حصار دستوری؛ بلای جان شویندهسازان
دنیای اقتصاد-عباس بیات : شرکت‌های شوینده از جمله صنایعی هستند که قیمت دستوری آسیب جدی به آنها وارد کرده؛ تا جایی که به غیرفعال شدن خطوط تولید این صنعت منجر شده است. از آنجا که بخش عمده مواداولیه شویندهسازان از طریق واردات تامین می‌شود، قیمت دستوری اجازه نمی‌‌‌دهد که درآمد این صنعت همگام با رشد هزینه افزایش یابد و همین عاملی برای وضعیت درام شویندهسازان شده است.
در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ مقادیر تولید و فروش شویندهسازان به لحاظ تناژ با کاهش معناداری همراه بوده است. با وجود این، در سال ۱۴۰۲ وضعیت تناژ تولید و فروش بهبود یافته و افزایش مقداری در آنها رقم خورده است. این رشد عامل تحقق جهش مثبت درآمدی در شویندهسازان شده و سال گذشته با ثبت فروش ۲۶هزار میلیارد تومانی افزایش ۴۲درصدی به وقوع پیوسته است. با این حال رد پای قیمت دستوری در متغیرهای سودآوری نمایان است. کاهش ۲درصدی متوسط حاشیه سود شوینده‌‌‌ها طی سال ۱۴۰۲ و افت ۵درصدی حاشیه سود طی زمستان نشانه‌‌‌ای از فزونی هزینه‌‌‌ها بر درآمد این صنعت است.
چرخش مثبت متغیرهای تولید و فروش
ارزیابی وضعیت تولید شرکت‌های شوینده بازار سرمایه نشان می‌دهد که در مقیاس سالانه، به‌طور متوسط هر سال ۳درصد به مجموع تولید این صنعت افزوده شده است. میانگین تناژ تولیدشده توسط ۹شرکت این صنعت طی ۱۳سال گذشته ۷۲۳هزار تن بوده است. در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ وضعیت شرکت‌های شوینده نامطلوب بوده و طی این دوسال مجموع تولیدات این صنعت با کاهش ۸ و ۳درصدی همراه بوده است. با این حال روند کاهشی تولیدات تداوم نداشته و طی سال ۱۴۰۲ چرخش خوبی در متغیرهای تولیدی این صنعت رقم خورده است. بر این اساس طی سال گذشته میزان تولید شویندهسازان نزدیک به ۷۹۶هزار تن به ثبت رسیده که در مقایسه با سال ماقبل رشد ۸درصدی و در قیاس با متوسط سالانه افزایش ۱۰درصدی به وقوع پیوسته است. در بازه فصلی طی زمستان ۱۴۰۲ به دلیل کاهش تقاضای فصلی محصولات شوینده، مجموع تولید این صنعت ۶درصد نسبت به فصل مشابه قبل تقلیل یافته است. این در حالی است که طی پاییز همان سال میزان تولید این صنعت با رشد ۲۱درصدی نسبت به پاییز ۱۴۰۱ همراه بوده است. در نخستین ماه از سال ۱۴۰۳، همان‌طور که عمده صنایع بزرگ افت متغیرهای بنیادین را تجربه کردند، شرکت‌های شوینده نیز از این قاعده مستثنی نبودند و با ثبت تولید ۳۶هزار و ۴۴۶تنی افت ۱۱درصدی را در تناژ تولیدی تجربه کردند.
شرکت «ساینا» که عمده درآمد خود را از تولید مایعات ظرفشویی تامین می‌کند، در سال ۱۴۰۲ با ثبت تولید ۳۴هزار تنی موفق شد مجموع تولید خود را ۳۵درصد افزایش دهد و با این عدد بهترین عملکرد سالانه صنعت شوینده را از آن خود کرد. با توجه به قابلیت دپوپذیری محصولات شوینده، بررسی مقادیر فروش در کنار تولید می‌‌‌تواند چشم‌‌‌انداز درست‌‌‌تری از وضعیت حقیقی تناژ تولید و فروش این صنعت نشان دهد. بر این اساس میانگین تناژ فروش شویندهسازان بورسی در بازه سالانه ۷۰۰هزار تن بوده و هر سال ۴درصد افزایش یافته است. همان‌طور که تولید این صنعت طی سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ با کاهش همراه بوده، مقدار فروش نیز به‌‌‌ترتیب کاهش ۷ و ۳درصدی را تجربه کرده است. با وجود این، در سال ۱۴۰۲ مقدار فروش شویندهسازان ۷۹۶هزار تن بوده که در قیاس با سال ماقبل رشد ۸درصدی داشته و در مقایسه با متوسط سالانه نزدیک به ۱۴درصد جهش یافته است. تناژ فروش شویندهسازان در فصل پاییز با رشد ۲۱درصدی همراه بوده؛ اما طی زمستان همچون تولید کاهش ۵درصدی را تجربه کرده است. فروردین‌ماه عمدتا ماه رکودی برای صنایع به شمار می‌رود. در این ماه مجموع مقدار فروش ثبت‌شده توسط شویندهسازان ۳۳هزار تن بوده که این عدد در قیاس با فروردین ۱۴۰۱ حدود ۶درصد کاهش داشته است. بالاترین میزان رشد در مقدار فروش به شرکت «ساینا» تعلق دارد که طی ۱۴۰۲ با ثبت ۳۳هزار و ۶۵۴تن توانسته است تناژ فروش خود را ۳۷درصد افزایش دهد و با این رشد گوی سبقت را در فروش از ۸شرکت دیگر برباید.
گره کور شویندهسازان
از معضلات بزرگ شرکت‌های شوینده‌ساز، می‌‌‌توان به بحث مواداولیه وارداتی در کنار قیمت دستوری اشاره کرد. قیمت دستوری به خودی خود کابوس تولیدکننده‌‌‌هاست. حال در صنعتی همچون شوینده که مواداولیه وارداتی دارد و در نتیجه هزینههای آن با دلار افزایش می‌‌‌یابد، اثر قیمت دستوری بیش از سایر صنایع مخرب است. ارزیابی نرخ فروش محصول اصلی شرکت‌های شوینده بازار سرمایه در سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که به‌طور متوسط ۲۹درصد به نرخ فروش این محصولات نسبت به ۱۴۰۱ افزوده شده است. در این مقیاس سردمدار رشد نرخ فروش شرکت «کیمیاتک» است که محصول اصلی خود یعنی محصولات بهداشتی را با ۵۰درصد رشد به فروش رسانده است. در بازه فصلی طی زمستان ۱۴۰۲ به‌طور میانگین ۳۴درصد به نرخ فروش محصول اصلی این صنعت افزوده شده که در این مقیاس نیز «کیمیاتک» با جهش ۵۰درصدی توانسته است نسبت به دیگر شرکت‌ها افزایش نرخ بیشتری را تجربه کند. در ماه نخست ۱۴۰۳ با توجه به کاهش تقاضا برای محصولات شوینده در برخی شرکت‌ها محصولات اصلی با کاهش نرخ فروش نسبت به قبل از عید به فروش رسیده‌‌‌اند. از جمله این شرکت‌ها می‌‌‌توان به «کیمیاتک» و «شپاکسا» اشاره کرد که هریک به‌‌‌ترتیب محصول اصلی خودشان یعنی بهداشتی و پودرها را با افت یک‌درصدی و ۷درصدی نسبت به ۱۴۰۲ به فروش رسانده‌‌‌اند. با وجود این، متوسط افزایش نرخ فروش شویندهسازان طی فروردین امسال ۷درصد بوده و در این مقیاس «شگل» با جهش ۱۸درصدی نرخ فروش شامپوی خود توانسته است بیشترین میزان افزایش نرخ فروش را تجربه کند.
جهش درآمدی «ساینا»
فروش ریالی شویندهسازان در مقیاس سالانه به‌طور متوسط ۳۷درصد در هر سال افزایش یافته است. روند درآمد فروش این صنعت طی ۱۳سال اخیر همواره ثابت بوده و در حدود ۳۵ تا ۴۰درصد نوسان کرده است. طی سال ۱۴۰۲ میزان فروش شوینده‌‌‌ها ۲۶هزار میلیارد تومان بوده که این عدد در مقایسه با سال ماقبل ۴۲درصد افزایش را تجربه کرده است. شتاب افزایش درآمد سال گذشته شویندهسازان نسبت به متوسط سالانه ۵درصد بیشتر بوده است. هرچند طی زمستان ۱۴۰۲ مقادیر تولید و فروش این صنعت با کاهش همراه بود؛ اما در بحث درآمد فروش طی پاییز و زمستان به‌طور متوسط ۳۳درصد به فروش شویندهسازان افزوده شده است. در فروردین‌ماه ۱۴۰۲ مجموع درآمد شوینده‌‌‌ها یک‌هزار و ۲۶۷میلیارد تومان بوده که در قیاس با فروردین سال قبل تنها ۲۵درصد افزایش یافته است. البته با توجه به تقلیل متغیرهای بنیادین این صنعت طی فروردین‌ماه افت شتاب درآمدی آنها امری طبیعی است. همان‌طور که در بخش تناژ تولید و فروش، شرکت «ساینا» توانست رشدهای خیره‌‌‌کننده‌ای را به ثبت رساند و عملکرد بی‌نظیری را نسبت به رقبای خود به ثبت رساند، در بخش درآمدی نیز بهترین رشد فروش را از آن خود کرده است. بر این اساس شرکت یادشده در سال ۱۴۰۲ با ثبت درآمد ۷۶۸میلیارد تومانی موفق شده است فروش خود را ۷۱درصد نسبت به سال ماقبل افزایش دهد و نسبت به هشت‌شرکت دیگر عملکرد بهتری را به ارمغان آورد.
تقلیل سود با چاشنی قیمت دستوری
ارزیابی متغیرهای سودآوری در شرکت‌های شوینده حاکی از وقایع تلخ در شویندهسازان است. قیمت دستوری شاید در فروش ریالی رد پای خود را نشان ندهد؛ اما در حاشیه سود حتما اثر خود را نشان خواهد داد. این آفت همواره همچون زنجیری بر پای تولیدکنندگان بوده و اجازه رشد را به آنها نمی‌‌‌دهد. متوسط حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص شویندهسازان طی ۱۳سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۳۱، ۲۳ و ۱۸درصد بوده است. روند سودآوری این صنعت با کاهش همراه بوده، به‌طوری که از سال ۱۴۰۰ به‌طور میانگین ۵درصد نسبت به متوسط سالانه کاهش یافته است. در سال ۱۴۰۲ میانگین سه‌حاشیه سود شویندهسازان ۲۳درصد به ثبت رسیده و همچنان با وجود افزایش دیگر متغیرهای بنیادین این صنعت، کمتر از متوسط سالانه خود بوده است. در مقیاس فصلی نیز افت محسوس سودآوری مشاهده می‌شود. بر این اساس طی زمستان ۱۴۰۲ متوسط سه‌حاشیه سود شویندهسازان ۱۵درصد بوده که در قیاس با متوسط فصلی ۵درصد کمتر است. گزارش‌های سالانه برخی نمادها هنوز منتشر نشده است؛ اما از چهار نماد انتشاریافته بیشترین سودآوری مربوط به شرکت «ساینا» بوده است. این شرکت در مقیاس سالانه و فصلی طی سال ۱۴۰۲ و زمستان همان سال، به‌‌‌ترتیب با ثبت میانگین حاشیه سود ۱۸ و ۲۱درصدی بهترین عملکرد را به لحاظ رشد سود از آن خود کرده است.
