روند ۱۷ساله شاخصکل در یازدهمین ماه سال بررسی شد؛
سنت شکنی بورس در بهمن ماه؟
احتمال بهمن سبز
نیمه دوم سال، همواره با نوسانات ارزی متعدد همراه بودهاست. بورس تهران نیز به واسطه همین تحولات ارزی با رونق همراه بودهاست، با اینحال ماه بهمن بهعنوان یکی از مقاطع خاص زمانی همواره افت و خیزهایی را به بازار سهام تحمیلکرده است. بررسی روند شاخصکل در ۱۷سال اخیر حکایت از آن دارد که این نماگر عمدتا طی یازدهمین ماه سال با افت ارتفاع همراه شدهاست. بهعبارت دیگر بهمنماه برای شاخصکل ۱۰سال سخت را رقمزده است. از سوی دیگر ۷سال بازدهی شاخصکل مثبت گزارش شدهاست. البته بورس تهران در برخی از سالها نظیر سالهای ۸۹، ۹۴ و ۹۸ به رونق بزرگی رسیدهاست.
بهطور میانگین طی ۱۷سال اخیر میانگین بازدهی بهمن ماه حدود ۱.۲۶درصد بوده که عدد بسیار کوچکی است. میانگین بازدهی سالهای مثبت، حدود ۸درصد و میانگین بازدهی سالهای منفی، حدود ۳.۳درصد بودهاست. بر اساس آمارها و ارقام این احتمال وجود دارد که بهمن امسال نیز با سختی به اتمام برسد، بهخصوص آنکه شاخصکل بورس به مقاومت مهم ۴.۵میلیونی واکنش نشانداده و رفتاری متفاوت را با شاخص هموزن به نمایش گذاشتهاست، با اینحال عقبماندگی نمادهای کوچک و هدایت جریان نقدینگی از تیم شاخصساز بورس به سمت صنایع کوچکتر، احتمالا فضای متعادلی را برای بازار رقم خواهد زد. تکیه صرف به آمار و ارقام گذشته به تنهایی نمیتواند توان پیشبینی تحلیلگران را افزایش دهد. متغیرهای بسیاری هستند که میتوانند مسیر بورس را تغییر دهند.
محرک یا مانع؟
از منظر آمار و ارقام اهالی بورس از بهمن ماه خاطره خوشی ندارند. بررسی بازار طی ۱۷سال اخیر نشان میدهد؛ شاخصکل ۱۰سال بازدهی منفی را به یادگار گذاشتهاست. بهعنوان مثال در سالهای ۹۲ و ۹۳، بهدلیل اخبار مربوط به برجام و ریسکهای پیرامون مذاکرات بازار سهام با نوساناتی همراه بودهاست، اما در سال۹۴ به واسطه امضای برجام در دیماه، شاخصکل بازار سهام یازدهمین ماه سالرا قدرتمندانه به پایان رساند. شاخص با بازدهی ۱۷درصدی در بهمن۹۴، نمایشی جذاب و تاریخی را رقم زد.
در سال۹۶، تحرکات اجتماعی و ناآرامیهای داخلی بهدلیل شتابگرفتن تورم و افزایش نرخ دلار، سبب شد تا یکی از بهمنهای سرخ بورس رقم بخورد. در سال۹۷ نیز رشد افسارگسیخته قیمت ارز و نوسانات اقتصادی، آرامش را از بورس تهران گرفت، اما در یازدهمین ماه سال۹۸، بورس ارزنده تهران که حرکت صعودی خود را از نیمه دوم سال۹۸ آغاز کردهبود، بهمن ماه سبزی را نصیب سرمایهگذاران کرد.
در سال۹۹ نیز با وجود ترکیدن حباب تاریخی بورس و رکورد سنگین در بازار سهام، انتخاب بایدن بهعنوان رئیسجمهور آمریکا در همان سال، بهطور مقطعی بازار سهام را با رونق همراه کرد. روی کارآمدن یک دولت دموکرات در ایالاتمتحده پس از سیاست فشار حداکثری ترامپ شرایطی را فراهم آورد که شاخص بورس در بهمن ۹۹ با بازدهی ۷.۶درصدی بهکار خود پایان دهد.
با اینحال، طی سه سالاخیر ماه بهمن برای بورس تبدیل به یک طلسم شدهاست. در بهمن ۱۴۰۱،با روی کارآمدن محمدرضا فرزین بهعنوان رئیسکل بانکمرکزی و اجرای سیاست سختگیرانه ارزی و تحمیل دلار ۲۸هزار و ۵۰۰تومانی به صنایع، کار برای رونق بورس سختتر شد. هرچند بازار سهام از آبان همان سالروند صعودی را آغاز کرد، اما در بهمن مجبور به توقف شد. در سال۱۴۰۲ نیز دوباره اجرای یک سیاست دیگر توسط بانکمرکزی به ریاست فرزین، بورس تهران را از پای درآورد. در آن مقطع بانکمرکزی اعلام کرد؛ گواهیسپرده ۳۰درصدی را منتشر خواهد کرد. این موضوع به مرور نرخ اوراق دولتی را به بالای ۳۰درصد رساند. تنگشدن فضای تامین مالی برای شرکتها و تحمیلشدن هزینههای گزاف مالی به شرکتها سبب شد تا بازار سهام از رونق بیفتد. یک بهمن سخت دیگر نیز در سالگذشته بورس تهران را گرفتار کرد. در سالگذشته با وجود رشد بورس و نزدیکشدن شاخص بورس به مرز ۳میلیونواحدی، افزایش ریسکهای سیاسی مانع صعود بازار سهام شد. تهدیدهای متعدد آمریکا و روی کارآمدن ترامپ و لفاظیهای آن برای تهران، بورس تهران را تا اسفند پارسال به کما برد.
شرط سنتشکنی
بورس تهران اکنون در دوراهی سختی قرار گرفتهاست؛ مقاومت شاخصکل به کانال ۴.۵میلیونی شاید جلوی رونق بیشتر بورس را بگیرد. اکنون جریان پول از سمت صنایع بزرگ به کوچکترها هدایت شده و احتمال آن وجود دارد که با درجازدن شاخصکل، نماگر هموزن بخشی از عقبماندگی چند ماه اخیر را جبران کند. با فرض آنکه اتفاق سیاسی یا تصمیم اقتصادی نادرستی بر سر راه بازار قرار نگیرد، میتوان امیدوار ماند که حداقل فضای متعادلتری در بهمن بر بازار حاکم باشد، اما از سوی دیگر ارزندگی بالای بازار و حمایت دولت به واسطه اجرای اصلاحات اقتصادی میتواند سنت بهمن سرخ بورس را بشکند.
