رشد پایه پولی در کانال ۲۹
دنیای اقتصاد : معاون اقتصادی بانک مرکزی در سخنانی آخرین آمار رشد پایه پولی در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ را اعلام کرد. طبق این آمار رشد نقطه‌به‌نقطه پایه پولی در بهمن‌ماه سال گذشته برابر با ۲۹.۴درصد بوده است. این آمار پیش از این توسط یکی از مقامات بانک مرکزی ۲۹.۶درصد اعلام شده بود. آمار رشد پایه پولی در ماه پایانی ۱۴۰۱ برابر با ۴۲.۴درصد بود. این موضوع نشان می‌دهد که رشد پایه پولی در سال ۱۴۰۲ به صورت کلی روندی کاهشی را طی کرده است، اگرچه این متغیر در فروردین‌ماه در قله ۴۵درصد ایستاد و بالاترین میزان رشد را دست‌کم در ۱۲ سال اخیر ثبت کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد به صورت کلی از زمان اجرایی شدن سیاست کنترل ترازنامه‌ای در سال ۱۴۰۰ پایه پولی روندی افزایشی را طی کرده است و پایه پولی از دو منشا بدهی دولت به بانک مرکزی و بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی افزایش یافته است.
چرا پایه پولی کاهش یافته است؟
نگاهی به آمارهای اعلامی بانک مرکزی از جزئیات پایه پولی که به‌تازگی تا دی‌ماه اعلام شده است نشانگر این است که پایه پولی با اجرای سیاست کنترل ترازنامه‌ای روندی افزایشی به خود گرفت. پیش از اجرایی شدن کنترل ترازنامه‌ای در فروردین ۱۴۰۰ نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه پایه پولی برابر با ۲۷.۴درصد بود؛ بااین‌حال، نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه پایه پولی در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ و پس از گذشت حدود دو سال از آن تاریخ هنوز از رشد پایه پولی قبل از اجرای کنترل ترازنامه‌ای بیشتر است. طبق سیاست کنترل ترازنامه‌ای، بانک‌ها موظف بودند سقف مشخصی وام بدهند و در صورت تخطی بانک‌ها از این سقف به ازای میزان تخطی خود توسط بانک مرکزی جریمه می‌شدند. جریمه‌های بانکی در ترازنامه بانک مرکزی تبدیل به بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی می‌شود و از این کانال به بسط ترازنامه بانک مرکزی می‌انجامد. اما چرا با وجود اجرای سیاست کنترل ترازنامه‌ای رشد پایه پولی در سال ۱۴۰۲ کاهش یافته است؟
«دنیای اقتصاد» پیش از این در گزارشی با عنوان «نیش‌ترمز نفتی تورم» به بررسی وضعیت پایه پولی و عوامل موثر بر افزایش و کاهش آن پرداخته است. طبق این گزارش بررسی دقیق‌تر جزئیات آمارهای اعلامی بانک مرکزی حاکی از آن است که کاهش رشد پایه پولی که به‌خاطر کاهش خالص ذخایر خارجی بانک مرکزی رخ داده است، عامل کاهش رشد پایه پولی بوده است. خالص ذخایر خارجی بانک مرکزی از ۵۵۳.۴۵هزارمیلیارد تومان در دی‌ماه ۱۴۰۱ به ۴۷۲.۰۵هزار میلیارد تومان در دی‌ماه ۱۴۰۲ کاهش یافته است. این آمار و ارقام حاکی از کاهش ۱۴.۷درصدی این شاخص‌ها دارند. به عبارتی طبق آمارهای بانک مرکزی کاهش خالص ذخایر خارجی بانک مرکزی اثر منفی ۱۰.۴درصدی بر نرخ رشد نقطه‌به‌نقطه پایه پولی داشته است. این رقم وقتی رشد پایه پولی را از آغاز سال۱۴۰۲ تا دی‌ماه بررسی می‌کنیم، به منفی ۲۴.۵درصد می‌رسد. طبق گزارش بانک مرکزی، کاهش خالص دارایی‌های بانک مرکزی در سال۱۴۰۲ عمدتا ناشی از فروش ارزهای خریداری‌شده از دولت در سال گذشته بوده است که معادل ریالی آنها پیش‌تر پرداخت شده بود.
