رکود توسعهای نسوزها
مواد نسوز عمدتا در کارخانههای تولید فولاد، سیمان و پتروشیمیها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این گروه جزو صنعت کانیهای غیرفلزی بازار سرمایه محسوب می‌شود. برخلاف شیشهسازان که وضعیت بسیار خوبی را تجربه می‌کنند، زیرشاخه دیگر کانیهای غیرفلزی یعنی فرآوردههای نسوز عملکرد خوبی به‌لحاظ رشد متغیرهای بنیادی نداشتند. مواداولیه اصلی این صنعت شامل آلومینا، سیلیکون و منیزیم عمدتا از طریق واردات تامین می‌شود. یکی از عوامل ایجاد رکود در وضعیت درآمد نسوزها محصولات جایگزین است. توسعه سرامیکهای پیشرفته و کامپوزیتها می‌‌‌تواند تهدیدی برای صنعت دیرگداز باشد. این موضوع موجب می‌شود تا در محصولات نسوز عرضه بر تقاضا پیشی بگیرد.
کمبود تقاضا عاملی است که رکود درآمد و کاهش نرخ فروش فرآوردههای نسوز را به‌دنبال داشته است. همچنین فزونی عرضه موجب شده است تا شرکت‌ها نتوانند نرخ فروش محصولات خود را همگام با رشد هزینه‌‌‌ها افزایش دهند.
تقلیل مقادیر تولید
ارزیابی روند تولیدات گروه فرآوردههای نسوز نشان می‌دهد که تولیدات این گروه از بازار سهام طی دوره‌‌‌های گذشته با کاهش همراه شده است. نوسان در میزان تولیدات این گروه موجب شده است تا میانگین رشد نسوزها طی ۱۳سال گذشته به میزان صفر‌درصد به ثبت برسد. در سال ۱۴۰۲ مجموع تولیدات شرکت‌های نسوز بورسی، ۱۴۵هزار تن به ثبت رسید که در مقایسه با سال ماقبل افت ۲۶درصدی را تجربه کرده است. این افت در مقیاس فصلی نیز ادامه داشته و در پاییز امسال تولیدات شرکت‌های نسوز بازار سهام با کاهش ۱۷درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۲۹هزار تن کاهش یافته است.
تجمیع تولیدات ۱۱ماهه گروه نسوز بازار سرمایه به میزان ۱۰۷هزار تن بوده که در مقایسه با ۱۱ماه ابتدایی ۱۴۰۲، با کاهش ۱۹درصدی همراه شده است. اصلی‌‌‌ترین عامل رکود تولیدات فرآوردههای نسوز، کمبود مواداولیه است. صنعت دیرگداز به‌‌‌شدت به مواداولیه مانند آلومینا، سیلیکون و منیزیم وابسته است و بخش عمده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای از مواداولیه این صنعت از طریق واردات تامین می‌شود؛ در نتیجه قیمت این مواداولیه بر اثر تغییر نرخ ارز در معرض نوسانات قابل‌‌‌توجهی است. این موضوع موجب شده است تا شرکت‌های تولیدکننده مواد نسوز با رشد ارز برای تامین مواداولیه با چالش همراه شوند. از آنجا که قیمت‌گذاری محصولات نسوز دستوری صورت می‌گیرد، افزایش هزینه ناشی از رشد قیمت مواداولیه در نرخ فروش محصولات این گروه سرشکن نمی‌شود. بنابراین حاشیه سود این گروه از بازار سرمایه با تزلزل بالایی همراه است. در میان شش‌شرکت تولیدکننده محصولات نسوز بازار سرمایه، «کفپارس» در سال‌جاری بیشترین میزان جهش تولیدی را تجربه کرده است. این شرکت در ۱۱ماه امسال تولیدات خود را با افزایش ۱۷درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۸هزار و ۹۲۳تن رسانده است.
وضعیت بغرنج فروش
در کنار مقادیر تولید، ارزیابی تناژ فروش شرکت‌های تولیدکننده محصولات نسوز، می‌‌‌تواند دید بهتری نسبت به وضعیت کلی متغیرهای بنیادین این صنعت ارائه کند. میزان فروش این صنعت در مقیاس سالانه وضعیت خوبی را تجربه نکرده است. به‌طور میانگین هر سال ۲درصد از مجموع فروش محصولات نسوز کاسته شده است و به‌صورت متوسط هر سال شرکت‌های این گروه ۱۵۰هزار تن محصول نسوز را به فروش رسانده‌‌‌اند. طی سه‌سال اخیر رکود در میزان فروش این گروه تشدید شده است.
در سال گذشته نزول مقادیر فروش فرآوردههای نسوز بورسی با افت ۱۵درصدی همراه شده است که بیشترین میزان کاهش طی ۱۳سال اخیر است. شتاب کاهش مقادیر فروش فرآوردههای نسوز در سال‌جاری تشدید شده است. در سومین فصل سال مجموع مقادیر فروش شرکت‌های نسوز بازار سرمایه با افت ۳۴درصدی همراه شده است. طی ۱۱ماه امسال مجموع فروش محصولات نسوز با کاهش ۲۸درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۸۵هزار و ۹۶۲تن تقلیل یافته است. شرکت «کفپارس» که در رشد تولیدات یکه‌‌‌تاز میدان بود، از لحاظ جهش مقادیر فروش نیز توانست با ثبت افزایش ۱۶درصدی تناژ فروش خود بیشترین میزان افزایش مقادیر فروش را در سال‌جاری تجربه کند. ضمنا این شرکت تنها شرکت در گروه نسوزهاست که طی ۱۱ماه امسال توانسته است رشد مثبتی در مقادیر فروش خود ایجاد کند.
سایه قیمت‌گذاری دستوری
نرخ‌‌‌گذاری دستوری از اصلی‌‌‌ترین ریسک‌‌‌های صنعت فرآوردههای نسوز است. این معضل زمانی جدی می‌شود که مواداولیه این صنعت به‌صورت وارداتی تامین می‌شود و این موضوع موجب کاهش سودآوری و تقلیل مقادیر تولید و فروش نسوزها می‌شود. طی ۱۱ماه سال‌جاری به‌طور میانگین ۲۱درصد به نرخ فروش محصول اصلی گروه نسوز بازار سهام نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزوده شده است. در این مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ فروش مربوط به شرکت «کاذر» است. محصول اصلی این شرکت که محصولات نسوز شکل‌دار است، در ۱۱ماه امسال ۲۸درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است. در مقیاس نقطه به نقطه طی بهمن امسال به‌طور متوسط ۴۳درصد به نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های نسوز افزوده شده است. در این مقیاس بیشترین میزان رشد نرخ مربوط به شرکت «کایزد» است.
شرکت مذکور جرم نسوز خود را با ۱۳۰درصد افزایش نسبت به بهمن‌ماه سال گذشته به فروش رسانده است. مقایسه نرخ فروش بهمن این صنعت با میانگین ۱۴۰۳ نیز از متوسط افزایش ۲۴درصدی نرخ فروش محصول اصلی فرآوردههای نسوز حکایت دارد. در این بازه «کایزد» با جهش ۸۹درصدی نرخ فروش محصول اصلی خود بیشترین میزان رشد نرخ را هم از آن خود کرده است.
رکود درآمدی
وارداتی بودن مواداولیه شرکت‌های نسوز در کنار دستوری بودن قیمت‌گذاری، اثر خود را در درآمد این صنعت نیز نمایان کرده است. به‌رغم متوسط رشد ۳۳درصدی درآمد فرآوردههای نسوز در سال‌های گذشته، طی سال ۱۴۰۲ درآمد فروش شرکت‌های نسوز با ۵درصد افزایش همراه شده که نسبت به میانگین سالانه ۲۸درصد کاهش شتاب را تجربه کرده است. در مقیاس فصلی نیز طی پاییز امسال درآمد فروش نسوزها تنها ۵درصد افزایش را به ثبت رسانده است. در ۱۱ماهه امسال درآمد ثبت‌شده توسط شرکت‌های نسوز بازار سهام، به میزان ۳هزار و ۳۱۴میلیارد تومان بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل تنها ۹درصد رشد داشته است. در سال‌جاری بیشترین میزان افزایش درآمد فروش مربوط به شرکت «کایزد» است. این شرکت طی ۱۱ماهه امسال توانسته است درآمد خود را با افزایش ۳۷درصدی به ۴۰۶میلیارد تومان برساند.
حفظ سودآوری
متغیرهای سودآوری گروه فرآوردههای نسوز بازار سهام، به دلیل وجود قیمت دستوری در این صنعت همواره متزلزل است. میانگین حاشیه سود سالانه گروه نسوز بورس تهران به میزان ۲۲درصد بوده است. در سال ۱۴۰۲ حاشیه سود این صنعت با افزایش ۶درصدی نسبت به میانگین سالانه به ۲۸درصد بهبود یافته است. با این حال این روند افزایشی در سال‌جاری تداوم نیافته است. متوسط فصلی حاشیه سود نسوزهای بورس تهران، به میزان ۲۳درصد بوده است.
در تابستان امسال حاشیه سود این گروه با کاهش ۷درصدی نسبت به میانگین تاریخی ۱۶درصد کاهش یافته است. با این حال در سومین فصل سال عملکرد ضعیف سودآوری گروه فرآورده نسوز تا حدی جبران شده و حاشیه سود این گروه همچون میانگین تاریخی به محدوده ۲۳درصد رسیده است. در میان شش‌شرکت فعال این حوزه، «کاذر» بیشترین میزان سودآوری را تجربه کرده است. حاشیه سود شرکت مذکور در سال ۱۴۰۲ و پاییز امسال به‌‌‌ترتیب ۲۷ و ۳۲درصد به ثبت رسیده است.
