دکتر علینقی مشایخی

شناخت هیچ‌کس از جهان و پیچیدگی‌های آن کامل نیست. هیچ‌کس عقل کل و کاملی ندارد. عقل و درک همه افراد صرف‌نظر از سطح سواد، تجربه و موقعیت مدیریتی آنها محدود است. عقل و شناخت کامل متعلق به خداوند است.

یادگیری در افراد و همچنین در سازمان‌ها و حکومت‌ها در دو لایه سطحی و عمیق می‌تواند اتفاق بیفتد. یادگیری در سازمان‌ها و حکومت‌ها به‌صورت یادگیری هماهنگ در مدیران و افراد تاثیرگذار بر تصمیمات آنهاست. یادگیری در لایه عمیق متوجه تغییر در پیش‌فرض‌های ذهنی افراد است. یادگیری در لایه سطحی متوجه تغییر قواعد تصمیم‌گیری است که با فرض آنکه پیش‌فرض‌ها واقعیت دارد تنظیم و به‌کار گرفته می‌شوند.

همان‌طور که انسان‌ها ظرفیت یادگیری دارند، سازمان‌ها و حکومت‌ها نیز به‌عنوان یک سازمان ظرفیت یادگیری دارند. ظرفیت برخی بسیار کم و حتی نزدیک به صفر است و برخی دیگر ظرفیت زیادی برای یادگیری دارند و به سرعت یاد می‌گیرند و خود را توانمندتر می‌کنند. یادگیری انسان‌ها در یک فرد شکل می‌گیرد و او از نظر ذهنی و عملی توانمندتر می‌شود؛ اما در سازمان‌ها یادگیری سبب می‌شود ذهنیت غالب در سازمان که متشکل از وجوه مشترک ذهنیت مدیران و افراد موثر سازمان است، تغییر کند. تغییر ذهنیت غالب در یک سازمان بر راهبرد، ساختار و عملیات سازمان اثر می‌گذارد.

پایش عملکرد، مقایسه عملکرد با هدف‌ها‌، تحلیل مغایرت‌ها بین هدف‌ها‌ و عملکرد، یادگیری و انجام اصلاحات به‌خصوص در کلان‌استراتژی، اصلی مدیریتی، عقلانی و ضروری است. کلان‌استراتژی چتری است که بر استراتژی حوزه‌های مختلف اثر می‌گذارد و آنها را شکل می‌دهد.

رویداد کیش اینوکس (۲۰۲۵) فرصتی را فراهم می‌آورد که فعالان صنعت مالی شامل نهادهای بازار سرمایه، بانک‌ها، بیمه‌ها و کارشناس و متخصصان این بازار گردهم آیند و راهکارهای افزایش بهره‌وری و کارآمدی صنعت مالی را در تامین منابع مالی اقتصاد واقعی و تامین رضایت سرمایه‌گذاران در این صنعت مورد بررسی قرار دهند. از سوی دیگر، فعالان اقتصادی در بنگاه‌های تولیدی و خدماتی حضور پیدا می‌کنند تا در تعامل با فعالان صنعت مالی و نیز آشنایی و تعامل با بنگاه‌های تولیدی دیگر از امکانات تامین سرمایه و مشارکت و همکاری با سایر بنگاه‌ها اطلاع پیدا کنند. این رویداد با اهداف بالا، رویداد مبارک و مفیدی است، اما نیاز جدی به مشارکت‌کنندگان دیگری دارد که می‌تواند زمینه‌ساز موفقیت، و در غیر این‌صورت احتمال ناکامی آن باشد.

رویداد کیش اینوکس (۲۰۲۵) فرصتی را فراهم می‌آورد که فعالان صنعت مالی شامل نهادهای بازار سرمایه، بانک‌ها، بیمه‌ها و کارشناس و متخصصان این بازار گردهم آیند و راهکارهای افزایش بهره‌وری و کارآمدی صنعت مالی را در تامین منابع مالی اقتصاد واقعی و تامین رضایت سرمایه‌گذاران در این صنعت مورد بررسی قرار دهند. از سوی دیگر، فعالان اقتصادی در بنگاه‌های تولیدی و خدماتی حضور پیدا می‌کنند تا در تعامل با فعالان صنعت مالی و نیز آشنایی و تعامل با بنگاه‌های تولیدی دیگر از امکانات تامین سرمایه و مشارکت و همکاری با سایر بنگاه‌ها اطلاع پیدا کنند. این رویداد با اهداف بالا، رویداد مبارک و مفیدی است، اما نیاز جدی به مشارکت‌کنندگان دیگری دارد که می‌تواند زمینه‌ساز موفقیت، و در غیر این‌صورت احتمال ناکامی آن باشد.

جنگ تحمیلی ۱۲روزه فعلا متوقف شده است. بزرگ‌ترین تلخی این جنگ، نفوذ عمیق اطلاعاتی و امنیتی دشمن بود که منجر به ترور جنایت‌آمیز و شهادت همزمان برجسته‌ترین فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای کشور و خانواده‌های مظلوم آنها در منازل مسکونی‌شان شد. در مقابل بزرگ‌ترین شیرینی که در این جنگ ظهور پیدا کرد، همبستگی یک ملت با هم در پشتیبانی و دفاع از ایران عزیزشان و همراهی با حاکمیت در حفظ آرامش و همکاری با دولت در اداره امور زندگی شهروندان بود.

آموزش عالی کشور بعد از انقلاب رشد زیادی داشته؛ به‌طوری که تعداد دانشجویان از ۱۷۵هزار نفر در قبل از انقلاب به حدود ۳میلیون و ۵۰۰هزار نفر در سال ۱۴۰۲ رسیده است. رشد زیاد کمّی همراه با حفظ کیفیت تحصیلات دانشگاهی نبوده است، ولی حضور جوانان در فضای دانشگاهی و مطالعه دروس دانشگاهی حتی با کیفیت پایین موجب رشد فکری و اجتماعی آنها می‌شود و از این جهت بهتر از وقتی است که به دانشگاه نروند. به‌رغم افزایش تعداد دانشجویان و فارغ‌‌‌التحصیلان دانشگاهی، سازمان‌های دولتی و مجلس از ضعف نیروی کارشناسی باکیفیت رنج می‌‌‌برند. چطور ممکن است که آموزش عالی کشور چنین گسترش یابد و حکمرانی کشور از ضعف توان کارشناسی رنج ببرد.

به نظر می‌رسد دو نیروی پیش‌برنده در دو سوی ایران و آمریکا دو طرف را به سمت مذاکره و توافق پیش می‌رانند. در سمت آمریکا، مساله اصلی مهار چین است. آمریکا استمرار روند توسعه و رشد چین را برای خود تهدیدی می‌داند. چین برای ادامه رشد و توسعه خود به انرژی فسیلی احتیاج دارد؛ اگرچه با سرعت، انرژی تجدیدپذیر را توسعه می‌دهد.

به اذعان طرفین، مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا به‌خوبی پیش می‌رود. چنانچه این مذاکرات به نتیجه برسد و روابط بین دو کشور برقرار شود و تحریم‌ها برداشته شود، فضای جدیدی در اقتصاد ایران ایجاد می‌شود. امکان شروع پروژه‌های بزرگی در زمینه‌های بالادستی نفت و گاز، انرژی، زیربناها و صنایع با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی فراهم می‌شود. امکان توسعه سریع تبادل کالا، خدمات، تکنولوژی و پول و سرمایه با خارج کشور ممکن می‌شود.

مهاجرت جوانان، متخصصان و دانش‌‌‌آموختگان دانشگاهی به یکی از مسائل و دغدغه‌‌‌های افرادی که دلسوز ایران هستند تبدیل شده است. چند دایره شوم به صورت دوایر علت و معلولی مثبت فعالند که به مهاجرت دامن می‌‌‌زنند و آن را به توفان مهاجرت تبدیل می‌کنند.

بازنگری ساختار دولت باید با یک صفحه سفید برای هر وزارتخانه یا سازمان وابسته به دولت شروع شود. برای هر سازمان اولین سوال، چرایی وجود آن سازمان است که هدف بنیادی سازمان و ضرورت وجود آن را مشخص می‌کند که در تعیین ضرورت وجودی هر سازمان باید به دو ملاک عدم تولی¬گری و تمرکز بر هدف ارزش¬آفرینی توجه داشت.