شوک هرمز و آشکار شدن آسیبپذیری زنجیره تامین؛
اختلال در قلب صنعت کرهجنوبی
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمدامین مکرمی: در بخش پتروشیمی، کمبود «نفتا» بهعنوان خوراک اصلی، به یکی از نگرانیهای فوری تبدیل شده است. کرهجنوبی که بخش عمدهای از نفتا را از مسیر خاورمیانه تامین میکند، با محدود شدن تردد نفتکشها و افزایش ریسکهای حملونقل، با کاهش عرضه و جهش قیمتها مواجه شده است. این در حالی است که این صنعت پیشتر نیز به دلیل مازاد ظرفیت و افت حاشیه سود تحت فشار قرار داشت و اکنون خطر کاهش تولید یا حتی توقف برخی واحدها بیش از گذشته مطرح شده است.
در همین زمینه، براساس گزارش رویترز، دولت کرهجنوبی برای جلوگیری از تشدید بحران، صادرات نفتا را محدود کرده و آن را در فهرست اقلام حساس از منظر امنیت اقتصادی قرار داده است؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی عمیق از تداوم اختلال در عرضه این ماده حیاتی است. این تصمیم همچنین بیانگر آن است که شوک هرمز دیگر صرفا یک ریسک ژئوپلیتیک نیست، بلکه به یک تهدید مستقیم برای تولید صنعتی تبدیل شده است.
گلوگاه مواد حیاتی
همزمان با بحران نفتا، صنعت نیمههادی کرهجنوبی نیز با چالشی متفاوت اما به همان اندازه جدی روبهرو شده است. کمبود «هلیوم»—گازی حیاتی برای فرآیندهای تولید تراشه—بهدلیل اختلال در صادرات قطر، به نگرانی تازهای برای غولهایی مانند سامسونگ و SK Hynix تبدیل شده است. هلیوم که در خنکسازی تجهیزات و فرآیندهای دقیق تولید کاربرد دارد، جایگزین مؤثری ندارد و هرگونه وقفه در تامین آن میتواند خطوط تولید را متوقف کند.
براساس گزارش فایننشالتایمز، توقف بخشی از تولید گاز در قطر و اختلال در صادرات از خلیجفارس، بازار جهانی هلیوم را با کمبود شدید مواجه کرده و قیمتها را بهطور قابلتوجهی افزایش داده است. این در حالی است که کرهجنوبی بهشدت به واردات این ماده وابسته است و سهم قابلتوجهی از نیاز خود را از همین منطقه تامین میکند.
اگرچه شرکتهای بزرگ فناوری تلاش کردهاند با استفاده از ذخایر موجود و تنوعبخشی به تامینکنندگان، اثرات کوتاهمدت بحران را مدیریت کنند، اما این راهکارها موقتی است. تداوم تنشها میتواند به افزایش هزینه تولید، کاهش عرضه تراشه و در نهایت فشار بر بازار جهانی فناوری منجر شود.
آنچه وضعیت کنونی را پیچیدهتر میکند، همزمانی اختلال در چندین حلقه حیاتی زنجیره تامین است. از یکسو مواد اولیه پتروشیمی و از سوی دیگر گازهای صنعتی پیشرفته، هر دو تحت تاثیر یک منشأ مشترک—یعنی ناامنی در خاورمیانه—قرار گرفتهاند. این همگرایی بحرانها نشان میدهد که حتی پیشرفتهترین اقتصادهای صنعتی نیز در برابر گلوگاههای ژئوپلیتیک آسیبپذیر هستند.
در چنین شرایطی، کرهجنوبی ناگزیر است به بازنگری در استراتژی صنعتی خود بیندیشد؛ از کاهش وابستگی به مسیرهای پرریسک گرفته تا سرمایهگذاری در ذخایر استراتژیک و تنوعبخشی به منابع تامین. با این حال، تجربه اخیر یک پیام روشن دارد؛ در اقتصاد جهانی بههمپیوسته امروز، هر بحران منطقهای میتواند بهسرعت به اختلالی جهانی تبدیل شود—اختلالی که اینبار قلب صنعت آسیا را نشانه گرفته است.
