امروز انتخابات سرنوشتساز ارمنستان برگزار میشود؛
ایروان در دو راهی تاریخی
به گزارش نشنال اینترست، اهمیت ارمنستان بیش از هر چیز در جغرافیای آن نهفته است؛ کشوری واقع در مرکز باریکه قفقاز میان دریای مدیترانه و خزر که با ایران، ترکیه، جمهوری آذربایجان و گرجستان هممرز است. جنگهای ارمنستان و آذربایجان بر سر قرهباغ، همواره منبع اصلی بیثباتی در این منطقه بحرانزده بوده است. اگرچه قرهباغ اکنون تحت کنترل آذربایجان است، اما همچنان کلیدیترین موضوع این انتخابات به شمار میرود. موفقیت اپوزیسیون میتواند به معنای پایان کار پاشینیان و تغییر سیاست مماشاتجویانه او در قبال تسلط آذربایجان بر این منطقه و همچنین تحول اساسی در روابط ایروان با روسیه و غرب باشد.
سایه سنگین مسکو همواره بر سیاست و اقتصاد ارمنستان احساس شده است. نفوذ روسیه از زمان استقلال ارمنستان در سال ۱۹۹۱، از طریق تجارت، تامین انرژی، عضویت ایروان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و حضور ده هزار نیروی نظامی روس در شهر گیومری تداوم یافته است. با این وجود، پاشینیان روابط کشورش را با مسکو تیره کرده و گامهای بلندی به سوی غرب برداشته است. اعلام خروج ارمنستان از «سازمان پیمان امنیت جمعی» در سال ۲۰۲۴ و تصویب اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی که در پی بازداشت ولادیمیر پوتین است، از بارزترین نشانههای این چرخش محسوب میشوند. انفعال نیروهای حافظ صلح روس در برابر تسلط آذربایجان بر قرهباغ در سال ۲۰۲۳، باعث شد پاشینیان نقش امنیتی روسیه را زیر سوال برده و به دنبال تقویت روابط با اروپا و آمریکا باشد؛ تا جایی که ایالات متحده اکنون نقش میانجیگر صلح را ایفا میکند.
در مقابل، مسکو نیز حامیان قدرتمندی در ارمنستان دارد. حزب اپوزیسیون «ارمنستان قدرتمند» به رهبری سامول کاراپتیان،میلیاردر روستبارِ تحت تحریم غرب، با کسب ۱۴.۱ درصد آرا دومین حزب محبوب در نظرسنجیهاست. کاراپتیان با برخورداری از حمایت صریح پوتین و کلیسای حواری ارمنی، پاشینیان را به تبدیل کشور به میدان تقابل ژئوپلیتیک متهم کرده و بر لزوم حفظ پیوندهای عمیق با مسکو تاکید دارد. با توجه به سیستم انتخاباتی دومرحلهای ارمنستان، ائتلاف مخالفان حول این حزب میتواند شانس روی کار آمدن دولتی طرفدار روسیه را در ایروان به شدت افزایش دهد.
در سوی دیگر، ائتلاف «ارمنستان» به رهبری رابرت کوچاریان، رئیسجمهور سابق، قرار دارد که امیدوار به جلب آرای صد هزار آواره قرهباغ است. کوچاریان خواستار احیای حق تعیین سرنوشت قرهباغ، پیگیری جهانی نسلکشی ارامنه و نزدیکی بیشتر به روسیه برای مقابله با فشارهای ترکیه و آذربایجان است. این رویکردِ خصمانه نسبت به همسایگان ترکتبار، کاملا در تضاد با تلاشهای پاشینیان برای عادیسازی روابط و دیدارهای مستقیم او با مقامات ترکیه قرار دارد. اگرچه حزب کوچاریان با حدود ۸ درصد آرا در جایگاه سوم است و شانس کمی برای نخستوزیری دارد، اما اتحاد احتمالی او با حزب طرفدار روسیهِ کاراپتیان میتواند در دور دوم انتخابات، چالشی جدی برای پاشینیان ایجاد کند. بدون شک، رقابتهای انتخاباتی این ماه، مقطعی تاریخی و سرنوشتساز برای آینده سیاسی ارمنستان، منطقه قفقاز و صلح منطقهای خواهد بود.
گزارش روزنامه نیویورکتایمز نیز به زوایای دیگری از این ماجرا اشاره دارد. پاشینیان علاوه بر تقلا برای جلب آرای داخلی، از حمایتهای دونالد ترامپ نیز بهره میبرد. ترامپ اخیرا از او صراحتا تمجید کرده و پاشینیان نیز توافق صلح با باکو را به «نوزادی ۹ ماهه» تشبیه کرده است که برای بقا به مراقبت نیاز دارد؛ توافقی که شامل طرح ایجاد یک مسیر ترانزیتی تحت نظارت آمریکا است. در مقابل، روسیه رویکردی تهاجمیتر پیش گرفته است. اعمال محدودیت بر واردات محصولات کشاورزی و آبمعدنی ارمنستان، تهدید به قطع گاز ارزان و کارزار اطلاعاتی گسترده، بخشی از فشارهای مسکو به شمار میروند. ولادیمیر پوتین حتی صراحتا هشدار داده که اشتیاق ایروان برای پیوستن به اتحادیه اروپا میتواند این کشور را به سرنوشتی مشابه اوکراین دچار کند.
