استمرار بدبینی به فضای کسب و کار

در مجموع، ۱۶۲۴ پرسشنامه دریافت شد. ۲۱ درصد پاسخ‌‌‌دهندگان زن و ۷۹ درصد آنها مرد بوده‌‌‌اند. همچنین از نظر سطح تحصیلات، ۹ درصد از پاسخ‌‌‌دهندگان مدرک دیپلم و کاردانی، ۲۹ درصد کارشناسی، ۴۵ درصد کارشناسی ارشد و ۱۷درصد مدرک دکتری دارند. ۶۲درصد پاسخ‌‌‌دهندگان در بخش خصوصی فعالند، ۱۹ درصد در بخش دولتی، ۱۱درصد در بخش نیمه‌‌‌خصوصی و ۳درصد در استارت‌‌‌آپ‌‌‌ها فعالیت می‌‌‌کنند. ۵ درصد هم در سایر بنگاه‌‌‌ها فعالند.

 نتایج این پیمایش حاکی از آن است که همچنان بدبینی نسبت به فضای کسب و کار در ۱۴۰۴ پابرجاست. این موضوع در گزارش سال قبل (که در تاریخ ۱۴۰۳.۳.۱۰در همین صفحه به چاپ رسید) هم مشاهده شده بود.

در این گزارش، ریسک‌‌‌ها به دو گروه ریسک‌‌‌های کلان و ریسک‌‌‌های صنعت یا خرد تقسیم شده‌‌‌اند.

۱- ریسک‌‌‌های کلان کسب و کار

قدرت خرید مردم: ۹۱ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ قدرت خرید مردم کاهش خواهد یافت. در همین راستا، ۴ درصد معتقدند قدرت خرید افزایش می‌‌‌یابد و ۵ درصد آن را مشابه سال قبل می‌‌‌دانند.

وضعیت اشتغال: ۷۶ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ بیکاری افزایش خواهد یافت. همچنین ۶ درصد معتقدند امسال افزایش اشتغال خواهیم داشت و ۱۸درصد هم معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

وضعیت تولید: ۷۶درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ رکود تشدید خواهد شد. همچنین ۷ درصد معتقدند رونق تولید خواهیم داشت و ۱۷ درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

وضعیت صادرات: ۱۲ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد رونق صادرات خواهیم بود. همچنین ۷۱ درصد معتقدند صادرات محدودتر می‌‌‌شود و ۱۷درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

واردات مواد اولیه، تجهیزات و قطعات: ۵ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد تسهیل واردات خواهیم بود. اما ۷۸ درصد معتقدند واردات سخت‌‌‌تر خواهد شد و ۱۷ درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

رکود اقتصادی: ۳۳درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ رکود اقتصادی مشابه سال قبل خواهد بود. ۵ درصد معتقدند افزایش رونق خواهیم داشت و ۶۲ درصد معتقدند رکود اقتصادی تشدید خواهد شد.

تحریم‌‌‌ها: ۷درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تحریم‌‌‌های بین‌‌‌المللی علیه ایران کاهش می‌‌‌یابد. ۲۵ درصد معتقدند شرایط تحریم مشابه سال قبل است و ۶۸ درصد معتقدند تحریم‌‌‌ها تشدید خواهد شد.

نرخ رشد اقتصادی: ۶۲ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ رشد اقتصادی منفی خواهد بود. همچنین ۱۰ درصد معتقدند رشد اقتصادی مثبت است و ۲۸ درصد معتقدند رشد تقریبا صفر خواهد بود.

تورم: ۹۰ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تورم افزایش خواهد یافت. همچنین ۳ درصد معتقدند تورم کاهش می‌‌‌یابد و ۷ درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

تامین مالی کسب و کارها: ۲۵درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تامین مالی کسب و کارها از نظام مالی مشابه سال قبل خواهد بود. همچنین ۵ درصد معتقدند تامین مالی تسهیل خواهد شد و ۷۰ درصد معتقدند تامین مالی سخت‌‌‌تر می‌‌‌شود.

فرار سرمایه از کشور: ۸۰ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ فرار سرمایه از کشور تشدید خواهد شد. ۳درصد معتقدند کاهش فرار سرمایه خواهیم داشت و ۱۷درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

سرمایه‌‌‌گذاری خارجی: ۷۱ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ سرمایه‌‌‌گذاری خارجی در کشور کاهش خواهد یافت. ۶ درصد معتقدند سرمایه‌‌‌گذاری خارجی افزایش می‌‌‌یابد و ۲۳ درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

تسهیل راه‌‌‌اندازی کسب و کار: ۴۳درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ حمایت و پشتیبانی از کارآفرینان و تسهیل راه‌‌‌اندازی کسب و کار مشابه سال قبل خواهد بود. همچنین ۱۳درصد معتقدند حمایت‌‌‌ها بیشتر خواهد شد و ۴۴درصد معتقدند حمایت و تسهیل راه‌‌‌اندازی کسب و کار کمتر می‌‌‌شود.

تاثیر احیای احتمالی برجام یا سایر توافق‌‌‌ها بر رونق کسب و کارها: ۴۵درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ احیای احتمالی برجام تاثیر زیادی بر رونق کسب و کارها خواهد داشت. همچنین ۲۷درصد معتقدند تاثیر این موضوع متوسط و ۲۸درصد معتقدند تاثیر آن کم خواهد بود.

مهاجرت نیروی انسانی متخصص و تحصیلکرده: ۷۶ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ مهاجرت نیروی انسانی متخصص و تحصیلکرده افزایش خواهد یافت. همچنین ۳درصد معتقدند مهاجرت کاهش می‌‌‌یابد و ۲۱ رصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

دسترسی به فناوری‌‌‌های جدید: ۲۹درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ دسترسی به فناوری‌‌‌های جدید افزایش خواهد داشت. همچنین ۳۱درصد معتقدند این دسترسی کاهش می‌‌‌یابد و ۴۰درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

تاثیر استمرار قطعی برق بر فعالیت کسب و کارها: ۷۰درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تاثیر استمرار قطعی برق بر فعالیت کسب و کارها زیاد است. ۲۳درصد معتقدند این تاثیر متوسط و ۷درصد معتقدند تاثیرش کم است.

تاثیر استمرار قطعی گاز بر فعالیت کسب و کارها: ۵۸درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تاثیر استمرار قطعی گاز بر فعالیت کسب و کارها زیاد است. ۲۸درصد معتقدند این تاثیر متوسط و ۱۴درصد معتقدند تاثیرش کم است.

تاثیر هوش مصنوعی بر حجم فعالیت در کسب وکارها: ۵۸درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ تاثیر هوش مصنوعی بر حجم فعالیت در کسب و کارها مثبت است. ۳۵ درصد معتقدند هوش مصنوعی بر حجم فعالیت تاثیری ندارد و ۷درصد معتقدند تاثیرش منفی است.

۲-ریسک‌‌‌های صنعت

قیمت مواد اولیه و محصولات و خدمات نهایی: ۹۵ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ قیمت مواد اولیه و محصولات و خدمات نهایی افزایش خواهد یافت. ۲درصد معتقدند قیمت مواد اولیه و محصولات کاهش می‌‌‌یابد و ۳درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

تقاضای مشتریان: ۶۲درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد کاهش میزان تقاضای مشتریان به دلایلی مانند گرانی خواهیم بود. ۱۵درصد معتقدند تقاضای مشتریان افزایش می‌‌‌یابد و ۲۳درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

گرایش مشتریان برای خرید کالا با کیفیت پایین‌‌‌تر و ارزان‌‌‌تر: ۸۱درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد افزایش گرایش مشتریان به خرید کالاهایی با کیفیت پایین‌‌‌تر و ارزان‌‌‌تر خواهیم بود. ۷درصد معتقدند این گرایش کاهش می‌‌‌یابد و ۱۲ درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

هزینه کسب وکارها به دلیل افزایش سطح عمومی قیمت‌‌‌ها: ۹۰درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ هزینه کسب و کارها به دلیل افزایش سطح عمومی قیمت‌‌‌ها بیشتر خواهد شد. ۵درصد معتقدند این هزینه‌‌‌ها کاهش می‌‌‌یابد و ۵درصد معتقدند هزینه‌‌‌ها تغییری نخواهد کرد.

دسترسی به نقدینگی: ۱۴درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ دسترسی به نقدینگی افزایش خواهد یافت. ۶۵ درصد معتقدند دسترسی به نقدینگی کاهش می‌‌‌یابد و ۲۱ درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

سرمایه‌‌‌گذاری تولیدگرا و کسب و کاری در حوزه‌‌‌های مختلف: ۷۱درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد کاهش سرمایه‌‌‌گذاری تولیدگرا و کسب‌‌‌ و کاری در حوزه‌‌‌های مختلف خواهیم بود. ۷درصد معتقدند این سرمایه‌‌‌گذاری افزایش می‌‌‌یابد و ۲۲درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

فعالیت شرکت‌‌‌های کوچک و متوسط و استارت‌‌‌آپ‌‌‌ها: ۲۰درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ میزان فعالیت شرکت‌‌‌های کوچک و استارت‌‌‌آپ‌‌‌ها افزایش می‌‌‌یابد. ۵۵درصد معتقدند فعالیت‌‌‌ این دسته از کسب و کارها کاهش می‌‌‌یابد و ۲۵درصد معتقدند شرایط نسبت به سال قبل تغییری نخواهد کرد.

چشم‌‌‌انداز توسعه کسب و کار: ۸۰درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ چشم‌‌‌انداز توسعه کسب و کارها همچنان مبهم و غیرقابل پیش‌‌‌بینی خواهد بود. ۷درصد معتقدند این چشم‌‌‌انداز شفاف است و ۱۳درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

چالش‌‌‌های مالیاتی کسب وکارها: ۸۵درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ چالش‌‌‌های مالیاتی کسب وکارها افزایش خواهد یافت. ۴درصد معتقدند این چالش‌‌‌ها کاهش می‌‌‌یابد و ۱۱درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

فیلترینگ و محدودیت دسترسی به فضای مجازی: ۵۵ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ فیلترینگ و محدودیت دسترسی به فضای مجازی بدون تغییر خواهد بود. ۱۵درصد معتقدند این محدودیت‌‌‌ها افزایش می‌‌‌یابد و ۳۰درصد معتقدند محدودیت‌‌‌ها کاهش می‌‌‌یابد.

در دسترس بودن نیروی انسانی متخصص: ۸۲درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ با کمبود نیروی انسانی متخصص مواجه خواهیم بود و ۱۸درصد معتقدند دسترسی کافی به نیروی انسانی متخصص وجود خواهد داشت.

انگیزه، عملکرد و بهره‌‌‌وری کارکنان: ۷۱درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ شاهد کاهش انگیزه، عملکرد و بهره‌‌‌وری کارکنان خواهیم بود. ۲۳درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل است و ۶درصد معتقدند انگیزه کارکنان افزایش می‌‌‌یابد.

حقوق و مزایای پرداختی به کارکنان: ۹۴درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ حقوق و مزایای پرداختی به کارکنان کمتر از نرخ تورم، افزایش خواهد یافت. ۶ درصد معتقدند حقوق و مزایای پرداختی به کارکنان بیشتر از نرخ تورم، افزایش خواهد یافت.

اجرای برنامه‌‌‌های رفاهی منابع انسانی در سازمان‌‌‌ها: ۶۵ درصد از شرکت‌‌‌کنندگان در نظرسنجی معتقدند در سال ۱۴۰۴ اجرای برنامه‌‌‌های رفاهی منابع انسانی در سازمان‌‌‌ها کاهش خواهد یافت. ۸ درصد معتقدند این برنامه‌‌‌ها افزایش می‌‌‌یابند و ۲۷درصد معتقدند شرایط مشابه سال قبل خواهد بود.

*  عضو هیات علمی دانشگاه تهران

** مدیر، مشاور و مدرس در مدیریت منابع انسانی