علت کاهش رتبه ایران در تولید کاشی
زهرا مجتهد : ۶دهه قبل ایران زودتر از بسیاری از کشورهای غرب آسیا شاهد شکل‌گیری واحدهای بزرگ و متوسط صنعتی در شهرهایی نظیر ری، تهران، اصفهان، تبریز و ... بود. برخی از این برندها فراز و نشیب زیادی را به‌خود دیدند، همراه اقتصاد ایران رشد کردند و با «روزهای بد» پایین آمدند، اما فراموش نشدند و پایداری کردند. شرکت کاشی سعدی، یکی از این مجموعه‌ها است. این برند باسابقه مدتی است به‌دنبال کسب جایگاه قبلی خود و افزایش نقش در صادرات است.
ورود دستگاه‌های جدید، تغییر مدیریت، تعیین خط‌مشی‌ها و راهبردها همگی نشان از برنامه این شرکت برای رشد و توسعه دارد.
صادرات کاشی و سرامیک ایران در سال‌های اخیر جایگاه پنجم خود را در دنیا حفظ کرده است اما ایران به لحاظ تولید کاشی و سرامیک از جایگاه پنجم در سال‌های ۹۱- ۱۳۹۰ (چین، هند، برزیل و اسپانیا برترین تولیدکنندگان دنیا) به‌دلیل سیاست‌های تنظیم بازار به رتبه هشتم تنزل کرده است.
با نگاهی به وارد‌کنندگان کاشی در دنیا، آمریکا در رتبه نخست و عراق در رتبه دوم جای دارند که عراق به لحاظ رابطه مرزی با ایران در اولویت صادرات کاشی قرار دارد. این امر یک مزیت برای صنعت کاشی کشور به‌شمار می‌رود و ۷۰ درصد صادرات کاشی و سرامیک ایران به عراق انجام می‌شود. در این میان کاشی سعدی بیش از ۳۰ درصد از تولیدات خود را به صادرات اختصاص داده که به‌نظر می‌رسد با افزایش میزان تولید این سهم رو به افزایش برود.
به گفته مدیرعامل جدید کاشی سعدی که از ابتدای سال‌جاری سکان هدایت این شرکت متعلق به دهه ۳۰ را عهده دار شده، این شرکت در راستای توسعه فروش داخلی و خارجی، در فروردین ماه سال ۹۹ نسبت به مدت مشابه سال قبل با ۱۴۳ درصد رشد در زمینه تولید همراه بوده که این امر، تحقق یکی از ۵ استراتژی پیش روی مدیرعامل جدید به‌شمار می‌رود. مجتبی مالکی به «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید: با توجه به شکل‌گیری بازسازی سوریه به‌نظر می‌رسد در سال ۲۰۲۰ این کشور در زمره بازارهای هدف کشور در صنعت کاشی قرار گیرد.
استراتژی‌های افزایش ظرفیت تولید با رویکرد ارتقای کیفیت و بهره‌وری، مدیریت اثربخشی منابع مالی توام با افزایش حاشیه سود،کاهش قیمت تمام شده، مدیریت کارآمد منابع انسانی همراه با عدالت سازمانی و افزایش اشتیاق کارکنان، توسعه بازار با رویکرد احیای شبکه فروش داخلی و خارجی و برندینگ به‌عنوان ۵ راهبرد اساسی از سوی شرکت سعدی درحال پیگیری و انجام است.
چالش برندینگ در صنعت کاشی
اتفاقی که در بازار برای محصولات کاشی و سرامیک در راستای برندسازی رخ داده است غالبا نارضایتی مشتریان را به همراه داشته و دارد. آنچه در بازار مشاهده می‌شود، بخش‌های بازرگانی، برندهایی را به ثبت می‌رسانند و براساس آن به تولیدکننده کاشی، کاشی را طبق برند موردنظر متقاضی سفارش می‌دهند. امکان دارد به هر دلیلی برند در بازار دوام نیاورد و از بازار حذف شود. به این ترتیب اگر مشتری برای اصلاح کمبود یا نقص، متقاضی همان محصول خاص باشد دیگر آن را به علت اصیل‌نبودن چنین برندهایی در بازار پیدا نمی‌کند. در چنین شرایطی اتحاد و انسجام بین بخش‌های تولیدی و بازرگانی می‌تواند روابط حرفه‌ای بین بازار و مصرف‌کننده نهایی را به ارمغان آورد و بازار کاشی و سرامیک ایران را با یک تحول جدی در اعتمادسازی و وفادار کردن مشتریان روبه‌رو کند.
مالکی به‌عنوان دانش‌آموخته رشته بازاریابی در مقطع دکتری در این باره می‌گوید: این مشکل در بازار وجود دارد و به همین دلیل است که امسال در کنار برند کاشی سعدی، محصولات جدید را بر پایه نام و نشان تجاری البته با اصالت و پشتوانه کاشی سعدی روانه بازار خواهیم کرد.
وی می‌افزاید: به‌دنبال ممانعت وارداتی برای کاشی به کشور این فرصت را غنیمت شمردیم تا با افزایش ظرفیت تولید پاسخگوی نیازهای مشتریان در بازار داخل باشیم.
وی براین باور است که ممانعت از واردات علاوه بر رشد تولید کاشی، سبب می‌شود تولید کاشی ایرانی با تمرکزی بیشتر بر طرح‌های اصیل و مناسب ذائقه ایرانی فرصت نمایش پیدا کنند.
مالکی با اشاره به این مطلب که طرح‌های اصلی کاشی بیشتر از کشورهای ایتالیا و اسپانیا متبلور می‌شود، تصریح می‌کند: برندهای این دو کشور اقبال زیادی را در دنیا دارند و در دنیا همه مطابق رویکرد آنها در طراحی پیش می‌روند و در حقیقت در این زمینه پیش‌رو هستند. این درحالی است که سعدی چهاردهه است در زمره برترین تولیدکننده خاورمیانه قرار دارد.
قدیمی‌ترین برند با حضور مستمر
کاشی سعدی در میان تولیدکنندگان کاشی و سرامیک درحال‌حاضر به لحاظ قدمت بالاترین سابقه فعالیت در عرصه تولید را داراست.
گفتنی است شرکت کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی در سال ۱۳۳۹ هجری شمسی در زمینی به مساحت ۳۶ هکتار در شهر ری فعالیت خود را آغاز و در چهاردهم اسفند ماه ۱۳۴۰ در قالب شرکت کارخانجات کاشی و سرامیک سعدی در اداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسید. این کارخانه در زمره قدیمی‌ترین کارخانه‌های کاشی فعال در ایران است که با تولید کاشی دیوار و کف در بازار حضور مستمر داشته است. قدمت این کارخانه و اصالت برند آن باعث شده خاطرات خوبی از محصولات این برند در ذهن مردم نقش بسته و طرح‌های این کاشی هنوز در ابنیه ساختمان‌های قدیمی شهرهای مختلف چشم‌نوازی می‌کند. در طول سالیان متمادی متناسب با نیاز مشتریان، برندهای مختلفی از این کارخانه به بازار عرضه شده که با نام‌های سعدی، بوستان، پارسیان، بهارستان و اروند شهرت یافته‌اند.
خاطره‌سازی برای مشتریان
این شرکت به‌طور مشخص چشم‌انداز تبدیل شدن به برند برتر بازار کاشی و سرامیک ایران، صادرکننده مطرح به کشورهای آسیای جنوب‌غربی و اوراسیا و حضوری مستمر همراه با خاطرات خوب در زندگی مشتریان را دنبال می‌کند. مدیرعامل کاشی سعدی براین باور است که در دنیای امروز ایده‌های جدید سبب خلق مشتری می‌شوند.
وی می‌گوید: در کاشی سعدی این امکان در سایت فتوتایل فراهم خواهد شد تا ارتباط مستقیم با مصرف‌کننده نهایی کاشی و سرامیک برقرار شود و مشتریان به راحتی بتوانند با سفارش محصولات مورد سلیقه، ساختمان خود را متناسب با طرح‌های معماران خلاق ایرانی آرایش دهند. همچنین در این سایت امکان چاپ عکس‌ها و تصاویر ماندگار مشتریان و سازمان‌ها روی کاشی فراهم می‌شود که در قالب تابلوهای نفیس و ماندگار قابل ارائه به مشتریان خواهد بود.
توجه به نیروی انسانی با ایجاد کارآمدی
کاشی سعدی دارای نیروی انسانی جوان و متخصص است که با ایجاد کارآمدی در سطح بالا از پتانسیل موجود در کارخانه برای توسعه بیشتر در تولید بهره می‌برد.
به گفته مدیرعامل، کاشی سعدی در سال‌جدید با توجه ویژه به نیروی انسانی مولد، ارتقای کمی و کیفی در تولید را نتیجه گرفته است. مالکی بر این باور است که باید نیازهای اولیه و کمک معیشتی نیروی انسانی در فضای کسب‌وکار از سوی هر سازمانی که سرمایه اصلی آن همان نیروی انسانی است، تامین شود.
با توجه به تقاضای موجود برای مصرف کاشی فرصتی مناسب برای جهش تولید و صادرات محصولات کارخانجاتی نظیر سعدی وجود دارد.
اگرچه در بحران کرونا اغلب تولیدکنندگان کشور به‌دلیل اجرای پروتکل‌های بهداشتی با مشکلاتی روبه‌رو شدند؛ اما میزان اهمیت مدیران این شرکت به سرمایه انسانی در این کارخانه سبب شده تا همانند سال ۹۸ روند رو به رشد را در بخش تولید تجربه کنند، امری که در میان بسیاری از تولیدکنندگان اذعان می‌شود که بحران کرونا آنها را وادار به تعدیل نیرو کرده است. درکاشی سعدی ۳۰۰ نفر نیروی فعال مستقیم و بیش از ۱۰۰۰ نفر نیروی کار غیرمستقیم مشغول به کار هستند.
توسعه
با نگاهی به سه سال گذشته، کاشی سعدی سال ۹۶ را با زیان ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومانی پشت‌سر گذاشت؛ اما سال ۹۷ سرآغاز روند توسعه‌ای کاشی سعدی پس از زیان‌دهی بود.
به‌طوری که روند خود را از زیان ۲ میلیارد تومانی به سود ۶ میلیارد تومانی در سال ۹۷ تغییر داد. در سال ۹۸سودشناسایی شده از سوی کاشی سعدی معادل ۸ میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان بود. در سال گذشته این شرکت بیش از ۶۴۶ هزار مترمربع به ارزش ۱۵۲میلیارد ریال کاشی و سرامیک صادر کرد. کاشی سعدی با ظرفیت اسمی تولید ۴ میلیون مترمربع، دستگاه جدیدی را وارد خط تولید کرده که توانمندی برش کاشی‌ها در سایزهای بزرگ را دارد. محصول جدید آن در سایز ۶۰×۱۲۰ سانتی‌متر است. به گفته مدیرعامل، کاتر جدید این امکان را می‌دهد که به سایزهای فعلی محصولات سایزهای جدید اضافه کنیم. سال ۹۸ این شرکت ۵/ ۳ میلیون متر مربع کاشی تولید کرده که امسال این رقم افزایش چشمگیری خواهد داشت.
وی بر این باور است که علاوه بر انجام کارتیمی آخرین دانش فنی وارد کاشی سعدی شده و آینده روشنی پیش روی این کارخانه در سایه تلاش و همت کارکنان آن قرار دارد.
پیش از این تولید کاشی‌های ضداسید برای نخستین بار در کشور و چاپ طرح‌های جدید با استفاده از تکنولوژیHD بر روی کاشی، از جمله اقدامات این کارخانه در توسعه صنعت کاشی و سرامیک در ایران است.
