خروج نبض توریسم از کما؟

اگرچه گردشگری بین‌المللی در نیمسال اول ۲۰۲۱ بسیار ضعیف عمل کرده و از ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۱، میزان گردشگران ۲۰ درصد کمتر از مدت مشابه خود در سال ۲۰۲۰ و ۷۶ درصد کمتر از سطح ۲۰۱۹ بوده است، اما با احیای گردشگری در فصل تابستان، در انتهای سال ۲۰۲۱ نبض گردشگری در جهان با ۴ درصد رشد همراه بود. با این حال این رقم همچنان بسیار پایین‌‌تر از سطح قبل از همه‌‌گیری کرونا است. گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۱ رشد ۴ درصدی را در مقایسه با سال ۲۰۲۰ تجربه کرد و با ۱۵ میلیون گردشگر بین‌المللی بیشتر، به ۴۱۵ میلیون نفر در سال ۲۰۲۱ رسید. اما با این حال، براساس برآوردهای اولیه، ورودی‌‌های بین‌المللی هنوز ۷۲ درصد کمتر از قبل همه‌‌گیری در سال ۲۰۱۹ بوده است. سال ۲۰۲۰ بدترین سال ثبت شده صنعت گردشگری در طول تاریخ بوده که میزان ورودی‌‌های بین‌المللی تا ۷۳ درصد کاهش یافت.

عمده دلیل افزایش تقاضای سفر در نیمه اول سال ۲۰۲۱ را می‌توان در اعتماد مسافران برای سفر با افزایش پیشرفت سریع واکسیناسیون و کاهش محدودیت‌‌های سفر در بسیاری از مقاصد دانست. گردشگری بین‌المللی در نیمه دوم سال ۲۰۲۱ نسبت به قبل از همه‌‌گیری ۶۲ درصد کاهش یافت. این در حالی است که در نیمه اول ۲۰۲۱ این میزان نزدیک به ۸۰ درصد بوده است. براساس داده‌ها، این میزان در دسامبر تا منفی ۶۵ درصد نیز رسید که این کاهش تقاضا ناشی از شیوع سویه جدید «اُمیکرون» بوده است. از این رو باتوجه به بی‌‌ثباتی محدودیت‌‌های حرکتی، میزان واکسیناسیون و اعتماد مسافران، سرعت بهبودی در سراسر جهان کند و نابرابر باقی مانده است. باتوجه به بحران‌‌هایی که جهان طی دو دهه اخیر از سال ۲۰۰۰ با آن مواجه شده، همه‌‌گیری کرونا بدترین میزان آسیب و خسارت را بر بازار گردشگری جهان وارد کرده است. همه‌‌گیری کرونا بدترین بحرانی بوده که صنعت گردشگری تاکنون با آن مواجه شده است. همه‌‌گیری سارس در سال ۲۰۰۳ تنها باعث کاهش نیم درصدی تعداد گردشگران بین‌المللی شد و درآمدهای حاصل از آن کاهش ۲درصدی را تجربه کرده‌‌اند. اما جهان خیلی زود توانست این رکود را جبران کند و از سال ۲۰۰۴ روند صعودی را در پیش بگیرد. پس از آن بحران اقتصادی جهان در سال ۲۰۰۹ نیز کاهش ۴ درصدی بر گردشگری بین‌المللی وارد کرد، اما پس از آن روند صعودی قابل توجهی را در پیش گرفت. به‌طوری‌که در سال ۲۰۱۹ تعداد گردشگران بین‌المللی به ۵/ ۱ میلیارد نفر و درآمد حاصل از آن به ۵/ ۱ تریلیون دلار رسید. اما شیوع کرونا در جهان این صنعت را حتی به آستانه تعطیلی رساند و تعداد گردشگران بین‌المللی در سال ۲۰۲۰ با ۴۰۰ میلیون نفر به سطح سال ۱۹۹۰ و میزان درآمدهای حاصل از گردشگری با کاهش ۶۴ درصدی به ۵۳۶ میلیارد دلار رسید که این رقم در سال ۲۰۲۱ با بهبودی محدود به ۶۲۰ میلیارد دلار رسیده است.

رشد ۴ درصدی بازار توریسم در سال ۲۰۲۱ را می‌توان در رشد مناطق مختلف جهان دانست که اروپا و آمریکا قوی‌‌ترین نتایج را به ثبت رسانده‌‌اند و به‌‌ترتیب رشد ۱۹ درصدی و ۱۷ درصدی را تجربه کردند، اما همچنان هر دو ۶۳ درصد پایین‌‌تر از سطح قبل از همه‌‌گیری هستند.

براساس داده‌های زیرمنطقه‌‌ای، کارائیب با رشد ۶۳ درصدی در مقایسه با سال ۲۰۲۰ بهترین عملکرد را داشته است. اروپای جنوبی و مدیترانه‌‌ای با افزایش ۵۷ درصدی و آمریکای مرکزی با افزایش ۵۴ درصدی پس از کارائیب از رشد قابل توجهی برخوردار بودند. آمریکای شمالی و اروپای شرقی مرکزی با رشد ۱۷ درصد و ۱۸ درصد نیز بالاتر از سطح سال ۲۰۲۰ قرار گرفتند. در همین حال، آفریقا در سال ۲۰۲۱ نسبت به سال ۲۰۲۰ افزایش ۱۲ درصدی در ورود گردشگران داشته، اگرچه این میزان هنوز ۷۴ درصد کمتر از سال ۲۰۱۹ است.

اما وضعیت در خاورمیانه و آسیا و اقیانوسیه کاملا متفاوت بود و همچنان روند نزولی خود را ادامه دادند. تعدادگردشگران ورودی در خاورمیانه ۲۴ درصد نسبت به سال ۲۰۲۰ و ۷۹ درصد نسبت به سال ۲۰۱۹ کاهش یافته است. آسیا و اقیانوسیه که طی دو سال پیش از همه‌‌گیری بالاترین میزان رشد در جذب گردشگران خارجی را داشته، از ابتدای سال ۲۰۲۰ همزمان با همه‌‌گیری کرونا با رکود سهمگینی مواجه شده و تقریبا به مرز تعطیلی سفرهای خارجی نزدیک شد. در سال ۲۰۲۱ نیز این روند نزولی همچنان ادامه داشت و ۶۵ درصد پایین‌‌تر از سال ۲۰۲۰ و ۹۴ درصد کمتر از زمان قبل از همه‌‌گیری بوده است. دلیل عمده این کاهش بی‌‌سابقه در منطقه گردشگرپذیر آسیا و اقیانوسیه را می‌توان در بسته بودن کامل مرزهای بین‌المللی بسیاری ا‌ز مقاصد به روی سفرهای غیرضروری دانست.

در کنار کاهش تعداد مسافران خارجی، سهم اقتصادی گردشگری جهان در سال ۲۰۲۱ با توجه به تولید ناخالص داخلی ۹/ ۱ تریلیون دلار تخمین زده می‌شود که بالاتر از رقم ۶/ ۱ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۰ است. اما با این حال، هنوز بسیار کمتر از میزان قبل از همه‌‌گیری به مبلغ ۵/ ۳ تریلیون دلار باقی مانده است. درآمد صادراتی حاصل از گردشگری بین‌المللی در سال ۲۰۲۱ می‌تواند از ۷۰۰ میلیارد دلار فراتر رود که نسبت به سال ۲۰۲۰ به دلیل هزینه‌های بیشتر در هر سفر، بهبودی ناچیزی است، اما با وجود این، کمتر از نیمی از ۷/ ۱تریلیون دلار ثبت شده در سال ۲۰۱۹ است.

برآوردها نشان می‌دهد میانگین دریافتی‌‌ها در هر ورود به ۱۵۰۰ دلار در سال ۲۰۲۱ رسیده که نسبت به ۱۳۰۰ دلار در سال ۲۰۲۰ افزایش یافته است. علت را می‌توان در افزایش پس‌‌اندازها، مدت اقامت طولانی‌‌تر و همچنین قیمت‌‌های بالاتر حمل و نقل و اقامت دانست.