تجارب ضدتروریسم ایران برای سازمان شانگهای

از سوی دیگر، سازمان همکاری شانگهای از بدو تاسیس، امنیت و مقابله با تهدیدهای سه‌گانه (تروریسم، تجزیه‌طلبی و افراط‌گرایی) را به عنوان یکی از ارکان اصلی فلسفه وجودی خود تعریف کرده است. موقعیت جغرافیایی کشورهای عضو و همجواری آنها با کانون‌های بحران، اهمیت «ساختار منطقه‌ای ضد تروریسم» را بیش از پیش نمایان می‌سازد. در این میان، عضویت رسمی جمهوری اسلامی ایران در این پیمان منطقه‌ای، فرصتی کم‌نظیر برای ارتقای توانمندی‌های عملیاتی و اطلاعاتی سازمان فراهم کرده است. در اینجا می‌توان ارزش افزوده و تجارب ویژه ایران برای سازمان همکاری شانگهای را در چند محور کلیدی زیر خلاصه کرد:

اول؛ ایران از نخستین سال‌های پس از پیروزی انقلاب با پیچیده‌ترین موج تروریسم شهری و اقدامات خرابکارانه گروهک‌هایی چون منافقین، پژاک و جیش‌الظلم مواجه بوده است. مهار این شبکه‌ها در عمق بافت شهری و منطقه‌ای با اتکا به شبکه‌سازی اطلاعاتی و مشارکت عمومی، دانشی کارآمد در اختیار ایران قرار داده که در سطح منطقه کم‌نظیر است؛

دوم؛ برخلاف کشورهایی که مبارزه آنها با تروریسم عمدتا محدود به اقدامات انتظامی یا اطلاعاتی بوده، ایران کارنامه درخشانی در مواجهه زمینی و متلاشی کردن ساختارهای شبه‌نظامی گروه‌های تکفیری و نوظهوری همچون داعش دارد. این دانش عملیاتی می‌تواند در تقویت راهبردهای میدانی کمیته ضد تروریسم شانگهای بسیار موثر باشد؛

سوم؛ ایجاد ساختار تخصصی و بومی برای تامین امنیت هوانوردی کشوری و کارنامه موفق ایران در خنثی‌سازی مداوم هواپیماربایی‌ها و مداخلات غیرقانونی، یک پروتکل امنیتی کاملا عملیاتی و آزموده‌شده است که قابلیت انتقال به سایر اعضای سازمان را دارد؛

چهارم؛ درحالی‌که رویکرد غالب برخی کشورها در مواجهه با ناامنی‌های مرزی، رویکردی صرفا تمرکزگرا و سخت‌افزاری است، ایران تجربه موفقی در سپردن امنیت مرزها به طوایف، عشایر و نیروهای بومی در مناطق حساس شرقی و غربی داشته است. این الگوی جامعه‌محور مانع نفوذ و ریشه دواندن هسته‌های تروریستی در میان جوامع محلی شده است که می‌تواند برای اعضای سازمان همکاری شانگهای و به طور خاص کشورهای آسیای مرکزی مثمر ثمر باشد؛

پنجم؛ حضور مستمر ناوگروه‌های رزمی ایران در آب‌های آزاد جهت تامین امنیت خطوط کشتیرانی و مقابله با تهدیدهای و ناامنی‌های دریایی، ظرفیت برجسته‌ای برای حفاظت از مسیرهای ترانزیتی و تجارت بین‌المللی اعضای شانگهای فراهم می‌کند.

در نهایت، بهره‌گیری «ساختار منطقه‌ای ضد تروریسم سازمان همکاری شانگهای» از تجارب متکثر و متمایز جمهوری اسلامی ایران، نه‌تنها موجب ارتقای توان پیگیری و خنثی‌سازی تهدیدهای در سطح منطقه می‌شود، این سازمان را در دستیابی به امنیت پایدار و بومی یاری خواهد کرد.

*  عضو هیات علمی دانشگاه