چرا تورم احساسشده با آمار همخوانی ندارد؟/ آخرین تصویر صنعت ایران در پایان ۱۴۰۴ +فیلم
در«تیتر یک» امروز بررسی میکنیم چرا احساس عمومی از گرانی، بسیار فراتر از آمارهای رسمی است و چگونه اقتصاد ایران طی ۱۴ سال گذشته، پنج موج بزرگ تورمی را تجربه کرده؛ موجهایی که هر بار سطح جدیدی از فشار معیشتی را به خانوارها تحمیل کردهاند.
همچنین به سراغ آخرین تصویر صنعت ایران در پایان سال ۱۴۰۴ میرویم؛ جایی که کاهش تولید، افت صادرات و جهش تورم صنعتی، تصویری نگرانکننده از وضعیت تولید در کشور ترسیم کرده است. در بخش بازار مسکن، تاثیر بازسازی بر کاهش افت قیمت ساختمانهای قدیمی را بررسی میکنیم و نشان میدهیم چگونه بازسازی اصولی میتواند ارزش یک ملک را به شکل محسوسی افزایش دهد. در بخش بینالملل نیز بحران تازه سامسونگ و تهدید اعتصاب در قلب صنعت تراشه جهان را مرور میکنیم؛ بحرانی که میتواند بازار جهانی نیمههادیها را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین از هزینه سنگین خرید کتابهای دانشگاهی تا پیامدهای سیاسی تصویب قطعنامه اختیارات جنگ در سنای آمریکا علیه کارزار نظامی این کشور در ایران را بررسی خواهیم کرد.
با «تیتر یک» امروز چهارشنبه 30 اردیبهشت 1405 همراه باشید.
چرا تورم احساسشده با آمار همخوانی ندارد؟
اقتصاد ایران در فاصله سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۵، پنج موج بزرگ تورمی را تجربه کرده؛ موجهایی که هر بار، سطح جدیدی از افزایش قیمتها را به اقتصاد و معیشت خانوارها تحمیل کردهاند.
اولین موج با تشدید تحریمها در سال ۱۳۹۱ آغاز شد و تورم نقطهای را تا بیش از ۴۲ درصد افزایش داد. موج دوم، پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۱۳۹۷ شکل گرفت؛ دورهای که اقتصاد ایران وارد مرحلهای تازه از تورمهای مزمن شد و نرخ تورم دیگر به سطوح پیشین بازنگشت.
در ادامه، فشار حداکثری آمریکا و افزایش قیمت بنزین در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹، سومین جهش تورمی را رقم زد. سپس حذف ارز ترجیحی در سال ۱۴۰۱، رکورد تاریخی تورم ماهانه را ثبت کرد و موج چهارم گرانی را به وجود آورد.
اکنون اقتصاد ایران درگیر پنجمین موج تورمی است؛ موجی که از سال ۱۴۰۴ آغاز شده و تحت تاثیر جنگ، تنشهای سیاسی و حذف ارز کالاهای اساسی، تورم نقطهای را به بیش از ۷۳ درصد رسانده است.
بررسی این دوره نشان میدهد هر شوک تورمی، اقتصاد ایران را وارد مرحلهای تازه از افزایش قیمتها کرده و بازگشت به شرایط پیشین را دشوارتر ساخته است؛ موضوعی که اهمیت ثبات اقتصادی و سیاستگذاری هماهنگ را بیش از گذشته نمایان میکند.
تصویر صنعت در پایان سال 1404
آخرین تصویر صنعت ایران در سال ۱۴۰۴، تصویری نگرانکننده از رکود تولید و جهش هزینههاست.
آمار شرکتهای بورسی نشان میدهد تولید صنعتی در اسفند نسبت به سال قبل ۱۶.۸ درصد کاهش داشته و تقریباً تمام زیربخشهای صنعتی با رشد منفی مواجه شدهاند؛ از خودرو و قطعهسازی گرفته تا فلزات اساسی و فرآوردههای نفتی.
اما نکته مهم اینجاست که افت تولید، لزوماً ناشی از کاهش تقاضا نبوده. بررسی موجودی انبارها نشان میدهد بخش مهمی از این کاهش تولید به محدودیتهای سمت عرضه برمیگردد؛ مسائلی مثل کمبود انرژی، محدودیت ارزی، اختلال در واردات مواد اولیه و حتی مشکلات ناشی از اینترنت و ثبت سفارش.
در این میان، صنایع غذایی و دارویی شرایط متفاوتی داشتند. صنعت دارو تنها بخشی بود که هم تولید و هم موجودی انبار آن افزایش پیدا کرد؛ نشانهای از آمادهسازی شرکتها برای رشد تقاضا در ماههای آینده.
از طرف دیگر، صادرات صنعتی هم در اسفند افت کرد و ارزش واقعی صادرات نسبت به سال قبل حدود ۱۰ درصد کاهش یافت؛ موضوعی که نشان میدهد موتور بازارهای صادراتی نیز ضعیف شده است.
همزمان، تورم صنعتی رکورد تازهای ثبت کرد و شاخص قیمت تولیدکننده صنعتی به بیش از ۸۰ درصد رسید؛ عددی که از بازگشت موج جدید تورم به بخش تولید خبر میدهد.
مجموع این دادهها نشان میدهد صنعت ایران، سال ۱۴۰۵ را با ترکیبی از رکود تولید، فشار هزینه و نااطمینانی اقتصادی آغاز کرده است.
تاثیر بازسازی بر کاهش افت قیمت مسکن
در بازار مسکن، سن ساختمان همیشه به معنای افت قطعی ارزش ملک نیست. اگرچه عرف بازار برای محاسبه استهلاک ساختمان از یک فرمول مشخص استفاده میکند، اما کیفیت نگهداری و نوع بازسازی میتواند معادله قیمت را تغییر دهد.
طبق عرف رایج، در ۵ سال نخست عمر ساختمان سالانه حدود ۲ درصد و از سال ششم تا چهلم سالانه حدود ۱ درصد از ارزش بنا کسر میشود. به همین دلیل، یک آپارتمان ۲۰ ساله در حالت عادی افت قابل توجهی نسبت به نمونه نوساز خود دارد.
با این حال، بررسی انجامشده روی سه محله در تهران نشان میدهد بازسازی اصولی میتواند بخش مهمی از این افت قیمت را جبران کند. آپارتمانهای ۲۰ ساله بازسازیشده در منطقه ۱ به طور متوسط ۲۰ درصد، در منطقه ۷ حدود ۱۲ درصد و در منطقه ۱۱ حدود ۷ درصد ارزش بالاتری نسبت به واحدهای مشابه بدون بازسازی داشتهاند.
نکته مهم آن است که همه بازسازیها اثر یکسانی ندارند. بازسازیهای زیرساختی شامل تعویض تاسیسات، برقکشی، رفع رطوبت، بازسازی آشپزخانه، نما و مشاعات بیشترین تاثیر را بر ارزش ملک و افزایش سرعت فروش دارند. در مقابل، تغییرات صرفاً ظاهری معمولاً بازده اقتصادی محدودی ایجاد میکنند.
البته هر ملکی نیز گزینه مناسبی برای بازسازی نیست. واحدهای فاقد آسانسور یا پارکینگ، و همچنین املاک کلنگی که ارزش اصلی آنها در قدرالسهم زمین تعریف میشود، معمولاً توجیه اقتصادی کمتری برای بازسازی دارند.
تهدید اعتصاب درقلب صنعت تراشه جهان
شرکت Samsung Electronics این روزها در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته است؛ جایی که رشد چشمگیر سودآوری ناشی از رونق بازار تراشههای هوش مصنوعی، حالا به منبعی برای تنش میان مدیریت و کارکنان تبدیل شده است.
افزایش تقاضا برای تراشههای حافظه باعث شد سهام سامسونگ از ابتدای سال ۲۰۲۵ رشد قابلتوجهی را تجربه کند و بازار سهام کره جنوبی نیز رکوردهای تازهای ثبت کند. اما همزمان، اتحادیه کارگری این شرکت معتقد است کارکنان باید سهم بیشتری از این سود دریافت کنند. درخواست اتحادیه برای اختصاص ۱۵ درصد از سود عملیاتی به کارکنان، در حالی مطرح شده که مدیریت تاکنون تنها با ۱۰ درصد سود به همراه بسته پاداش ویژه موافقت کرده است.
اهمیت این اختلاف تنها به سامسونگ محدود نمیشود. این شرکت بزرگترین تولیدکننده تراشه حافظه در جهان است و هرگونه اختلال در روند تولید آن میتواند بازار جهانی نیمههادیها را تحت تاثیر قرار دهد؛ بهویژه در شرایطی که رقابت با شرکتهایی مانند SK Hynix و Micron Technology شدت گرفته است.
تحلیلگران هشدار میدهند در صورت طولانی شدن اعتصاب و ورود نیروهای کلیدی و مهندسان به این بحران، نهتنها سامسونگ بلکه اقتصاد کره جنوبی نیز ممکن است تحت فشار قرار گیرد؛ اقتصادی که بخش مهمی از صادرات آن به صنعت تراشه وابسته است.هزینه تهیه کتاب یک ترم اقتصاد چقدر است؟
در روزهایی که نمایشگاه کتاب تهران به صورت مجازی در حال برگزاری است، سری زدیم به کتابهای دانشگاهی و تخصصی چند رشته مانند مدیریت و اقتصاد. از دانشجویان دانشگاههای سراسری و آزاد پرسیدیم که چه منابعی را برای ترم یک میخوانند و سپس قیمت چاپ جدید این کتابها را بررسی کردیم، برخی منابع قیمتشان به 2 میلیون تومان هم رسیده است.
تصویب «قطعنامه اختیارات جنگ در ایران» در سنا چه معنایی دارد؟
سنای آمریکا پس از هفت بار تلاش ناموفق، سرانجام در بار هشتم توانست با نسبت 50 به 47 رأی قانون اختیارات جنگی رئیسجمهور ایالات متحد مصوب سال 1973 را علیه کارزار نظامی آمریکا در ایران به کار گیرد. این موفقیت با همکاری چهار عضو جمهوریخواه سنای آمریکا به دست آمد. البته از صدور این قطعنامه در سنای آمریکا تا توقف کارزار نظامی هنوز فاصله زیادی وجود دارد. اگر این قطعنامه در کنگره (مجموع مجلسین سنا و نمایندگان آمریکا) هم تصویب شود، باز در صورتی که با رأی کمتر از دو سوم باشد میتواند با وتوی رئیسجمهور آمریکا متوقف شود. بااینحال، این مسائل حقوقی به معنای بیاهمیت بودن چنین رأیی نیست. در این برنامه به جزئیات بیشتری از رأی سنا و نیز اهمیت خاص آن خواهیم پرداخت.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
