مردم و فروشگاهها در مورد طرح معیشتی دولت چه میگویند؟
آنالیز میدانی کالابرگ
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-بهاره چراغی؛ کالابرگ الکترونیک طرح حمایتی دولت که با حذف ارز ترجیحی آغاز شد، برای نخستین بار تمام دهکهای درآمدی را پوشش میدهد. شیوه اجرایی این طرح اینگونه است که دولت ماهانه به ازای هر نفر یک میلیون تومان، حساب سرپرست خانوار را شارژ میکند. این مبلغ قابل برداشت نیست و فقط با آن میتوان یازده قلم کالای خوراکی را از ۲۶۰ هزار فروشگاه طرف قرارداد با طرح کالابرگ خریداری کرد.
سرپرست خانوار میتواند با دو روش از اعتبار کالابرگ خود استفاده کند. در روش اول (خرید آزادانه)، افراد میتوانند اعتبار یک میلیون تومانی را بر مبنای سلیقه خود از میان ۱۱ قلم کالا انتخاب کنند. در صورت خرید کالایی که قیمت آن از اعتبار موجود بیشتر باشد، باید مابهالتفاوت آن از سوی خریداران پرداخت کنید. در روش دوم (بسته کالایی) هم که دولت به تازگی از آن رونمایی کرد، خانوارها میتوانند با پرداخت ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان (بسته به نوع کالا)، یک بسته کالایی شامل ۹ قلم اصلی شامل مرغ ۱.۵ کیلوگرمی، روغن ۸۱۰ گرمی، تخم مرغ ۱ کیلوگرمی، برنج ۱ کیلوگرمی، قند و شکر ۴۰۰ گرمی و ماست کم چرب ۹۰۰ گرمی دریافت کنند. این بسته در بهمن، اسفند و فروردین عرضه میشود و قیمت آن ثابت خواهد ماند.
براساس جدیدترین آمار اعلام شده تاکنون ۷۲ میلیون نفر از طرح کالابرگ الکترونیکی استفاده کردهاند. این آمار قابلتوجه نشان میدهد استقبال از این طرح در دهکهای یک تا هفت بالا بوده است. این استقبال از سوی مسعود پزشکیان نیز تایید شد و رئیس جمهور اعلام کرد دهکهای یک تا هفت از طرح کالابرگ استقبال بیش از ۹۳درصدی داشتهاند. طبق اعلام خبرگزاری فارس چهار قلم کالای اساسی که به ترتیب بیشترین میزان خرید را داشتهاند شامل برنج، حبوبات، گوشت قرمز و مرغ بودهاند. اما بررسیهای میدانی «دنیای اقتصاد» نشان میدهد «روغن» و «گوشت» بیشترین سهم را در سبد کالایی مردم را به خود اختصاص دادهاند.
حالا در تازهترین خبر، متولیان دولتی اعلام کردند خرید کالابرگ دهکهای ۷ به بعد نیز از ۲۸ آبانماه (یکشنبه) فعال شده و سرپرستان خانوار این دهکها میتوانند برای دریافت خرید اعتبار به فروشگاهها مراجعه کنند. «دنیای اقتصاد» همزمان با آغاز خرید الکترونیک دهکهایی با درآمد بالا به چند فروشگاه سر زده و نظرات مردم و متولیان فروشگاهها را در خصوص سازوکار و نحوه استقبال از طرح کالابرگ را بررسی کرده است.
مردم درباره کالابرگ چه میگویند؟
جمعیت زیادی در فروشگاهها آنهم در نیمه روز به چشم میخورد. افرادی که برای خرید آمدهاند بیشتر تماشاچی هستند و عموما به دنبال کالایی هستند که کیفیت بهتری داشته باشد. به گفته برخی از خریداران، میزان یارانه چنگی به دل نمیزند پس بهتر است حداقل کالایی را انتخاب کرد که کیفیت بهتری داشته باشد. اما مشکل اینجاست که میزان اقلام محبوب مردم اندک است.
از خانم حدود 50سالهای پرسیدم نظرش درباره این طرح چیست؟ او در جواب گفت: به جز این فروشگاه به چند فروشگاه دیگر هم مراجعه کردم، تنها کالاهایی که مانده پنیر و قند و ماکارونی است و جای خالی روغن، برنج، حبوبات و گوشت به شدت احساس میشود. او در ادامه میگوید حداقل دهکهای پایین را بیشتر میدادند، هر چند دهکهای 7 به بالا هم تفاوتی با سایرین ندارند. من قبلا دهک 3 بودم و پس از اینکه خانهای کوچک در پایین شهر خریداری کردم به دهک 8 منتقل شدم، اما وضعیت زندگیم با این گرانیها و درآمد اندک با زمانی که در دهک سوم بودم تفاوتی نداشته است.
درمورد عملکرد روش دوم تخصیص کالابرگ میپرسم، مردی بازنشسته که قفسههای فروشگاه را نگاه میکند میگوید: بر فرض که 9 قلم کالای مشخص شده را با پرداخت 300 تا 350 تومان میخرم و برای یک ماه بسته کالایی تامین میشود، بقیه خرج زندگی که حالا با آزادسازی قیمتها چند برابر شده را از کجا تامین کنم؟
او ادامه میدهد: دولت باید بداند که اگر یک میلیون تومان به هر نفر پرداخت کرده در عوض چندمیلیون تومان به هزینه زندگیاش افزوده شده است. صفهای طولانی در مقابل فروشگاهها برای خرید با کالابرگ یعنی هنوز درد به جاست. آیا تضمینی وجود دارد که قیمت اجناس در ماههای آینده ثابت بماند؟ او در ادامه به میزان بستهها انتقاد میکند و میگوید: این بسته غذایی که در روش دوم گذاشتهاند، فقط برای مصرف یک هفته یک فرد جواب میدهد، نه یک ماه. گوشت قرمز و روغن هم که به طورکلی در بسیاری از فروشگاهها موجود نیست. در نهایت خواست ما این است که به جای کالابرگ و یارانه به فکر ارزان شدن و ثبات قیمتها باشند.
در گفتگو با بسیاری از مردمی که برای استفاده از اعتبار کالابرگ به فروشگاهها مراجعه کردهاند، میزان مبلغ در نظر گرفته شده که با واقعیتهای جامعه همخوانی ندارد مورد انتقاد قرار میگیرد. آنها از گرانیها بیش از سایر مسائل صحبت میکنند و طرح معیشتی دولت را نامتناسب با قیمت بالای اقلام اساسی میدانند. برخی از افزایش دوباره قیمتها نگرانند و معتقدند اگر کالاها دوباره گران شوند، این طرح تنها یک شوخی ساده برای سفرههای ایرانیان خواهد بود.
این در حالی است که شب گذشته علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد در گفتگویی تلویزیونی به مرم اطمینان داد که با تغییر نرخ کالاهای اساسی، رقم اعتبار کالابرگ نیز افزایش خواهد یافت. به گفته مدنیزاده، منابع کالابرگ در بودجه 1405 دیده شده و تفاوت این طرح با طرحهای پیشین که در آن اعداد و ارقام ثابت بود کاملا متفاوت است. وزیر اقتصاد در بخش دیگری از اظهاراتش گفت کالابرگ یک میلیون تومانی جبرانکننده بخشی از رفاه از دست رفته ارز ۲۸هزار و ۵۰۰ تومانی به نرخ جدید بود و بیشتر شامل حال دهکهای پایینتر میشد.
طرح کالابرگ از نگاه فروشگاهها
پس از گفتگو با مردم، از فروشندگان چند فروشگاه پرسیدم میزان استقبال مردم از این طرح چگونه بوده؟ آیا این استقبال واقعا چشمگیر بوده است؟ همه فروشگاهها پاسخشان مثبت بود و میگفتند میزان استقبال بسیار بالا بوده است. یکی از فروشندگان فروشگاه هفت میگوید: میانگین فروش ما پیش از آغاز طرح کالابرگ، روزانه بین 30 تا 40 میلیون تومان بود، اما اکنون به دلیل مراجعه بیشمار مردم برای استفاده از این طرح، فروش روزانه ما به 120 تا 130 میلیون تومان افزایش پیدا کرده است. از او میپرسم استقبال دهکهای 8 تا 10 که به تازگی دولت اعلام کرده میتوانند از اعتبار خود استفاده کنند چگونه بوده است با توجه به اینکه این دهکها جزو پردرآمدها محسوب میشوند؟ او در پاسخ میگوید در میان این همه گرانی و وضعیت جامعه، حتی استقبال قشر پردرآمد جامعه نیز بالا بوده است.
در مشاهدات میدانی از برخی فروشگاهها، قفسههای خالی به چشم میخورد. از صندوقدارها پرسیدم دلیل خالی بودن آنها چیست؟ او در پاسخ گفت: مردم نیز از این موضوع به ما گلایه میکنند. روغن نداریم و از دولت میخواهیم اقلام را بهتر شارژ کند تا فروشگاهها بتوانند خدمات بهتری ارائه دهند و مردم هم بتوانند خرید راحتتری داشته باشند. او در ادامه «مرغ»، «گوشت چرخکرده»، «برنج» و «لبنیات (پنیر و ماست)» را محبوبترینها اقلام در طرح کالابرگ میداند و میگوید: موجودی روغنمان کافی نیست اما اگر موجودی بالا بود، استقبال از روغن بیش از سایر اقلام خواهد بود. علاوه بر روغن، گوشت قرمز هم در میان فروشگاهها به تعداد کم موجود است. او دلیل این کمبود را نبود تثبیت قیمت در این کالاها میداند.
در ادامه مشاهدات میدانی به یکی از بزرگترین فروشگاههای خصوصی مواد غذایی مراجعه کردم. مسئولاش ابتدا از استقبال بالای مردم از طرح کالابرگ میگوید و در ادامه اضافه میکند: از ساعت 11 صبح تا پاسی از شب، هر لحظه تعداد مشتریان و متقاضیان طرح کالابرگ به صورت تصاعدی افزایش مییابد.
او دلیل این موضوع را قفسههای پُر فروشگاههای خصوصی به نسبت فروشگاههای دولتی میداند و میگوید: ما نه کمبود کالا داریم و نه تاکنون مشکلی برای تامین اقلام کالابرگ داشتهایم. به طور مثال ما روزانه 150 کارتن روغن در قفسهها میچینیم، این میزان تا ساعت 3 بعدازظهر تمام میشود. مشتریانی که از این ساعت به بعد به فروشگاه مراجعه میکنند، طبیعی است که با مشکل کمبود روغن مواجه میشوند و فکر میکنند قحطی روغن آمده است.
او در ادامه اضافه میکند: اگر مردم صبح به فروشگاهها مراجعه کنند هم روغن داریم، هم گوشت قرمز و دولتی و هم گوشت چرخکرده و مرغ. درمورد بیشترین اقلام به فروش رفته از او میپرسم. او «روغن»، «گوشت»، «مرغ»، «لوازم شوینده»، «آجیل» و «برنج» را در صدر فروش فروشگاهاش معرفی میکند.
