دکتر مهرداد سپه‌وند

افسانه رابین هود و شاه «جان» را اغلب ما از دوران کودکی به‌خاطر داریم. این افسانه به انگلستان قرن سیزدهم برمی‌گردد؛ زمانی که برادر شاه جان، ریچارد شیردل، راهی جنگ‌های صلیبی شد و قدرت را به برادر کوچک‌تر خود سپرد. شاه جان در استفاده بی‌حساب و کتاب از قدرت برای اعمال جریمه‌های نامحدود، اخذ وجوه به‌طور مکرر به بهانه‌های مختلف و توقیف‌ املاک بارون‌های ثروتمند سنگ تمام گذاشت. وی تا آنجا پیش رفت که نه تنها اموال یک بارون سرشناس و ثروتمند به نام «ویلیام د بروز» را مصادره کرد، بلکه زن و فرزند او را به سیاه‌چال انداخت و به نحو بی‌رحمانه‌ای کشت. نهایتا کار به طغیان بارون‌ها کشید و شاه را واداشتند تا در سال۱۲۱۵ توافقی را امضا کند که بعدها به نام «مگنا کارتا» شناخته شد. برابر این توافق‌نامه، اوامر پادشاه در زمینه قبض جان و ضبط اموال افراد تنها زمانی لازم‌الرعایه بود که روند دادرسی عادلانه طی شده باشد. این قانون از جمله نخستین قوانینی بود که دست‌اندازی خودسرانه پادشاه به مالکیت خصوصی را محدود می‌ساخت.

انتشار خبر رسمی انحلال بانک آینده، در میانه‌ پاییز آرام اقتصاد ایران، شبیه فروریختن ناگهانی بنایی بود که سال‌ها ترک برداشته، اما هیچ‌کس از وحشت نمی‌خواست در آن دقیق‌تر بنگرد. بانکی با بیش از ۳میلیون مشتری، زیان انباشته‌ای نزدیک به ۵۵۰همت و اضافه‌برداشتی بالغ بر ۳۱۳همت از بانک مرکزی و خلق بی‌وقفه روزانه به قولی ۳۶۰‌میلیارد زیان، مدت‌ها پیش از این باید فعالیتش متوقف می‌شد. واقعیت آن است که تصمیم برای ورود بانک مرکزی به این پرونده، در برابر بانکی که هر روز زیانش بزرگ‌تر و ترازنامه‌اش از درون تهی‌تر می‌شد، بسیار دیر هنگام و بیشتر انگار از سر اجبار اتفاق افتاده است.

اخیرا صندوق بین‌المللی پول، اقدام به انتشار گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی در ماه اکتبر کرده است. درحالی‌که سال گذشته، این نهاد بین‌المللی برای سال ۲۰۲۵ نگاهی خوش‌بینانه داشت و روندی روبه‌رونق را برای رشد اقتصادی جهانی پیش‌بینی می‌کرد، در اکتبر امسال، بنابر برآوردهای این صندوق، شاهد محو شدن آن خوش‌بینی‌ها و انتظار یک روند کاهشی برای اقتصاد جهان هستیم. دلیل این امر، طبق گزارش چشم‌انداز صندوق، قبل از هر چیز، متوجه سیاست‌های اقتصادی ترامپ است. سیاست‌هایی که جنگ تعرفه‌ای و حمایت‌گرایی را دامن زده، نااطمینانی را افزایش داده و به پیوستگی زنجیره تامین در سراسر جهان آسیب رسانده است.

همان‌طور که انتظار می‌رفت پیش‌نویس قطعنامه‌ای که از سوی روسیه و چین برای جلوگیری از بازگشت خودکار تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران ارائه شده بود، نتوانست آرای لازم را به‌دست آورد. برای ارائه‌دهندگان این پیش‌نویس این نتیجه دور از انتظار نبود. اما آنها با این سیاست خود می‌خواستند همزمان دو پیام برای دو طرف ماجرا بفرستند.

در هفته‌های اخیر، وزارت صنعت، معدن و تجارت رسما اعلام کرد که تمام مجوزهای معدنی از ابتدای مردادماه، صرفا از طریق درگاه ملی مجوزها صادر خواهد شد. به بهانه این تصمیم به بحث مجوزهای بهره‌برداری از معادن در ایران می‌پردازیم و جنبه‌های مختلف آن را بررسی می‌کنیم.

در شرایطی که بنیامین نتانیاهو، نخست‌‌‌‌وزیر اسرائیل، جنگی ویرانگر میان ایران و اسرائیل را با تجاوز مستقیم به خاک ایران در شب پنج‌شنبه آغاز کرده‌است، این پرسش ذهن بسیاری از تحلیلگران، سیاستگذاران و افکار عمومی را به خود مشغول داشته که فرجام چنین اقدامی چه خواهد بود؟