قرارداد بوئینگ و دست اندازها

غزاله طایفه
دبیر گروه بازرگانی

اوایل هفته جاری دومین قرارداد ایران با غول هواپیماساز آمریکایی امضا شد. این قرارداد شامل سفارش قطعی ۳۰فروند هواپیمای باریک‌پیکر «۷۳۷مکس» بوئینگ به ارزش سه میلیارد دلار است و حق خرید ۳۰ فروند دیگر از همین نوع هواپیما نیز برای ایران محفوظ است. تحویل این هواپیماها از سال ۲۰۲۲ میلادی آغاز خواهد شد. پیش از این نیز در آذر ماه سال گذشته، ایران قرارداد خرید ۸۰فروند هواپیما از بوئینگ را امضا کرده بود که ارزش آن ۱۶میلیارد و ۶۰۰میلیون دلار اعلام شد. این قرارداد نیز شامل۵۰فروند هواپیمای بوئینگ «۷۳۷مکس»، ۱۵فروند هواپیمای بوئینگ «۷۷۷ سری ۳۰۰» و ۱۵فروند هواپیمای بوئینگ «۷۷۷ایکس» بوده و نحوه تحویل آنها در یک دوره ۱۰ساله از سال ۲۰۱۸ آغاز خواهد شد. اهمیت اقتصادی امضای این دو قرارداد برای هر دو طرف ایرانی و آمریکایی به گونه‌ای است که برخی از کارشناسان معتقدند معادلات سیاسی اجرای آن را تحت‌تاثیر قرار نخواهد داد؛ اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که مسیرعملیاتی شدن آن با دست‌اندازهایی روبه‌رو است.

مقامات بوئینگ اعلام کرده‌اند که تحویل سفارش‌ها در قرارداد دوم زمانی انجام می‌شود که سایر شرایط مانند همکاری‌های بانکی مهیا شود. از سوی دیگر اخذ مجوز از اوفک (اداره کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا) از جمله مسائلی است که اجرایی شدن قرارداد دوم را مشروط کرده است. تعیین تکلیف تامین قطعات هواپیماهای خریداری شده، حمایت شرکت فروشنده از بعد آموزشی، معرفی فاینانسورهای (شرکت لیزینگ‌کننده و بانک عامل) این قراردادها نیز در عملیاتی شدن آن موثر است. کارشناسان معتقدند با توجه به ارزشمند بودن قراردادهای ایران با بوئینگ، امکان سنگ‌اندازی هیات حاکمه آمریکا به حداقل می‌رسد؛ اما فرآیند فاینانس هواپیماهای سفارش داده شده نیازمند چانه‌زنی است.