز تولید و روی اطلاعات این پایگاه اطلاعاتی عملیاتی شده است. نخستین بخش سامانه جست‌وجوی اطلاعات مالیاتی مودیان است و مورد استفاده تمامی ادارات کل است. این سامانه امکان جست‌وجوی اطلاعات و سوابق یک مودی در بخش درون و برون‌سازمانی در کمترین زمان ممکن را دارد.  دومین سامانه، سامانه پالایش و الحاق اطلاعات به پرونده‌های مالیاتی است که امکان ویرایش اطلاعات ثبت‌شده توسط مودیان به درخواست آنها، امکان گزارش‌گیری‌های متعدد نظارتی و بهره‌برداری از اطلاعات ازجمله ویژگی‌های این سامانه محسوب می‌شود. سامانه سوم سامانه بررسی و پیگیری تشکیل پرونده مودیان شناسایی‌شده است که برای تطابق سیستمی اطلاعات با پرونده‌های مالیاتی و استخراج اطلاعات فاقد پرونده مورداستفاده قرار می‌گیرد.   آخرین سامانه هم بررسی تراکنش‌های بانکی مشکوک را از طریق اطلاعات احصا شده از طریق بانک انجام می‌دهد. این فرآیند در سامانه جامع مالیاتی کدگذاری و بعد از ثبت نتیجه گزارش‌های مدیریتی تهیه می‌شود.

مدیریت ریسک و انتخاب الکترونیک برای حسابرسی یکی از چهار محور مهم طرح جامع مالیاتی است، در طرح جامع این محور چگونه پیش برده می‌شود؟

در این شیوه، براساس قواعد از پیش مشخص شده، رتبه ریسک هر مودی تعیین و صرفا مودیان پرریسک مورد رسیدگی و حسابرسی دقیق قرار می‎گیرند. موتور ریسک یکی از اجزای مهم «سنیم» است. طبیعی است کسانی که براساس اطلاعات پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی، اطلاعات درست و کامل ارائه نمی‌دهند، یا عامدانه اظهارنامه خلاف واقع ارسال می‌کنند، جزو مودیان پرریسک قلمداد شده و رسیدگی و حسابرسی آنها به‌صورت دقیق‌تر انجام خواهد گرفت. کارکرد صحیح این موتور نیز براساس اطلاعات و سوابق مودیان در سامانه است که قاعدتا تحقق این امر مستلزم تکمیل پایگاه اطلاعاتی سازمان و استفاده کامل از سنیم برای رسیدن به مرحله بلوغ و بهره‌برداری کامل از طرح خواهد بود. اطلاعات مورد نیاز این سامانه طبق قانون باید از سایر دستگاه‌ها به سازمان امور مالیاتی ارسال شود؛ البته برخی دستگاه‎ها برای ارائه اطلاعات مورد نیاز همکاری نمی‌کنند و اطلاعات را در اختیار ما قرار نمی‌دهند.

در حال حاضر کدام دستگاه‌های دولتی ازلحاظ سخت‌افزاری و نرم‌افزاری باید به این سامانه متصل شوند تا عملکرد سامانه جامع مالیاتی به‌صورت ۱۰۰ درصدی مطلوب ارزیابی شود؟

اطلاعات، اساس کار بانک اطلاعات مودیان است. در این راستا، ۴۰ دستگاه اولویت‌بندی شده و در حال ارسال اطلاعات اقلام و بسته‌های اطلاعاتی درخواستی به سازمان هستند. گمرک، سازمان ثبت‌احوال به‌منظور استعلام کد ملی، سازمان ثبت شرکت‌ها، شرکت پست برای اخذ اطلاعات بانک کدپستی، بانک مرکزی، بیمه مرکزی، سازمان بورس، مرکز توسعه تجارت الکترونیک وزارت صمت، ثبت‌اسناد و املاک، شهرداری تهران، اتاق اصناف، وزارت راه و شهرسازی، سازمان راهداری، دانشگاه‌های علوم پزشکی، نیروی انتظامی، سازمان نظام پزشکی، نظام‌مهندسی، کانون وکلا و مرکز آمار از جمله این دستگاه‌ها هستند. تاکنون یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون رکورد اطلاعاتی در بانک اطلاعاتی سازمان جمع‌آوری‌شده است.

آیا بانک‌ها، اطلاعات مربوط به تراکنش‌های مشکوک بانکی را در اختیار سازمان قرار می‌دهند؟

اکثر بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری نسبت به ارسال اطلاعات مورد نیاز پایگاه اطلاعات مودیان اقدام کرده‌اند. اخیرا و به‌منظور تسریع و تسهیل در امر حسابرسی تراکنش‌های مشکوک بانکی و زمینه‌سازی جهت نظارت بر عملکرد و وظایف محوله واحدهای عملیاتی، تراکنش‌های بانکی اشخاص، در قالب بسته‌های اطلاعات آنالیز شده با فرمت استاندارد و تجمیع شده و با قابلیت اخذ گزارش‌های متنوع تهیه و به ادارات‌کل ارسال می‌شود. این اقدام، موجب می‌شود تا زمان رسیدگی به پرونده‌های مرتبط با تراکنش‌های بانکی به میزان قابل‌ملاحظه‌ای کاهش و حقوق حقه دولت با سهولت بیشتری به حیطه وصول آمده و سوءاستفاده‌های احتمالی نیز کاهش یابد.

آیا سازمان مالیاتی برنامه‌ای برای توسعه یک نرم‌افزار موبایلی در نظر دارد؟

بله اتفاقا نرم‌افزار گوشی‌های هوشمند طراحی شده است. با فراهم شدن امکان ورود و احراز هویت با اطلاعات کاربری ایجادشده در سامانه ثبت‌نام الکترونیک مودیان مالیاتی، هر مؤدی پس از تکمیل ثبت‌نام شماره اقتصادی خود دارای یک نام کاربری و کلمه عبور محرمانه است که می‌تواند از بسیاری از خدمات الکترونیک مالیاتی ازجمله نرم‌افزار هوشمند گوشی استفاده کند. در حال حاضر، دسترسی به تمامی پرونده‌های ثبت‌نامی مؤدی به همراه اطلاعات آنها ازجمله اطلاعات عمومی پرونده، وضعیت پرونده ثبت‌نام، اطلاعات پرونده مالیاتی متصل به ثبت‌نام، اعضا و شرکای ثبتی و پرداخت‌ها و قبوض الکترونیک پرداختی (وصول‌شده و نشده) و نمایش لیست اظهارنامه‌های ارسالی وی طی سالیان گذشته ازجمله امکانات این نرم‌افزار است.

همچنین از طریق این نرم‌افزار، امکان آگاهی از آخرین اخبار مالیاتی و نمایش لیست کلیه قبوض مالیاتی صادرشده برای مؤدی صرف‌نظر از قبوض الکترونیکی نیز امکان‌پذیر است. ابلاغ الکترونیک نیز از دیگر ویژگی‌های این نرم‌افزار است که پس از نهایی‌سازی سامانه ابلاغ الکترونیک سازمان فعال خواهد شد به‌نحوی‌که مؤدی به‌محض صدور برگه مالیاتی در گوشی خود یک پیام دریافت می‌کند و می‌تواند برگه ابلاغی خود را مشاهده کند. با توجه به ماهیت این نرم‌افزار، مؤدی می‌تواند همواره و بدون نیاز به هیچ سیستم دیگری تنها در صورت اتصال به اینترنت از اطلاعات پرونده‌های مالیاتی خود به‌صورت ۲۴ ساعته مطلع شود.

برای هر سیستم عامل گوشی هوشمند این نرم‌افزار کاربرد دارد؟

در فاز نخست برای سیستم‌عامل اندروید طراحی‌شده و در فاز بعد سیستم‌عامل iOS هم اضافه می‌شود.

یکی از چالش‌های اصلی برای یکپارچه‌سازی طرح‌هایی که در سطح ملی هستند، همسان‌سازی و پیاده‌سازی در ادارات استانی است. سازمان امور مالیاتی با این چالش چگونه مواجه شده است؟

برای انجام این کار ۹ پروژه طرح شد که در گام نخست تفکیک وظایف اصلی و استانداردسازی فرآیندها بود. بعدازآن باید به شبکه محلی، شبکه سراسری و خطوط مخابراتی متصل می‌شدیم. در مرحله بعد استقرار واحدهای استاندارد خدمات مودیان و همزمان با آن تأمین و نصب تجهیزات سخت‌افزاری قرار داشت که با همکاری ادارات مرتبط در استان‌ها به نحو شایسته‌ای اجرا شد. بعد از ثبت‌نام الکترونیکی مودیان مالیاتی در سامانه، مرحله اجرای برنامه‌های مدیریت تغییر نیز به‌خوبی انجام گرفت. البته در مراحل نهایی اجرای آموزش‌های طرح جامع مالیاتی با نصب و راه‌اندازی سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی صورت گرفت و درنهایت تبدیل و انتقال داده‌های ثبت‌نام، اظهارنامه و پرداخت‌های قبلی نیز انجام شد که طرح در این مرحله به‌صورت یکپارچه در ادارات امور مالیاتی کشور به انجام رسیده است.

اقداماتی که برای اجرای طرح جامع مالیاتی انجام شده، چه دستاوردهایی تاکنون داشته است؟

نخستین و ارزشمندترین اقدامی که در این راستا صورت گرفت در اختیارگیری سورس کدهای مرتبط با سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی و انتقال دانش و مسوولیت نگهداری و توسعه سامانه از شرکت فرانسوی بول به همکاران طرح جامع مالیاتی بود که خوشبختانه سازمان مالیاتی کشور به‌خوبی به انجام رساند و از دستاوردها و اهم اقداماتی که برای تکمیل این طرح انجام‌شده می‌توان به اقدامات تیم کارشناسی فنی طرح جامع مالیاتی برای اصلاح، طراحی و پیاده‌سازی تغییرات پایه مالیاتی ارث در قانون جدید مالیات‌های مستقیم در سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی اشاره کرد. یکی دیگر از این اقدامات که توسط تیم کارشناسی فنی انجام شد اصلاح، طراحی و پیاده‌سازی تغییرات پایه مالیاتی نقل‌وانتقال املاک در قانون جدید مالیات‌های مستقیم در سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی است که بسیار اقدام ارزشمندی است. برای رفع یکی دیگر از موانع اجرای طرح جامع مالیاتی، تیم کارشناسی فنی طرح جامع مالیاتی طراحی و تولید پرتال نقل‌وانتقال املاک مرتبط با سامانه نرم‌افزاری یکپارچه مالیاتی را به عهده گرفتند که به‌خوبی اجرا و عملیاتی شد. با این اقدامات ما شاهد بودیم که بیش از چهار میلیون مؤدی از طریق سامانه ثبت‌نام الکترونیک پیش ثبت‌نام انجام دادند و همزمان توانستیم اعتبارسنجی میدانی و ثبت‌نام نهایی سه میلیون و ۴۰۰ هزار مؤدی حقیقی و حقوقی ثبت‌نام‌شده از طریق این سامانه را به‌صورت الکترونیک انجام بدهیم.نیاز به این پرتال‌ها آن‌هم با فناوری متناسب با سامانه جامع مالیاتی باعث شد تا تیم کارشناسی فنی این سازمان با تلاش شبانه‌روزی این اقدامات را به‌خوبی انجام داده و مشکلات را رفع کند. از طرفی با ایجاد دسترسی به پایگاه اطلاعات مودیان برای مدیران و ماموران مالیاتی موفق شدیم انتقال داده‌های هویتی، پرداخت و اظهارنامه مودیان به نرم‌افزار یکپارچه مالیاتی برای ادارات امور مالیاتی را به شیوه الکترونیکی انجام دهیم. از طریق این اقدامات موفق به دریافت بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون رکورد اطلاعات و بارگذاری آن در پایگاه داده‌های اطلاعات ذی‌نفعان درون و برون‌سازمانی شدیم.

داده‌هایی که از سامانه‌های مختلف اطلاعاتی به دست می‌آید، می‌تواند منجر به شناسایی فرار مالیاتی می‌شود؟

مکانیسم مبارزه با فرار مالیاتی با توجه به هر یک از مفرها و گریزگاه‌ها متفاوت است. اما نقطه آغاز و فصل مشترک در تمامی شیوه‌های مبارزه با فرار مالیاتی، اشراف اطلاعاتی به درآمد واقعی افراد برای تشخیص مالیات عادلانه است. اشراف اطلاعاتی به فعالیت اقتصادی و درآمدزایی افراد، مسیر شناسایی فرار مالیاتی را هموار می‌سازد. در حال حاضر با تکیه ‌بر میلیاردها رکورد اطلاعاتی ذخیره‌شده در پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی، امکان شناسایی فرارهای مالیاتی و مودیان جدید بسیار سهل‌تر از گذشته شده است. این پایگاه، کلیه اطلاعات مورد نیاز مالیاتی را از دستگاه‌ها و سایر اشخاص ثالث دریافت، نگهداری، پردازش و برای استفاده در اختیار فرآیندهای مالیاتی سامانه مذکور قرار می‌دهد. مجموع میزان فرار مالیاتی شناسایی و مطالبه شده طی یک سال اخیر، رقمی معادل ۲۲ هزار میلیارد تومان بوده که رکورد تاریخی در زمینه مبارزه با فرار مالیاتی در کشور محسوب می‌شود.  همچنین با اتکا به اطلاعات همین سامانه ما تنها از یک نفر به‌اندازه یک‌میلیون و ۷۰۰ هزار نفر مالیات گرفتیم. یعنی به‌جای آنکه سراغ اصناف برویم و به آنها فشار وارد کنیم، سراغ شناسایی فرارهای مالیاتی رفتیم.  مورد قابل ذکر دیگر اینکه با تکیه‌بر اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعات مودیان مالیاتی، واحدیابی‌های موثر و سایر اقدامات مربوط به مبارزه با فرار مالیاتی، تاکنون بالغ‌بر یک‌میلیون و ۳۰۰ هزار مودی جدید شناسایی شده که از این تعداد، حدود ۶۰۰ هزار مودی در سال ۱۳۹۶ شناسایی شده‌اند. وجود این پایگاه در رابطه با فرار مالیاتی، پولشویی و برقراری عدالت مالیاتی در کشور بسیار حائز اهمیت است و این حجم بالای شناسایی فرارهای مالیاتی صرفا با تکیه بر ظرفیت فناوری‌های اطلاعاتی مربوط به طرح جامع مالیاتی امکان‌پذیر بوده است. تامین درآمدهای مالیاتی از طریق شناسایی فرارهای مالیاتی، هم به نفع مودیان فعلی و هم به نفع دولت است. سیاست نظام مالیاتی همواره بر تداوم این رویکرد استوار است و امسال شاهد تداوم و تشدید این رویکرد نسبت به سال‌های گذشته هستیم.

آیا از طریق تراکنش‌های بانکی مشکوک، فرار مالیاتی شناسایی شده است؟

تلاش کرده‌ایم با هدف کاهش فرار مالیاتی اطلاعات مربوط به تراکنش‌های بانکی اشخاص به‌طور مستمر از ادارات‌کل امور مالیاتی سراسر کشور اخذ و پیگیری‌های لازم تا زمان قطعیت و وصول مالیات انجام ‌پذیرد. علاوه بر این، برای اشراف کامل بر این فرآیند، پیشنهاد طراحی و پیاده‌سازی «سامانه تراکنش‌های بانکی مشکوک» ارائه و اجرایی شده است. با این سامانه، دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی و ارسال اطلاعات گردش حساب‌های بانکی به ادارات‌کل، از طریق مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات، با سرعت بیشتری انجام می‌شود. هم‌اکنون هفت بانک، اطلاعات تراکنش‌های بانکی را در بستر وب‌سرویس مذکور ارسال کرده و مابقی بانک‌ها و موسسات مالی نیز، اطلاعات تراکنش‌های بانکی را در قالب لوح فشرده به سازمان ارسال می‌کنند. براین اساس، اقدامات لازم برای اخذ صورتحساب‌های بانکی ۱۳ هزار و ۸۳۰ مودی مشکوک به فرار مالیاتی، تفکیک و ارسال اطلاعات به ادارات کل جهت شناسایی مودیان و مطالبه و وصول مالیات انجام گرفته است. بررسی‎ها منجر به صدور بیش از ۱۲ هزار برگ تشخیص شده که از این تعداد، حدود ۴۲۰۰ برگ قطعی به مبلغ ۱۰۷۱ میلیارد تومان صادر و تاکنون قریب به ۱۳۶ میلیارد تومان وصول شده است. همچنین از نیمه دوم سال ۹۵ تا نیمه بهمن سال ۹۷ از محل رسیدگی به تراکنش‎های بانکی مشکوک، مبلغی در حدود ۱۵ هزار و ۳۵۰ میلیارد تومان از مودیان (با صدور برگ تشخیص) مطالبه مالیات صورت گرفته است.  باید اشاره کنم که بالغ بر ۱۵۷ میلیون رکورد اطلاعات تراکنش‌های بانکی افراد مشکوک به فرار در سطح کشور، در دستور رسیدگی واحدهای مالیاتی قرار دارد و بالغ بر ۷۰۷۰ مورد مشکوک به فرار مالیاتی به ادارات مالیاتی سراسر کشور توزیع شده و رسیدگی آنها در دستور کار قرار دارد. همچنین بیش از ۱۷۵۵ مورد مشکوک به فرار مالیاتی نیز در اقدام مشترک بین سازمان امور مالیاتی و دستگاه‌های نظارتی و اطلاعاتی در دستور کار بررسی و تکمیل اطلاعات قرار گرفته است.

 

06-01