ریسک حاشیه سود «دروز»
دنیای‌اقتصاد-امیرعلی جراحی : شرکت داروسازی روزدارو در سال ۱۳۴۲ تاسیس شد. فعالیت این شرکت در زمینه دارو است و محصولاتی مانند کپسول، قرص و پودر تولید می‌کند. سهامداران دروز عبارت است از شرکت پوراطب، سرمایه‌گذاری دارویی پورداروایرانیان که در برآیند بیش از ۵۷درصد از مالکیت شرکت را بر عهده دارند. این شرکت برای افزایش فروش و به تبع سود‌آوری خود قصد دارد که با بهینه‌سازی خطوط تولید موجود، افرایش کیفیت محصولات تولیدی و همچنین توسعه خطوط تولید با اجرای پروژه‌های مختلف، به این هدف نزدیک‌تر شود.
محصولات شرکت
محصولات اصلی این شرکت شامل انواع قرص و دراژه، انواع کپسول و انواع پودر می‌شود که به ترتیب ۸۸ درصد، ۱۰درصد و ۲درصد از درآمد دروز را تشکیل می‌دهند. با توجه به این موضوع که فروش شرکت کاملا در داخل کشور بوده و هیچ‌کدام از محصولات آن صادراتی نیستند، نوسان نرخ ارز در کوتاه‌مدت تاثیر چندانی بر مبلغ فروش شرکت نمی‌گذارد. اما در بلندمدت به دلیل اینکه محصولات مختلف از این نرخ اثر می‌پذیرند، بنابراین با تغییر قیمت دلار می‌توان شاهد نوسان درآمد شرکت بود.
از طرف دیگر مواد اولیه شرکت شامل مواد اولیه دارویی و مواد اولیه بسته‌بندی می‌شود. بیش از ۸۷درصد از این مواد مربوط به مواد اولیه دارویی و مابقی آن مختص مواد اولیه بسته‌بندی است. در سال‌های ۱۴۰۰ و قبل‌تر این شرکت مواد اولیه بسته‌بندی خود را به کمک واردات تامین می‌کرد. اما از سال ۱۴۰۱ با جایگزینی تامین‌کننده خارجی با داخلی، دروز توانست وابستگی مواد بسته‌بندی را به نوسانات نرخ ارز کاهش دهد.
روند تولید، فروش و سود‌آوری
بررسی روند تولید و فروش شرکت طی سال‌های گذشته می‌تواند بیانگر میزان رشد واقعی شرکت‌های تولیدی باشد. از طرف دیگر روند تولید هر یک از محصولات به تنهایی نشان می‌دهد که تمرکز آن بر هر کدام از محصولات در سال‌های گذشته به چه صورت بوده است. در دروز با توجه به نمودار رشد مقدار تولید هر محصول نسبت به سال ۱۳۹۷ می‌توان متوجه شد که طی ۴ سال اخیر دروز سعی کرده است میزان تولید انواع کپسول خود را افزایش دهد و این محصول را جایگزین انواع پودر و قرص و دراژه کند. همان‌طور که می‌توان مشاهده کرد مقدار تولید انواع کپسول در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۱۳۹۷ رشدی در حدود ۱۲۰درصد را تجربه کرده است. اما این رشد در دو محصول دیگر حدود صفر‌درصد بوده و مقدار فروش آنها در سال ۱۴۰۰ به اندازه سال ۱۳۹۷ بوده است.
اما از طرفی با توجه به این موضوع که در کشور‌های تورمی رشد نرخ ارز موجب می‌شود که نرخ فروش و به تبع درآمد شرکت‌ها همگام با این رشد افزایش پیدا کند، بررسی رشد مبلغ فروش هر محصول نسبت به سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد که حتی با وجود افت مقدار تولید در برخی از محصولات، به سبب رشد قیمت هر محصول مبلغ فروش آنها افزایش یافته است. با توجه به این روند بیشترین رشد مربوط به انواع کپسول بوده که نسبت به سال ۱۳۹۷ رشدی در حدود ۴۹۰درصد را تجربه کرده است. دو محصول دیگر نیز رشد‌هایی به ترتیب ۳۰۰ درصدی و ۲۲۰ درصدی را شاهد بودند.
یکی دیگر از روند‌های مهم شرکت روند سود‌های آن است. این آمار نشانگر میزان بهینه بودن عملیات شرکت است. در دروز اگر رشد هر یک از سود‌ها را نسبت به سال ماقبل آن اندازه‌گیری کنیم می‌توانیم نوسانی در حدود مثبت ۱۹۱ درصد، مثبت ۳۹درصد و منفی ۱۳درصد را در سود خالص طی سال‌های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ مشاهده کنیم. از طرف دیگر سود عملیاتی نیز مانند سود ناخالص تجربه رشد طی سال‌های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و در نهایت یک افت در سال ۱۴۰۰ را داشته است.
اما در این میان سود خالص شرکت توانسته است هر سال نسبت به سال قبل‌تر رشد کند. این آمار در ۳ سال اخیر هر سال به ترتیب رشدی در حدود ۱۸۷۴ درصد، ۲درصد و ۴۲۴درصد به ثبت رسانده است. بررسی این سه سود نشان می‌دهد که طی این سال‌ها عملیات شرکت کمی با مشکل روبه‌رو بوده است. اما سود خالص به دلیل دارا بودن درآمد از طریق اقلام متفرقه، شاهد رشد بوده است. حال باید بررسی کرد که آیا در سال‌های آینده نیز سود ناخالص و عملیاتی شرکت افت خواهد کرد یا می‌توانند مستعد رشد باشند.
تخمین سود سال آینده
برای تخمین سود سال ۱۴۰۲ شرکت روز دارو ابتدا باید متغیر‌های اثر‌گذار بر این شرکت را بررسی کرد. مهم‌ترین این مفروضات عبارت است از نرخ مهم‌ترین محصول و همچنین نرخ مهم‌ترین ماده اولیه آن. از آنجا که انواع قرص و دراژه اصلی‌ترین بخش درآمد شرکت را شامل می‌شود، نرخ آن می‌تواند درآمد شرکت را دچار تغییرات قابل‌توجهی کند.
این نرخ برای سال ۱۴۰۲ برابر با ۷۵۰ تومان برای هر جعبه یا شیشه در نظر گرفته شده است. از طرف دیگر ماده اولیه دارویی نیز که بخش عمده بهای مواد مصرفی دروز را شامل می‌شود نرخی در حدود ۴۹۷۷ تومان برای هر کیلو یا عدد پیش‌بینی شده است. از طرف دیگر نرخ‌هایی همچون افزایش حقوق و دستمزد، نرخ تورم و رشد نرخ حمل و نقل نیز برای سال آتی برابر با ۵۰ درصد، ۴۵درصد و ۳۵درصد برآورد شده است.
با در نظر گرفتن این مفروضات می‌توان درآمدی در حدود ۷۳۸ میلیارد تومان را برای سال ۱۴۰۲ پیش‌بینی کرد. اگر شرکت بتواند در سال ۱۴۰۱ درآمدی در حدود ۴۵۱ میلیارد تومان را محقق کند بنابراین می‌توان انتظار رشدی معادل ۶۴درصد را داشت. از این مقدار درآمد بیش از ۲۹۰ میلیارد تومان سود ناخالص و حدود ۱۷۳ میلیارد تومان سود خالص برای سال ۱۴۰۲ پیش‌بینی می‌شود. در صورتی که سود ناخالص و خالص دروز در سال ۱۴۰۱ به عدد ۱۰۷ میلیارد تومان و ۲۳ میلیارد تومان برسد، می‌توان انتظار داشت که به طور میانگین سود‌های شرکت رشد ۱۷۲ درصدی و ۶۳۳ درصدی را به ثمر برساند.
دلیل اصلی این رشد‌ها را می‌توان ناشی از رشد نرخ محصولات و همچنین افزایش تولید انواع پودر دانست که انتظار می‌رود در سال‌های آتی، درآمد اصلی شرکت را تولید کند.
