آیا با فشار آمریکا و روسیه، برگزاری انتخابات اوکراین در اوج جنگ ممکن است؟
زلنسکی در سیبل اولتیماتوم ترامپ
به گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ پیش از نهایی کردن این توافق، از حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه بهشدت خشمگین بود. این مقام افزود که ایالات متحده بارها از اوکراین خواسته بود تا حملات خود را به پالایشگاههای گازوئیل روسیه متوقف کند. به گفته یک مقام آمریکایی، تداوم حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه بخشی از انگیزه ترامپ برای جوش دادن این معامله بوده است. ترامپ همچنین مدعی شد که زلنسکی با حمله به پالایشگاههای روسیه به عرضه جهانی گازوئیل آسیب زده است. وی افزود: «زلنسکی میخواهد برای کشاورزان و دامداران ما با سوخت گازوئیل مشکلتراشی کند؛ چراکه روسیه بخش بزرگی از گازوئیل جهان را تامین میکند.» با این حال، «آندری سیبیها»، وزیر امور خارجه اوکراین، در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس از زلنسکی دفاع کرد.
سیبیها نوشت: «او از پشتیبانی کامل مردم اوکراین برخوردار است و این حق آنهاست که تصمیم بگیرند. اظهارات مطرحشده از خارج از کشور تنها تاکید میکند که او کارش را به خوبی انجام میدهد. او شایسته حمایت است.» قوانین اوکراین برگزاری هرگونه انتخابات را در زمان حکومت نظامی و جنگ ممنوع کرده است. زلنسکی این اقدام را «تصمیمی ضعیف از سوی شرکایی قوی» خواند. چند ماه گذشته برای غیرنظامیان اوکراینی بسیار دردناک بوده است؛ زیرا روسیه با سوءاستفاده از کمبود شدید موشکهای دفاع هوایی کییف، حملات هوایی تقریبا بیوقفهای را علیه شهرهای اوکراین آغاز کرده است. یکی از این حملات به ایستگاه اتوبوسی در شرق اوکراین در روز پنجشنبه به کشته شدن بیش از ۳۰نفر انجامید. روز شنبه (۱۸مهر) حملات روسیه با ۵بمب هدایتشونده به شهر زاپوریژیا ۲۰نفر از جمله سه کودک را کشت. زلنسکی تصریح کرد که زمانبندی این اعلام (درست زمانی که یک هیات عالیرتبه اوکراینی برای گفتوگو با استیو ویتکاف و جرد کوشنر وارد میامی شده بود) ضربه را برای کییف دردناکتر کرده است.
اما پرسش این است که آیا اوکراین میتواند در شرایط جنگی انتخابات برگزار کند؟ ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، میگوید که اگر ایالات متحده و متحدان اروپایی کییف بتوانند امنیت رأیگیری را تضمین کنند، او آماده برگزاری انتخابات است. اوکراین که آخرینبار در سال۲۰۱۹ انتخابات برگزار کرد، از فوریه۲۰۲۲ - زمان آغاز تهاجم تمامعیار روسیه - تحت حکومت نظامی قرار دارد. حکومت نظامی به دلایل امنیتی، برگزاری انتخابات را ممنوع میکند. نظرسنجیها بهطور مداوم نشان دادهاند که اکثریت اوکراینیها با ایده برگزاری انتخابات در دوران جنگ مخالف هستند. «ولودیمیر فسنکو»، تحلیلگر سیاسی، اظهار کرد که برقراری آتشبس هوایی، دستکم بهعنوان نخستین گام حیاتی، برای آغاز بررسی موضوع رأیگیری ضروری است. او گفت که اوکراین باید چارچوب قانونی انتخابات را از نو تدوین کند؛ از جمله قانونی جدید که زمانبندی، قوانین و رویهها را مشخص سازد. فسنکو تخمین زد که انجام این کار به حدود ۶ماه زمان نیاز دارد.
روسیه مدعی است که زلنسکی فاقد مشروعیت است؛ زیرا دوره ریاستجمهوری او در مه۲۰۲۴ به پایان رسیده و بنابراین نمیتواند به نمایندگی از اوکراین توافقنامههای صلح را امضا کند. ترامپ هم نه تنها در ماه دسامبر در مصاحبهای با نشریه «پولیتیکو» از برگزار نشدن انتخابات انتقاد کرد، بلکه پس از امضای توافق گازوئیلی با پوتین بار دیگر سخن از رفتن زلنسکی به میان آورده است. میلیونها اوکراینی برای دسترسی به مراکز رأیگیری با دشواری مواجه هستند. به گفته تحلیلگران و مقامات، بهروزرسانی «فهرست سراسری رأیدهندگان» برای ثبت هویت و محل رأیدهی افراد واجد شرایط، امری چالشبرانگیز خواهد بود.
دادهها نشان میدهد که تا پایان ماه ژوئن ۲۰۲۵، بیش از ۴.۴میلیون اوکراینی در اتحادیه اروپا از وضعیت «حفاظت موقت» برخوردار بودهاند؛ امری که اوکراین را ملزم به سازماندهی صدها مرکز رأیگیری در سراسر اروپا میکند. «سازمان مهاجرت» سازمان ملل اعلام کرد که اندکی کمتر از ۴میلیون اوکراینی در داخل کشور آواره شدهاند. تحلیلگران میگویند ثبتنام تمامی افراد آواره کار سادهای نیست و موجب صرف وقت و بودجهای میشود که باید صرف امور دفاعی شود. حدود یکمیلیون نفر در نیروهای دفاعی اوکراین خدمت میکنند. برگزاری انتخاباتی آزاد و عادلانه در خط مقدم جبهه که مملو از پهپادهای دشمن است، اقدامی خطرناک بوده و ممکن است نیازمند تغییرات قانونی باشد. تحلیلگران سیاسی و کارشناسان نظرسنجی معتقدند که میزان محبوبیت زلنسکی تحت تاثیر یک رسوایی بزرگ فساد در بخش انرژی آسیب دید، اما پس از آن بهبود یافت و او همچنان در میان تمام سیاستمداران سنتی، پیشتاز است. این تحولات در حالی رقم می خورد که ترامپ در متنی در «تروث سوشال» که حوالی عصر دیروز یکشنبه به وقت ایران منتشر کرد از «آتش بس انرژی» میان روسیه و اوکراین خبر داد و افزود که «هر دو طرف توافق کردهاند. آن را نقض نکنید».