آیا کوبا اموال مصادرهشده نخبگان سابق را پس میدهد؟
میراث کاستروها در ترازوی غرامت
«فرانسیس روبلز» در گزارشی برای نیویورک تایمز نوشت، این خانه که با نام «کازا دل عربه» شناخته میشود و شامل یک رستوران نیز میشود، یکی از هزاران ملکی است که توسط دولت کمونیست از افرادی که کوبا را ترک کرده بودند، مصادره شد. برخی از آنها فقط لباسهایی بر تن داشتند و هرگز غرامتی دریافت نکردند. به نظر میرسد سیستم کوبا در آستانه فروپاشی است و دولت ایالات متحده مشتاق است که سقوط آن را تسریع کند. کارزار فشار شدید واشنگتن بر کوبا به شدت در زندگی روزمره احساس میشود. تحت محاصره نفتی مداوم ایالات متحده، برق دفاتر اداری و خانهها چندین بار در روز خاموش میشود. بحران اقتصادی فزاینده به این معنی است که سوختی برای ژنراتور ساختمانها، بیمارستانها یا حتی دستمال توالت برای حمام کردن و خشک کردن بدن وجود ندارد. درحالیکه دو طرف مخفیانه در حال مذاکره هستند، اما یک مساله بغرنج چند دههای دوباره مطرح شده است: میلیاردها دلار خانه، کارخانه، مزارع، کارخانههای شکر و غیره در سالهای پس از ملی شدن مشاغل و اعمال سیاستهای گسترده زمین، توسط انقلاب سوسیالیستی مصادره شد. اگر ایالات متحده در مذاکره برای آینده کوبا نقشی داشته باشد، مالکان سابق املاک امیدوارند که به این موضوع رسیدگی شود.
حل و فصل مصادرهها پیچیده است و سالها طول میکشد. اما کارشناسان میگویند که در سراسر جهان، از ویتنام گرفته تا آلمان و چین، نمونههای زیادی وجود دارد که نقشه راه ارائه میدهند. سالها، «تئوفیلو» پدر بابون، خود را وقف کمک به تبعیدیان برای مسلح شدن علیه دولت کاسترو، از جمله در حمله ناموفق خلیج خوکها، کرد. بابون که اکنون ۷۸ ساله است، یک سازمان غیرانتفاعی مذهبی را اداره میکرد که توسط دولت ایالات متحده تامین مالی میشد و سعی داشت فهرستی از املاک مصادره شده از کوباییها ایجاد کند، به این امید که وزارت امور خارجه ایالات متحده برای جبران این خسارات با کوباییها لابی کند.
اما این تلاش بسیار زمانبر و دشوار بود و پروژه او با ۸۰۰۰ درخواست ثبت شده به پایان رسید، که بخش کوچکی از پروندههای احتمالی بود. خانواده او در سال ۲۰۱۸ مشاورانی را استخدام کردند که ارزش داراییهای خانواده را تا آن زمان ۸۷۴.۲میلیون دلار، از جمله ۹میلیون دلار برای خانه، تخمین زدند. اما بابون گفت که گذشت زمان و بحران رو به وخامت میهنش، دیدگاه او را نرمتر کرده است. او میگوید: «شما باید راه حلی پیدا کنید که از ساکنان فعلی محافظت کند، اگر خانه باشد و کسی را آواره نکند «و در عین حال عدالت را بیابید». قبل از سال ۱۹۵۹، کوبا توسط یک دیکتاتور به نام «فولخنسیو باتیستا» اداره میشد و به عنوان زمین بازی نخبگان آمریکایی شناخته میشد. کوباییهای ثروتمند اغلب به عنوان الیگارشهایی که فقرا را استثمار میکردند، شناخته میشدند. برادران کاسترو، که به دنبال پایان دادن به فساد گسترده، نابرابری شدید اقتصادی و وابستگی به ایالات متحده بودند، یک جنبش چریکی مسلح را رهبری کردند که باتیستا را سرنگون کرد. چند ماه پس از به دست گرفتن قدرت توسط آنها، یک قانون کشاورزی، زمینهای کشاورزی بیش از ۱۰۰۰ هکتار را مصادره و مالکیت زمین توسط خارجیها را ممنوع کرد.
در سال ۱۹۶۰، کوبا پالایشگاههای نفت متعلق به آمریکاییها را مصادره و مشاغل بزرگ را ملی کرد. به عنوان تلافی، ایالات متحده تحریم تجاری فلجکنندهای را علیه کوبا اعلام کرد که همچنان پابرجاست. یک کمیسیون دولتی ایالات متحده، ضرر و زیان شرکتها و شهروندان آمریکایی را مستند کرد و نزدیک به ۶۰۰۰ ادعا را به ارزش ۱.۹میلیارد دلار تایید کرد. با احتساب ۶درصد بهرهای که کمیسیون به آن اضافه کرده بود، اکنون ارزش این ادعاها حدود ۹میلیارد دلار تخمین زده میشود، مبلغی که کوبا برای پرداخت آن به شدت تحت فشار خواهد بود. پنج مورد از ۱۰ مدعی اصلی، شرکتهای «شکر» آمریکایی بودند. سایر شرکتها شامل اکسون، کوکاکولا، کولگیت-پالمولیو و وولورث بودند. طبق قانون ایالات متحده، برای لغو تحریم، دولت کوبا باید اموال یا مشاغلی را که مصادره آنها توسط دولت ایالات متحده تایید شده است، بازگرداند یا به مالکان آمریکایی غرامت بپردازد. مقامات آمریکایی (از جمله رئیس سازمان سیا «جان راتکلیف» که به تازگی برای مذاکرات محرمانه با رهبران کوبا دیدار کردهاند) آشکارا میگویند که جبران خسارت آمریکاییها و شرکتهای آمریکایی همچنان یک اولویت کلیدی است. «پیتر کورنبلو»، مورخ و نویسنده، درباره حضور ناگهانی رئیس سیا به کوبا میگوید: «ماموریت راتکلیف این بود که به کوبا پیشنهاد «تسلیم شو یا بمیر» ارائه دهد. دانشمندان علوم سیاسی این را «دیپلماسی تسلیم» مینامند.»
هیچ آمار رسمی از مصادرهها توسط دولت کوبا تاکنون منتشر نشده است. هیچ تخمین قابل اعتمادی از تعداد آنها یا میزان بدهی تبعیدیان وجود ندارد. «نیکولاس جی. گوتیرز»، وکیل کوبایی-آمریکایی در میامی که خانوادهاش در اوایل دهه ۱۹۶۰ ثروتی معادل ۵۰میلیون دلار را از دست دادند، گفت: «ما طرفدار باتیستا نبودیم، سیاسی نبودیم و مرتکب جرمی نشده بودیم. ما باید اموال خود را پس بگیریم.» داراییهای آنها شامل دو کارخانه قند، ۱۵مزرعه گاوداری، یک کارخانه برنج، یک مزرعه قهوه، یک بانک، یک شرکت بیمه و یک شرکت عمدهفروشی توزیع مواد غذایی بود. «جیسون پوبلت»، وکیلی که نماینده مالکان املاک آمریکایی و کوبایی است، میگوید: «کارشناسان پیشنهادهای متنوعی ارائه دادهاند، از جمله ایجاد صندوقهای دولتی-خصوصی برای بازسازی شبکه انرژی کوبا و استفاده از بخشی از سود آن برای جبران خسارت مالکان سابق املاک». کارشناسان به ویتنام و آلمان اشاره میکنند که در دهه ۱۹۹۰ از داراییهای مسدود شده در ایالات متحده برای پرداخت مطالبات مربوط به املاک استفاده کردند. اما در اتحاد جماهیر شوروی و چین، مالکان املاک تنها کسری از ارزش املاک مصادره شده را دریافت کردند. در سایر کشورها، صندوقهای جبران خسارت از طریق خصوصیسازی شرکتهای دولتی ایجاد شد.
اما کوبا نیز میگوید ادعاهایی علیه ایالات متحده دارد. در سال ۱۹۹۹، دادگاهی در کوبا، دولت ایالات متحده را مسوول مرگ و میر و خسارات ناشی از «سیاستهای تهاجمی» خود علیه کوبا، از جمله حمله به خلیج خوکها و تحریم تجاری ایالات متحده، دانست. مبلغ آن زمان: ۱۸۱میلیارد دلار. «کارلوس فرناندز د کوسیو»، معاون وزیر امور خارجه کوبا، در مصاحبه اخیر خود با وبسایت «دراپ سایت نیوز» گفت که در دهه ۱۹۶۰، کوبا «توافق جامعی» در مورد املاک متعلق به آمریکاییها و شرکتهای آمریکایی با پرداخت یکجا ارائه داده بود، اما ایالات متحده آن را رد کرده بود. او میگوید که پرداخت یکجا تنها راهحل است. در این سناریو، دولت کوبا به دولت ایالات متحده غرامت پرداخت میکرد و سپس دولت باید پرداختها را بین کسانی که اموال خود را از دست داده بودند، توزیع میکرد.
