«تاپیکو» ارزان است؟
دنیای‌اقتصاد - محمد غفوری : شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین (سهامی‌عام) در ابتدا با نام شرکت پالایش روغن آبادان در سال ۱۳۸۱ به ثبت رسید. شرکت یادشده، یکسال بعد یعنی در سال ۱۳۸۲ به شرکت سرمایه‌گذاری شیمیایی و سلولزی تامین تغییر نام داد. در نهایت سال ۱۳۸۳ نام شرکت از سرمایه‌گذاری شیمیایی و سلولزی تامین، به سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمیایی و شیمیایی تامین تغییر یافت.
شرکت سرمایه‌گذاری نفت، گاز و پتروشیمی تامین در گروه سرمایه‌گذاری درج نماد شده است. شرکت مذکور در سال ۱۳۹۲ وارد بازار سرمایه شده است. سهامداران بورسی این شرکت را با نام «تاپیکو» می‌‌‌شناسند. «تاپیکو» در حال حاضر با شناوری سهام ۱۰درصد در بازار دوم بورس مورد دادوستد قرار می‌گیرد. این شرکت ۱۰۱میلیارد برگه سهم دارد که آخرین قیمت آن هزار و ۳۲۴تومان و ارزش بازار آن معادل ۱۳۳هزار و ۱۰۰میلیارد تومان است. همچنین بازدهی این نماد در یک‌‌‌ماه، سه‌‌‌‌‌‌ماه و یکسال اخیر به‌‌‌ترتیب ۱۶درصد مثبت، ۱۷درصد مثبت و ۲۷درصد مثبت بوده است. این در حالی است که بازده شاخص کل و بازدهی صنعت سرمایه‌گذاری طی یکسال اخیر به‌‌‌ترتیب مثبت ۱۵درصد و مثبت۱۹درصد بوده است. چنین امری نشان می‌دهد که شرکت در یکسال اخیر بازدهی بهتری نسبت به صنعت خود و شاخص کل داشته است.
شرکت سرمایه‌گذاری تامین‌اجتماعی با مالکیت ۷۰درصدی بزرگ‌ترین سهامدار «تاپیکو» است. شرکت سرمایه‌گذاری صباتامین با مالکیت ۸درصدی، دیگر سهامدار مهم «تاپیکو» به شمار می‌رود. موضوع فعالیت شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین، سرمایه‌گذاری در سهام شرکت‌ها و فعالیت شرکت‌های فرعی آن عمدتا در زمینه صنایع پتروشیمیایی، شیمیایی و فرآوردههای فرعی است. هلدینگ سرمایه‌گذاری نفت و گاز پتروشیمی تامین (تاپیکو) با سرمایه حدود ۱۰هزار میلیارد تومانی و در اختیار داشتن حدود ۴۵شرکت مدیریتی و وابسته در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، صنایع تایر، سلولزی و سایر صنایع در حال فعالیت است. باید توجه کرد که سال مالی این شرکت منتهی به ۳۱ اردیبهشت‌ماه است.طبق پرتفوی منتهی به آذرماه سال‌جاری محصولات شیمیایی با ۶۶درصد، استخراج کانه‌های فلزی با ۱۱درصد و استخراج نفت، گاز و خدمات جنبی جز اکتشاف با ۱۱درصد بیشترین سهم را در پرتفوی شرکت دارند. قابل ذکر است که حدود ۸۵درصد پرتفو را شرکت‌های بورسی و مابقی را شرکت‌های غیربورسی تشکیل داده است. سهم سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین از منظر بهای تمامشده، در شرکت‌های بورسی تقریبا دوبرابر سهم سرمایه‌گذاری آن در شرکت‌های غیربورسی است. صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس، پتروشیمی مارون، پتروشیمی نوری و پتروشیمی جم بیش از ۴۵درصد بهای تمامشده کل پرتفوی شرکت را به خود اختصاص داده‌‌‌اند، به‌‌‌طوری که کل مبلغ سرمایه‌گذاری، اعم از شرکت‌های بورسی و غیربورسی حدود ۲۰هزار و ۳۰۰میلیارد تومان است. از این مبلغ حدود ۶هزار و ۹۰۰میلیارد تومان مربوط به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های خارج از بورس و ۱۳هزار و ۳۰۰میلیارد تومان مربوط به سرمایه‌گذاری در شرکت‌های پذیرفته‌‌‌شده در بورس است.
بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد، صنایع پتروشیمی خلیج‌فارس (فارس) با سهم ۲۴درصدی، پتروشیمی مارون با سهم ۱۷درصدی و پتروشیمی نوری با سهم ۱۱درصدی جمعا ۵۲درصد از ارزش روز پرتفوی بورسی «تاپیکو» را تشکیل داده‌‌‌اند. همچنین بررسی پرتفوی غیربورسی «تاپیکو» نشان می‌دهد که ۱۵درصد از کل سرمایه‌گذاری شرکت یا به‌‌‌عبارت دیگر، مبلغی معادل ۶هزار و ۹۰۰میلیارد تومان مربوط به پرتفوی غیربورسی است.
از مهم‌ترین زیرمجموعههای غیربورسی سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین می‌‌‌توان به دماوند انرژی عسلویه، نفت ستاره خلیج‌فارس، پتروشیمی ایلام و ماشین‌سازی پارس اشاره کرد. چهار شرکت ذکرشده ۸۶درصد کل بهای تمامشده پرتفوی غیربورسی «تاپیکو» را تشکیل داده‌‌‌اند. عمده سود هلدینگ «تاپیکو» از سود تقسیمی زیرمجموعه‌‌‌ها و فروش سرمایه‌گذاری‌‌‌ها حاصل می‌شود. سال گذشته «تاپیکو» از محل سود سهام زیرمجموعههای خود درآمد ۱۹هزار و ۷۰۰میلیارد تومانی کسب کرده است که نسبت به درآمد ۱۵هزار و ۷۰۰میلیارد تومانی سال ۱۳۹۹، رشد ۲۵درصدی داشته است. در نهایت این هلدینگ در سال گذشته سود خالص ۱۹هزار و ۳۰۰میلیارد تومانی را ثبت کرده است که نسبت به سال ۱۳۹۹ افزایش ۲۴درصدی را نشان می‌دهد. پیش‌بینی می‌شود که شرکت در سال‌جاری بتواند عملکرد روبه رشدی نسبت به سال گذشته داشته باشد و حدود ۲۵ تا ۲۷هزار میلیارد تومان درآمد از محل سود سهام زیرمجموعههای خود به دست آورد. این امر می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تواند به سود خالص ۲۳۰ تا ۲۵۰تومانی به‌‌‌ازای هرسهم منجر شود. این درحالی است که قیمت تابلوی سهام «تاپیکو» ۱۳۲۴تومان و نسبت قیمت به سود شرکت حدود ۷۱/ ۶واحد است.
پرتفوی سرمایه‌گذاری
در پرتفوی بورسی «تاپیکو» سهم‌‌‌های متنوعی وجود دارد که از مهم‌ترین آنها می‌‌‌توان به «فارس»، «جم»، «مارون»، «نوری»، «خراسان» و «شفن» اشاره کرد. نکته جذاب در پرتفوی بورسی «تاپیکو»، وجود سهم‌‌‌های پرپتانسیل و کم‌‌‌ریسک است که بهتر شدن شرایط کلی بازار سرمایه سبب می‌شود افزایش ارزش‌‌‌افزوده در پرتفوی بورسی این شرکت، مورد انتظار باشد. با توجه به قیمت‌های فعلی، ارزش بازار پرتفوی بورسی شرکت طبق آخرین گزارش در آذرماه سال‌جاری برابر با ۱۳۷هزار و ۶۰۰میلیارد تومان است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که این رقم افزایش ۱۲۴هزار و ۴۰۰میلیارد تومانی نسبت به بهای تمامشده داشته است. همچنین بررسی آخرین وضعیت پرتفوی سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین، رشد ۹۳۰درصدی ارزش سرمایه‌گذاری‌‌‌ها نسبت به بهای تمامشده را نشان می‌دهد که با بهتر شدن وضعیت بازار سرمایه انتظار می‌رود ارزش پرتفوی بورسی این شرکت نیز بهتر شود.حدود ۱۵درصد از پرتفوی شرکت سرمایه‌گذاری تاپیکو مربوط به پرتفوی غیربورسی است. این شرکت، پرتفوی غیربورسی نسبتا کوچکی دارد که از میان آنها می‌‌‌توان به شرکت‌های دماوند انرژی عسلویه، نفت ستاره خلیج‌فارس، پتروشیمی ایلام و ماشین‌سازی پارس اشاره کرد. بررسی‌‌‌ها نشان می‌دهد که حدود ۳هزار و ۶۰۰میلیارد تومان از ارزش بهای تمامشده سرمایه‌گذاری‌‌‌های تاپیکو مربوط به سرمایه‌گذاری در شرکت دماوند انرژی عسلویه است که ۵۳درصد از بهای تمامشده شرکت را دربرمی‌گیرد. نکته قابل‌‌‌توجه این است که بهای تمامشده پرتفوی غیربورسی «تاپیکو» بالغ بر ۶هزار و ۹۰۰میلیارد تومان بوده و با توجه به قدمت بالای این شرکت‌ها، ارزش فعلی این پرتفوی عدد بسیار جذابی است. اما برای ارزشگذاری دقیق ارائه اطلاعات شفاف و دقیق از صورت‌های مالی و ارائه اطلاعات دقیق از آخرین وضعیت این شرکت‌ها موردنیاز است. پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج‌فارس، به‌عنوان نخستین پالایشگاه طراحی‌شده براساس خوراک میعانات گازی با ظرفیت ۳۶۰هزار بشکه در روز شامل واحدهای تقطیر، تصفیه گاز مایع، تبدیل کاتالیستی، تصفیه نفتا، ایزومریزاسیون، تصفیه نفت سفید و نفت گاز با هدف تولید بنزین، گازوئیل، گازمایع و سوخت جت در کنار پالایشگاه نفت بندرعباس ساخته شده است. در حال حاضر ۱۸درصد از پرتفوی سرمایه‌گذاری غیربورسی «تاپیکو» مربوط به شرکت نفت ستاره خلیج‌فارس است. این در حالی است که بهای تمامشده شرکت هزار و ۲۰۰میلیارد تومان است.همچنین ۹درصد از پرتفوی سرمایه‌گذاری غیربورسی «تاپیکو» مربوط به شرکت پتروشیمی ایلام است. این در حالی است که بهای تمامشده شرکت ۶۱۴میلیارد تومان است. شرکت پتروشیمی ایلام از نوع سهامی خاص بوده و تابعیت آن ایرانی است و در زمینه احداث، راه‌اندازی و بهره‌برداری از کارخانه‌های صنعتی به‌منظور تولید، بازاریابی، فروش، صدور محصولات پتروشیمی، ذخیره و صادرات و تبدیل کلیه مواد پتروشیمی، پتروشیمیایی و فرآوردههای فرعی و مشتقات مربوط به آنها فعالیت می‌کند.
ارزشگذاری پرتفوی بورسی هر شرکت سرمایه‌گذاری مهم‌ترین بخش محاسبه خالص ارزش دارایی‌‌‌‌‌‌‌‌‌های آن است. نکته مهم این است که ارزشگذاری شرکت سرمایه‌گذاری صباتامین با روش NAV (خالص ارزش روز دارایی‌‌‌ها) انجام شده است. به این منظور باید ارزش‌‌‌افزوده پرتفوی بورسی و غیربورسی این شرکت محاسبه و با حقوق صاحبان سهام و سود و زیان حاصل از واگذاری سهام جمع شود. پرتفوی بورسی: ارزش روز پرتفوی بورسی «تاپیکو» ۱۳۷هزار و ۶۰۰میلیارد تومان و ارزش‌‌‌افزوده پرتفوی بورسی ۱۲۴هزار و ۳۰۰میلیارد تومان است. این در حالی است که بهای تمامشده پرتفوی شرکت ۱۳هزار و ۳۰۰میلیارد تومان بوده است. از مهم‌ترین شرکت‌های بورسی «تاپیکو» می‌‌‌توان به «فارس»، «مارون»، «نوری»، «جم» و «خراسان» اشاره کرد. پرتفوی غیربورسی: ارزش برآوردی پرتفوی غیربورسی «تاپیکو» ۹۷هزار و ۹۰۰میلیارد تومان و ارزش‌‌‌افزوده پرتفوی غیربورسی آن مبلغ ۹۱هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. به این ترتیب NAV (خالص ارزش روز دارایی) هر سهم «تاپیکو» در حال حاضر ۲هزار و ۲۸۹تومان به‌‌‌ازای هرسهم و نسبت P/ NAV روز شرکت ۵۲درصد است. این در حالی است که قیمت سهم در تابلوی معاملاتی هزار و ۲۱۱تومان است. به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور کلی فرمول یا محاسبه مشخصی برای ارزشگذاری مقایسه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای در روش NAV وجود ندارد. اما به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور کلی P/ NAV (نسبت قیمت سهام به خالص ارزش روز دارایی) برای این سهم باید حدود ۷۰ تا ۶۰درصد باشد. با توجه به محاسبات انجام‌‌‌‌‌‌‌‌‌شده P/ NAV «تاپیکو » ۵۲درصد است که نشان می‌دهد، شرکت پایین‌تر از نرمال ارزش دارایی‌هایش در در حال دادوستد است.
ریسک‌‌‌ها و فرصت‌‌‌ها
یکی از ریسک‌‌‌های شرکت سرمایه‌گذاری نفت و گاز و پتروشیمی تامین وابستگی NAV (خالص ارزش روز دارایی‌‌‌ها) به ارزش روز چند هلدینگ سرمایه‌‌‌پذیر است. از پتانسیل‌‌‌های شرکت می‌‌‌توان به نقدشوندگی مناسب سبد دارایی شرکت، سرمایه‌گذاری روی صنایع بنیادی و متنوع، بازار انحصاری ارائه خدمات مالی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های تابعه، تقسیم سود بالای شرکت در مجمع، داشتن زیرمجموعههای باارزش غیربورسی، عرضه شرکت‌های زیرمجموعه در بازار سرمایه و رشد شرکت‌های زیرمجموعه اشاره کرد. از شرکت‌های مشابه «تاپیکو» از نظر حجم سرمایه‌گذاری، نوع صنعت و تنوع پرتفوی می‌‌‌توان به «وغدیر»، «وامید»، «وصندوق» و «وبانک» اشاره کرد. بررسی نسبتهای P/ E و P/ S این شرکت‌ها میانگین ۸/ ۶واحدی P/ S و ۲۷/ ۶واحدی P/ E را نشان می‌دهد که هلدینگ «تاپیکو» نیز در محدوده تاریخی نسبتهای ذکرشده قرار دارد.
