مشارکت سه‌جانبه در «خانه‌ریز»

سخنگوی شهردار تهران در نشست خبری روز گذشته خود به برخی از این ابهامات پاسخ داد، برخلاف آنچه در پلتفرم شهرداری و بخش خانه‌ریز آمده، این طرح مشارکتی دوجانبه میان مردم و سازنده نبوده و درواقع مشارکتی سه‌جانبه میان مدیریت شهری، شهروندان و سازنده است. زمین و پروانه آورده شهرداری در این پروژه است و در این طرح شهرداری بخشی از قدرالسهم خود از زمین را به‌عنوان توکن خانه‌ریز به فروش می‌رساند، بنابراین سهم خریداران از فروش متری مسکن با جهش هزینه ساخت تغییری نمی‌کند. از دیگر ابهاماتی که سخنگوی شهردار به آن پاسخ داد، چگونگی تعیین قیمت توکن‌ها در طول فرآیند ساخت بود که گویا قرار است قیمت‌ها به شکل دوره‌ای و توسط کارشناس دادگستری تعیین شود؛ اما قیمت نهایی براساس مزایده در پایان کار مشخص می‌شود.

عبدالمطهر محمدخانی در پاسخ به ابهامات مطرح‌شده از سوی روزنامه «دنیای‌اقتصاد» به طرح خانه‌ریز، این‌گونه پاسخ داد که مجموع ابهامات و انتقادات وارده را می‌توان این‌گونه تعبیر کرد که برخی کارشناسان مخالف اجرای این طرح از سوی مدیریت شهری هستند، اما واقعیت آن است که رویه کار در دوره ششم مدیریت شهری ورود به هر موضوعی است که در شهر وجود دارد، این رویه براساس شرایط خاص کشور اخذ شده و درواقع شهرداری تهران هر نقطه‌ای که نیاز به کمک دارد، ورود پیدا می‌کند.

وی ادامه داد: در تمام دنیا میان شهرداری و دولت تفاوت وجود دارد؛ قواعدی که برای منع ورود دولت به اجرای کارهایی که بخش خصوصی در آن حضور دارد، شامل حال مدیریت شهری نمی‌شود و درواقع شهرداری می‌تواند پروژه‌هایی را موازی با بخش خصوصی در شهر اجرایی کند. برای نمونه در سال‌های گذشته فروشگاه‌زنجیره‌ای توسط شهرداری در تهران افتتاح شد، میادین میوه و تره‌بار نیز با هدف تامین کالای اساسی و غیراساسی افتتاح شد و هرکدام از این دو نوع فعالیت در رقابت با بخش خصوصی فعالیت دارند. این موضوع در تمام دنیا رواج دارد و حتی در برخی شهرهای بزرگ دنیا شهرداری‌ها در تولید نان نیز مشارکت دارند. در عین حال با توجه به شرایط خاص کشور و لزوم رونق‌بخشی به صنعت ساختمان، طرح شهرداری برای جذب سرمایه‌های مردم به بخش ساخت، جای تقدیر دارد.

محمدخانی ادامه داد: پروژه خانه‌ریز یک الگوی سرمایه‌گذاری در قالب پروژه مشارکتی است. بنابراین نفس پروژه مشارکتی است و پیمانکاری برای ساخت در آن وجود ندارد. آورده شهرداری در این پروژه زمین و پروانه ساخت است که در طرح خانه‌ریز، بخشی از قدرالسهم شهرداری در زمین به شکل توکن به مردم فروخته می‌شود. در چنین شرایطی خریداران خانه‌ریز شریک در قدرالسهم زمین هستند و بنابراین رشد هزینه ساخت تاثیری بر سهم آنها در این مشارکت ندارد. در عین حال شریک شدن در قدرالسهم زمین، باعث امنیت این سرمایه‌گذاری است. 

قیمت هر خانه‌ریز به شکل دوره‌ای و براساس پیشرفت کار از سوی کارشناس دادگستری تعیین می‌شود، بنابراین دارندگان خانه‌ریز می‌توانند در هر مرحله‌ای از پروژه توکن‌های خانه‌ریز خود را در سامانه ایجاد شده به فروش برسانند. در نهایت در پایان پروژه اگر فردی به میزان یک واحد خانه‌ریز داشته باشد، صاحب ملک می‌شود، در غیر این صورت واحدها به مزایده گذاشته می‌شود و براساس قیمت فروش، سهم هر فردی محاسبه شده و پرداخت می‌شود. در عین حال اگر فردی دارای خانه‌ریز باشد در فرآیند مزایده دارای اولویت است و در صورت پیشنهاد قیمت برابر، برنده مزایده خرید کل خانه می‌شود.

هدف مدیریت شهری از اجرای این طرح جا انداختن سرمایه‌گذاری در بخش مسکن با هر سرمایه محدودی است. در حال حاضر بخشی از مردم پس‌انداز خود را به دلار و طلا تبدیل می‌کنند تا از اثرات تورمی در امان باشد و پس از چند سال بتوانند خانه بخرند. اجرای مستمر چنین طرح‌هایی باعث می‌شود که فرصت مستقیمی برای سرمایه‌گذاری در بخش املاک برای شهروندان ایجاد شود. به این ترتیب از سویی سرمایه خرد شهروندان از اثرات تورمی در امان است و از سوی دیگر این مدل به رونق ساخت‌وساز می‌انجامد. محمدخانی درخصوص مجوزهای قانونی نیز برای جذب سرمایه از بخش خصوصی نیز گفت: طبیعتا تمام چالش‌های قانونی در این طرح در نظر گرفته شده و سازمان مشارکت‌های مردمی در این زمینه پاسخگو خواهد بود.

سخنگوی شهردار تهران در خصوص ریسک اجرای چنین پروژه‌ای با توجه به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور و درست بودن خرج شدن اعتبار مدیریت شهری به‌عنوان یک سازمان عمومی برای این طرح گفت: هیچ‌یک از عوامل ذکرشده و حتی جنگ مانع مدیریت شهری در اجرای پروژه‌های معمول خود نیست. همین طرز فکر باعث شد تا حتی در دوره جنگ نیز شاهد پیشبرد پروژه‌های زیرساختی در شهر تهران باشیم و درواقع ملاحظات ما بر اساس جنگ و شرایط جنگی نیست. در عین حال این پروژه مشارکت در ساخت بوده، اما در حال حاضر بسیاری از کارشناسان در حال قیاس این پروژه با پروژه‌های گذشته هستند که از طریق پیمانکار اجرایی می‌شد. تفاوت مدل پروژه عامل موفقیت این طرح می‌شود.