اخبار آرشیو روزنامه روزنامه شماره ۶۶۵۹

ناترازی انرژی در حال تبدیل شدن به محدودیتی دائمی برای تولید است. پس از قطعی‌های مکرر برق در تابستان، حالا کمبود گاز و نگرانی از تامین گازوئیل در فصل سرد، فشار بیشتری بر زنجیره فولاد و معادن وارد می‌کند. رئیس هیات عامل ایمیدرو از افت ۱۰‌میلیون تنی تولید فولاد و کاهش بیش از ۸‌میلیارد دلاری صادرات در سال گذشته خبر داده و فعالان بخش معدن نیز نسبت به تداوم این روند هشدار داده‌اند. در همین راستا، وزارت صمت از تدوین بسته‌ای ۴۰ بندی برای مدیریت محدودیت‌های انرژی در زمستان خبر می‌دهد.

اقتصاد ایران در سال‌های اخیر شاید بیش از هر زمان دیگری با بی‌ثباتی و نااطمینانی‌های مختلف مواجه بوده است. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری دیگر دغدغه‌ای محدود به فعالان حرفه‌ای بازارهای سرمایه نیست.

با گذشت بیش از ۶ ماه از آغاز جنگ علیه ایران، بحران تنگه هرمز همچنان موجب تلاطم در بازارهای جهانی انرژی شده و به گفته بانک جی‌پی‌مورگان، سناریوی پایانی روشنی برای بحران نفت وجود ندارد. قیمت نفت خام برنت برای نخستین بار از ماه ژوئیه از مرز ۱۰۸ دلار در هر بشکه گذشت و قیمت گازوئیل در ایالات متحده نیز برای اولین بار در تاریخ، از ۶ دلار به ازای هر گالن فراتر رفت. حال با گسترش دامنه درگیری، آیا این مناقشه به  یک جنگ منطقه‌ای در چند جبهه تبدیل شده است؟ قیمت نفت و گازوئیل تا چه حد دیگر ممکن است افزایش یابد؟ و این مناقشه چگونه پیش خواهد رفت و سرانجام به کجا ختم خواهد شد؟ دانشگاه کلمبیا در میزگردی با حضور ریچارد نفیو، دنیل استرنوف و کارن یانگ پژوهشگران «مرکز سیاستگذاری جهانی انرژی» گفت‌وگو کرده و به این پرسش‌ها پاسخ داده است.

«فاز دوم فشار اقتصادی» پس از اجرای عملیات «طرد اقتصادی» آمریکا شکل گرفته و هدف آن دیگر صرفا محدود کردن صادرات نفت یا نهادهای دولتی و حاکمیتی نیست، بلکه شبکه گسترده تجارت، حمل‌ونقل، بانکداری و واسطه‌های مالی ایران را هدف قرار داده است. در مرحله جدید، فشارها از کشتیرانی و نفت به حوزه‌های بانکی، هوانوردی، دارایی‌های دیجیتال و رمزارزها گسترش یافته و بخش مهمی از این فشارها نیز متوجه شرکت‌ها و موسسات مستقر در کشورهای همسایه و کشورهای ثالث شده است. در حوزه مالی، آمریکا به جای تمرکز صرف بر بانک‌های ایرانی، بانک‌ها و شبکه‌هایی را در کشورهای روسیه ترکیه و امارات هدف قرار داده که طبق ادعای آمریکا امکان انجام معاملات با ایران را فراهم می‌کنند. در حوزه هوایی نیز ده‌ها شرکت و نهاد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران تحریم شده‌اند. در حوزه رمزارزها نیز به تازگی پلتفرم BitBank و افراد مرتبط با آن هدف قرار گرفته‌اند. همزمان محدودیت‌های دریایی، ایران را به سمت استفاده بیشتر از مرزهای زمینی، ریلی و دریای خزر سوق داده است. اما پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با ازدحام کامیون‌ها، کمبود زیرساخت و تاخیرهای طولانی مواجه شده‌اند و مسیرهای جایگزین نیز به روابط سیاسی با کشورهای همسایه وابسته‌اند. همچنین هزینه حمل زمینی در برخی مسیرها چند برابر حمل دریایی است. تحریم‌ها در فاز دوم به حوزه‌های مختلف فعالیت و ارتباط تجاری با ایران مربوط شده‌اند و همین امر دامنه آنها را به شرکت‌های غیردولتی نیز کشانده است. در این شرایط ۷ماه پس از آغاز جنگ، ترامپ بار دیگر گزینه حمله گسترده به ایران را مطرح کرده؛ اما همزمان از ادامه تماس با تهران و امکان توافق سخن می‌گوید. افزایش هزینه‌های نظامی، فشار اقتصادی و سیاسی در آستانه انتخابات آمریکا و نگرانی متحدان عرب از گسترش جنگ، تصمیم واشنگتن را پیچیده کرده است. اکنون پرسش این است که تهدید دوباره نشانه فاز سوم جنگ گسترده است یا ابزار فشار و اهرمی برای بازگشت به مذاکره است؟

تعطیلی و تعلیق گسترده بازار تفریح و سفر در جزایر قشم و کیش، بازار املاک را هم تحت‌تاثیر قرار داد. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» از اوضاع توریسم جزایر‌جنوبی ایران حاکی است: در یک‌سال گذشته بیش از دو سوم ظرفیت گردشگری در این مناطق «خالی» بوده و این رکود که ناشی از دو علت است باعث‌ بازگشت مهاجران و سرمایه‌گذاران به استان‌های مبدأ شده است. تقاضای سرمایه‌گذاری در برج‌های مسکونی جزیره از سکه افتاده و همزمان به خاطر کاهش جمعیت غیربومی، رشد اجاره‌بها نیز از نفس افتاده است.