«میدل ایستآی» از نقش امارات در بحرانهای شاخ آفریقا رونمایی کرد
جنگهای خاموش زیر سایه پروازهای مشکوک
پس از آنکه عربستان در ماههای اخیر با اقدام نظامی، نیروهای موسوم به «شورای انتقالی جنوب» مورد حمایت امارات را از بندر عدن در یمن عقب راند، نفوذ ابوظبی در این کشور تضعیف شد. همزمان، امارات ناچار به عقبنشینی از پایگاه راهبردی خود در بندر بوساسو در سومالی نیز شده است. این تحولات، موازنه قدرت میان دو متحد سابق خلیجفارس را برهم زده است. در همین حال، تحولات پیرامون سومالیلند و اتیوپی نیز بر شدت این رقابتها افزوده است. اقدام اخیر رژیم صهیونیستی در به رسمیت شناختن سومالیلند -منطقهای که امارات در آن حضور نظامی دارد و بندر بربره را مدیریت میکند- گمانهزنیهایی را درباره تغییر رویکرد اتیوپی نسبت به جایگاه این منطقه برانگیخته است؛ تغییری که میتواند در چارچوب دسترسی اتیوپی به بندر بربره تعریف شود.
در این میان، جنگ خونین سودان که از آوریل ۲۰۲۳ میان ارتش سودان و نیروهای شبهنظامی «واکنش سریع» (RSF) آغاز شده و به بزرگترین بحران انسانی جهان انجامیده، به میدان جدیدی برای رقابت عربستان و امارات تبدیل شده است. عربستان به همراه مصر و ترکیه، حمایت خود از ارتش سودان را افزایش داده تا نفوذ دیرینه امارات بر نیروهای RSF را مهار کند. بر اساس دادههای پروازی بررسیشده، هواپیمای آنتونوف اماراتی با شماره ثبت UR-ZYD طی هفتههای گذشته چندین بار میان ابوظبی و فرودگاه «هارار مِدا» ـ پایگاه اصلی نیروی هوایی اتیوپی ـ پرواز کرده است. این هواپیما که از بزرگترین هواپیماهای ترابری نظامی جهان به شمار میرود، توان حمل دهها خودروی نظامی یا چندین بالگرد را دارد.
دامنه این پروازها به اتیوپی محدود نمانده است. دادههای پروازی نشان میدهد این هواپیما پیشتر چندین بار میان پایگاههای نظامی بحرین و یکی از پایگاههای هوایی واقع در جنوب سرزمینهای اشغالی رفتوآمد داشته است. پس از آن نیز مسیر پرواز به مقصدهایی در اروپا و آسیای مرکزی و شرقی، از جمله فرانسه، قزاقستان، چین و تایلند ادامه یافته؛ مسیری پیچیده که هدف آن همچنان روشن نیست. کارشناسان هشدار میدهند که تکرار این پروازها، بهویژه به مناطقی که حضور و فعالیت نیروهای RSF در آنها افزایش یافته، میتواند نشانهای نگرانکننده از تداوم ارسال تسلیحات باشد. پیشتر نیز گزارشهای سازمان ملل، شرکت «ماکسیموس ایر» را به نقض تحریمهای تسلیحاتی در لیبی و انتقال سلاح برای نیروهای خلیفه حفتر متهم کرده بودند؛ نیروهایی که بعدها به پشتیبانی از RSF در سودان پرداختند.
اگرچه امارات همواره هرگونه حمایت نظامی از «نیروهای واکنش سریع» را رد کرده و این پروازها را در چارچوب ماموریتهای بشردوستانه توصیف کرده است، تکرار حضور این هواپیما در منازعات مختلف منطقه، پرسشهای جدی درباره نقش واقعی ابوظبی در معادلات امنیتی سودان و شاخ آفریقا برانگیخته است. به باور تحلیلگران، امروز سرنوشت سودان و شاخ آفریقا بیش از هر زمان دیگری به رقابت و تصمیمگیری در ریاض و ابوظبی گره خورده است؛ رقابتی که میتواند پیامدهای عمیق و طولانیمدتی برای ثبات منطقه به همراه داشته باشد.
