ایست رونق روغنهای خوراکی
دنیای اقتصاد-عباس بیات : تناژ تولیدی روغنهای خوراکی طی سال ۱۴۰۲ با افت ۲درصدی همراه بود که علت اصلی آن به تغذیه شرکت‌ها از ذخایر انبار سال‌های قبل این صنعت بازمی‌گردد. مقدار فروش در سال ۱۴۰۲ بهمیزان یک‌میلیون و ۱۲۲هزار تن بوده که در مقایسه با ۱۴۰۱ افزایش ۳۹درصدی را تجربه کرده است. با همه این تفاسیر درآمد فروش این صنعت برخلاف جهش تناژ فروش، با کاهش همراه بوده است. بر این اساس مجموع فروش ریالی روغنیها ۴۴هزار میلیارد تومان بود که بهمیزان ۲۲درصد طی سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است. درآمد فروش سال قبل این صنعت نسبت به متوسط رشد سالانه ۲۰درصد کاهش یافته است.
میانگین حاشیه سود سه‌فصل آغازین ۱۴۰۲ بهمیزان ۹درصد بوده که در مقایسه با متوسط فصلی یک واحد درصد کاهش یافته است. متوسط سود دلاری روغنیها در مقیاس فصلی ۲۴میلیون و ۵۶۵هزار دلار بوده که در قیاس با میانگین فصلی ۱۳درصد کاهش داشته است. در بحث فروش دلاری نیز این افت مشاهده می‌شود و در سال ۱۴۰۲ مجموع درآمد دلاری تولیدکنندگان روغنهای خوراکی با افت ۱۶درصدی نسبت به ۱۴۰۱ همراه بوده است. البته باید در نظر داشت که در سال ۱۴۰۱ تحت‌تاثیر حذف ارز ۴هزار و ۲۰۰تومانی، اقلامی همچون روغن خوراکی با جهش بالای نرخ همراه شدند و از این لحاظ اوج درآمد و سود این صنعت طی این سال رقم خورد. بر این اساس یکی از دلایل افت شتاب سود و درآمد دلاری طی سال ۱۴۰۲ رشد شگفت‌‌‌انگیز متغیرهای درآمدی این صنعت در ۱۴۰۱ بوده است.
تقلیل دلاری روغنهای خوراکی
با توجه به وجود تورم مصرف‌کننده در سطح کشور، همواره افزایش و کاهش ریالی فروش و سود شرکت‌ها نمی‌‌‌تواند ذهنیت درستی از وضعیت حقیقی صنایع نشان دهد. بر این اساس متوسط فروش دلاری روغنیها طی ۱۳سال گذشته ۸۳۸میلیون دلار بوده و به‌طور متوسط در هر سال ۹درصد رشد را تجربه کرده است. اوج رشد درآمد دلاری شرکت‌های روغن خوراکی در سال ۱۴۰۱ بوده و بهمیزان متوسط ۱۳۲درصد رشد فروش در این صنعت رقم خورده است. طی سال ۱۴۰۲ مجموع فروش دلاری تولیدکنندگان روغنهای خوراکی یک‌میلیارد و ۱۵۷میلیون دلار به ثبت رسید که این عدد در مقایسه با متوسط سالانه ۳۸درصد جهش یافته است. با این حال نسبت به سال ۱۴۰۱ فروش دلاری آنها ۱۶درصد افت داشته است. در فروردین‌ماه میزان فروش دلاری این صنعت ۶۶میلیون و ۷۵۹هزار دلار بوده که در قیاس با فروردین سال قبل ۲درصد کاهش داشته است. در این ماه بهترین عملکرد مربوط به شرکت «غکورش» است که با ثبت فروش نزدیک به ۳۲میلیون دلار توانسته است فروش خود را ۲۹درصد افزایش دهد.
در بازه سالانه متوسط سود دلاری ناخالص، عملیاتی و خالص شرکت‌های روغنی، ۹۴میلیون و ۸۹۷هزار دلار به ثبت رسیده است. روند سود دلاری این صنعت تحت‌تاثیر حذف ارز ترجیحی و همین‌طور عدم‌قیمت‌گذاری دستوری همواره افزایشی بوده است. در سال ۱۴۰۱ متوسط سود ثبت‌شده این صنعت ۱۶۴میلیون و ۸۸۷هزار دلار بوده که در مقایسه با متوسط سالانه ۸۳درصد رشد داشته است. با توجه به عدم‌انتشار گزارش‌های سالانه این صنعت به‌ناچار گزارش‌های فصلی در نظر گرفته می‌شود. متوسط سود به‌ثبت‌رسیده در سه فصل آغازین ۱۴۰۲، ۲۴میلیون و ۵۶۵هزار دلار بوده است. میانگین فصلی سود دلاری تولیدکنندگان روغنهای خوراکی ۲۸میلیون و ۳۵۵هزار دلار است که نشان می‌دهد به‌رغم افزایش خوب سود دلاری این صنعت طی سال ۱۴۰۱، متوسط سود ۱۴۰۲ با کاهش ۱۳درصدی همراه بوده است. رشد هزینه تامین روغن خام و از طرفی کاهش قدرت خرید مردم به‌‌‌دلیل رشد بالای قیمت محصولات روغن خوراکی عواملی هستند که موجب افت سود این صنعت طی سال گذشته شدند. میانگین سود ناخالص، عملیاتی و خالص روغنهای خوراکی از بهار تا پاییز ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال قبل با کاهش نزدیک به ۳۰درصدی همراه بوده است. در خلال شرکت‌های روغنی بازار سرمایه، شرکت «غمارگ» اگرچه افت ۱۹درصدی میانگین سود دلاری را به ثبت رسانده، اما عملکرد بهتری نسبت به میانگین فصلی صنعت داشته است.
عامل کاهش ۵درصد تناژ تولید
ارزیابی مقادیر تولید صنعت روغن خوراکی نشان می‌دهد در ۱۳سال گذشته این مقدار همواره روند کاهشی داشته است. بر این اساس متوسط تولید این صنعت طی دهه اخیر حدود ۷۹۷هزار تن بوده، اما در سال ۱۴۰۲ تولیدات به میزان ۷۵۳هزار تن به ثبت رسیده است که به معنای کاهش ۵درصدی تناژ تولیدی است. عامل اصلی کاهش مقدار تولید را می‌‌‌توان افزایش هزینه بهای تمام‌شده (روغن خام) دانست که بخش زیادی از آن با واردات تامین می‌شود.
در بازه فصلی طی فصل‌های پاییز و زمستان مجموع تولیدات تولیدکنندگان روغنهای خوراکی به‌‌‌ترتیب با افت یک و ۴درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل همراه بوده است. با وجود این، در مقیاس نقطه به نقطه عملکرد روغنیها بهتر از بازه فصلی و سالانه بوده است. در این مقیاس طی فروردین امسال تولید شرکت‌های روغن خوراکی ۵۲هزار و ۲۷۷تن به ثبت رسیده که در قیاس با فروردین سال قبل رشد ۱۶درصدی را تجربه کرده است. در ماه نخست ۱۴۰۳، «غکورش» با ثبت تولید ۱۹هزار و ۶۴۵تن انواع محصولات روغن خوراکی و رشد ۶۷درصدی آن نسبت به فروردین ۱۴۰۲، بهترین عملکرد را نسبت به سه شرکت دیگر این صنعت از خود به نمایش گذاشته است.
در بحث تناژ مقدار فروش مساله‌ای کاملا متفاوت از تولید است. در بازه سالانه، فصلی و ماهانه همواره مقدار فروش از مقدار تولید در روغنهای خوراکی بیشتر بوده است. در سال‌های اخیر همواره شرکت‌های روغنی از ذخایر انبار خود استفاده کرده و توانستند مقادیر فروش خود را برخلاف تولید با افزایش همراه کنند. بر این اساس طی ۱۳سال گذشته تناژ مقدار فروش در این صنعت یک‌میلیون و ۲۵هزار تن به ثبت رسیده که در سال ۱۴۰۲ روند افزایشی به خود گرفته است. در این سال مقدار فروش ثبت‌شده شرکت‌های روغن خوراکی بورسی یک‌میلیون و ۱۲۲هزار تن به ثبت رسیده که در مقایسه با متوسط ۱۳ساله خود رشد ۹درصدی را به ثبت رسانده است. این افزایش در مقیاس فصلی نیز تکرار شده و در پاییز و زمستان ۱۴۰۲ به‌‌‌ترتیب رشد ۵۹ و ۶۶درصدی در مقدار فروش روغنیها نسبت به مدت مشابه سال قبل به ثبت رسیده است. در مقیاس ماهانه طی فروردین امسال مجموع تناژ فروش این صنعت ۶۲هزار و ۶۱۴تن بوده که در مقایسه با فروردین سال قبل ۵درصد رشد یافته است. شرکت «غپونه» با ثبت افزایش ۲۷درصدی مقدار فروش طی فروردین امسال، بهترین عملکرد را به لحاظ رشد مقادیر فروش نسبت به سه شرکت دیگر از خود به نمایش گذاشته است.
نزول شتاب ۲۰درصدی فروش روغنیها
بررسی روند ۱۳ساله فروش روغنهای خوراکی نشان می‌دهد که در هر سال به طور متوسط ۴۲درصد به درآمد این صنعت افزوده شده است. اوج رشد درآمدی این صنعت طی سال ۱۴۰۱ رقم خورده که فروش روغنهای خوراکی جهش ۱۶۶درصدی را طی یک سال تجربه کرده است. با این حال رشد درآمدی روغنهای خوراکی طی سال ۱۴۰۲ تنها ۲۲درصد بوده است. در مقیاس فصلی طی پاییز و زمستان ۱۴۰۲ درآمد فروش تولیدکنندگان روغنهای خوراکی به‌‌‌ترتیب رشد ۱۲ و ۶درصدی را تجربه کرده است که نسبت به متوسط فصلی و سالانه عملکرد ضعیفی محسوب می‌شود. در بازه ماهانه طی فروردین‌ماه مجموع درآمد ثبت‌شده روغنهای خوراکی ۲هزار و ۷۱۰میلیارد است که در قیاس با فروردین سال گذشته ۶درصد رشد داشته است. در این مقیاس «غکورش» عملکرد بسیار خوبی داشته و طی فروردین‌ماه با ثبت فروش یک‌هزار و ۲۹۸میلیارد تومان موفق به رشد ۴۰درصدی درآمد خود شده است.
وضعیت مولفه‌‌‌های سودآوری
متوسط حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص سالانه شرکت‌های روغن خوراکی طی ۱۳سال اخیر به‌‌‌ترتیب ۱۶، ۱۳ و ۹درصد است. روند حاشیه سود این صنعت در مقیاس سالانه ثابت و در برخی مواقع کاهشی بوده است. هنوز گزارش‌های سالانه ۱۴۰۲ منتشر نشده است و به همین خاطر باید گزارش‌های فصلی بررسی شود. بر این اساس متوسط حاشیه سود فصلی شرکت‌های روغنهای خوراکی طی سه فصل بهار تا پاییز ۱۴۰۲، ۹درصد بوده که نسبت به متوسط فصلی یک‌درصد کاهش یافته است. در خلال چهار شرکت روغن خوراکی، «غکورش» بهترین عملکرد را به لحاظ سودآوری در مقیاس سالانه به ارمغان آورده است. این شرکت در سال ۱۴۰۱ با ثبت متوسط حاشیه سود ۱۶درصدی بهترین عملکرد را داشته است. در مقیاس فصلی طی پاییز ۱۴۰۲ شرکت «غپونه» با ثبت متوسط حاشیه سود ۱۱درصدی بهترین عملکرد را در میان روغنیها داشته است.
