افزایش تقاضا در صنعت «PVC»
اشکان حسینی / تحلیلگر بازار سرمایه
در این گزارش به صنعت پی‌وی‌سی که یکی از مهم‌ترین محصولات در زنجیره ارزش صنایع پتروشیمی است می‌پردازیم. براساس تحلیل‌های بنیادین پیش‌بینی می‌شود در بازه سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ تقاضا برای PVC افزایش یابد.
محصول PVC در صنعت پتروشیمی
پی‌وی‌سی از معروف‌ترین محصولات در صنعت پتروشیمی است که بعد از اتیلن و پروپیلن‌ها بیشترین تولید را در کارخانه‌های پتروشیمی دارد. حدود نیمی از پی‌وی‌سی دنیا در صنعت ساختمان استفاده می‌شود و مابقی آن در صنعت پزشکی، خودرو، الکترونیک و... کاربرد دارد. یکی از مزیت‌های پی‌وی‌سی نسبت به محصولات مشابه این است که این محصول برای استفاده، استحکام بیشتر و قیمت مناسب‌تر دارد. در بازار سهام نماد‌های شغدیر و شپترو این محصول را تولید می‌کنند. به علاوه شرکت پتروشیمی اروند که اخیرا با نماد «اروند» در بورس تهران پذیرفته شده است و در صف عرضه اولیه در بازار سهام قرار دارد، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان PVC در ایران شناخته می‌شوند.
کاربردهای PVC
یکی از مزایای تولید پی‌وی‌سی این است که بهای تمام شده کمی دارد و در نتیجه برای مصرف‌کنندگان ارزان تمام می‌شود. پی‌وی‌سی می‌تواند در دو حالت سخت یا منعطف ساخته شود. به حالت سخت پی‌وی‌سی، در اصطلاح UPVC می‌گوییم. این نوع از پی‌وی‌سی که دارای مقاومت بالایی است، در ساخته لوله، در و پنجره‌های دو جداره استفاده می‌شود. علاوه بر این از PVC در تولید لوله‌های آب و فاضلاب استفاده می‌شود. براین اساس اصلی‌ترین مصرف این ماده ارزشمند در صنعت ساختمان است. یکی دیگر از کاربردهای پی‌وی‌سی در تولید کارت‌های اعتباری، مترو و... است که این روزها در گستره جهانی استفاده زیادی دارد. PVC استفاده‌های بسیاری در صنعت دارد، اما این دو نمونه از اصلی‌ترین استفاده‌های PVC است.
نحوه تولید PVC
به صورت کلی، پلیمر‌ها از به هم چسبیدن چند مولکول مشابه تشکیل می‌شوند که به این مولکول اولیه مونومر گفته می‌شود. مونومری که ماده اولیه تولید پی‌وی‌سی است، وینیل کلراید نام دارد. از به هم چسبیدن مونومرهای وینیل کلراید، پلی وینیل کلراید به دست می‌آید. برای تولید پی‌وی‌سی باید ابتدا وینیل کلراید تولید شود. برای تولید این ماده از اتانول، پتاسیم هیدروکسید و دی کلرو اتان استفاده می‌شود. پس یکی از مواد اولیه این صنعت، اتانول است.
بررسی نماد‌های صنعت: «شغدیر»
شرکت پتروشیمی غدیر در سال ۸۹ با ۵۰درصد ظرفیت اسمی فعالیت خود را آغاز کرد و در کنار پتروشیمی اروند، بندر امام و پتروشیمی آبادان تامین‌کننده پی‌وی‌سی کشور شد و در سال ۱۳۹۷ در فرابورس با نماد «شغدیر» پذیرفته شد. سهامدار عمده این شرکت تاپیکو است. درآمد اصلی این شرکت از تولید و فروش محصول پی‌وی‌سی است که فروش شرکت در ۳ ماهه ابتدای سال ۱۴۰۰ نسبت به ۳ ماهه ابتدای ۹۹ حدود ۱۸۸ درصد رشد داشته و همچنین حدود نیمی از فروش شرکت در سال ۱۴۰۰ از طریق صادرات ثبت شد که نسبت به سال قبل افزایش پیدا کرده است. کلیه فروش‌های داخلی شرکت از طریق بورس کالا و بر اساس نرخ پایه بورس کالا انجام شد. درصد رقابت ونرخ فروش محصولات صادراتی بر مبنای قیمت‌های جهانی و بر اساس نرخ فوب خلیج فارس است. سود و زیان خالص شرکت در صورت‌های مالی سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ حدود ۴۷۸ درصد افزایش پیدا کرده که از محل فعالیت‌های عملیاتی شرکت بوده اما مانند اکثر شرکت‌ها که سود به دست آمده ناشی از تورم است، در این شرکت نیز این افزایش سود ناشی از افزایش مقداری فروش نبوده و ناشی از افزایش نرخ فروش است. نکته مثبت در این شرکت افزایش حاشیه سود ناخالص یعنی کاهش بهای تمام شده نسبت به فروش بوده که حاشیه سود ناخالص در سال ۹۸، حدود ۲۵ درصد و در سال ۹۹ به ۵۶ درصد افزایش پیدا کرده است. شرکت پتروشیمی غدیر ظرفیت تولید سالانه ۱۲۰ هزار تن پی‌وی‌سی را دارد و سهم آن از بازار داخلی حدود ۱۸ درصد است. پیش‌بینی می‌شود شرکت در آینده ۶۰ هزار تن از محصولات خود را صادر کند که عمده این صادرات به عراق، افغانستان و پاکستان است.
«شپترو»
شرکت پتروشیمی آبادان در سال ۱۳۴۵ تاسیس شد و موضوع اصلی فعالیت شرکت تولید پی‌وی‌سی است. پتروشیمی آبادان در سال ۱۳۷۵ با نماد «شپترو» در تابلوی اصلی بورس اوراق بهادار پذیرفته شد. به‌خاطر زیان‌های متوالی و مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شدن به بازار پایه فرابورس منتقل شد اما در سال‌های آتی، آینده خوبی برای این شرکت انتظار می‌رود. شرکت پتروشیمی آبادان مانند سایر تولید‌کنندگان پی‌وی‌سی تا سال ۹۳ شرکتی سود ده بود اما از سال ۹۴ به بعد به دلایلی مانند کاهش مقدار تولید و فروش و همچنین افزایش بهای تمام شده نسبت به فروش، سود شرکت به زیان تبدیل شد. در تیر ماه سال ۹۷ بر اثر حادثه‌ای غیر‌منتظره و نشت گاز، برج تفکیک وی‌سی‌ام شرکت در آتش سوخت و این آتش‌سوزی پس از ۶ ساعت با تلاش ماموران آتش‌نشانی مهار و از گسترش آن به سایر قسمت‌های شرکت جلوگیری شد. این آتش‌سوزی به مدت ۳ سال باعث کاهش چشمگیر تولید و فروش محصول پی‌وی‌سی این شرکت و منجر به افزایش زیان عملیاتی آن شد. شرکت تحت پوشش کامل بیمه پارسیان بود و بعد از دریافت خسارت شروع به بازسازی خط تولید خود کرد و در خرداد سال ۹۹ خط تولید متوقف شده راه‌اندازی شد و از شهریور ماه ۹۹ فروش شرکت شروع به رشد قابل ملاحظه‌ای کرد که در صورت‌های مالی سال ۹۹ خود باعث رشد ۳۳۷ درصدی فروش شرکت نسبت به سال پیش از آن شد و همچنین زیان شرکت به سود تبدیل شد. اما همچنان مشکل اصلی شرکت بهای تمام شده محصولات و پایین بودن درصد حاشیه سود ناخالص شرکت است که با توجه به راه‌اندازی مجدد خط تولید متوقف شده انتظار رشد خوب در فروش شرکت برای سال‌های آینده می‌رود. همچنین هیات مدیره شرکت به غیر از افزایش تولید و فروش در پی خروج از ذیل ماده ۱۴۱ قانون تجارت هستند. نکته قابل‌توجه فروش شرکت در ۳ ماهه ۱۴۰۰ بوده که نسبت به مشابه سال ۹۹ حدود ۹۳۷ درصد افزایش یافته است.
آینده صنعت
ارزش بازار این صنعت در سال ۲۰۲۰ معادل ۴۵ میلیارد دلار برآورد شده و تحلیل کارشناسان رشد ۴درصد در بازه ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ و رسیدن این صنعت به ارزش بازار ۴۷ میلیارد دلاری است. دلیل این رشد، تقاضای پی‌وی‌سی در صنعت ساختمان است. تقاضای پلی وینیل کلراید (PVC) در مصارف ساختمانی به دلیل مقرون به صرفه بودن، مقاومت در برابر خوردگی شیمیایی و دوام، همچنان پابرجا خواهد ماند. افزایش استفاده از پی‌وی‌سی بدون پلاستیک به عنوان جایگزینی برای چوب رنگ شده در قاب پنجره‌ها و آستانه‌ها، تقاضا برای ساخت‌وساز را برای دوره پیش‌بینی افزایش می‌دهد.
آسیا و اقیانوسیه، با ۵۸درصد از سهم بازار پی‌وی‌سی، بزرگ‌ترین تولیدکننده جهان است و پس از آن، آمریکای شمالی ۱۳درصد از سهم این بازار را در اختیار دارد. به زودی با سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته از سوی قطر، این کشور جزو ۵ کشور برتر تولیدکننده این ماده در جهان خواهد شد. افتتاح پروژه‌های صنعتی و پتروشیمیایی ایران، خصوصا پتروشیمی هگمتانه به عنوان تنها تولیدکننده این ماده در گرید غذایی و پزشکی، قدرت ایران را در این صنعت افزایش خواهد داد.
