سیاست جدید دولت برای خروج خودروهای فرسوده؛
اهرم ۴۰۰میلیونی برای اسقاط خودرو
اصلاحیه جدید با حضور ذینفعان مختلف از دو وزارتخانه صمت و نفت و همچنین سازمان محیط زیست، راهور فراجا و مرکز پژوهشهای مجلس در ۲۲ تیرماه سال جاری به تصویب هیات دولت رسید و سپس در دوازدهم مردادماه توسط معاون اول ریاستجمهوری ابلاغ شد. حالا آنطور که فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت خبر داده، این آییننامه از هفته آینده اجرا میشود. مقیمی در ادامه تاکید کرده که علاوه بر تدوین آییننامه، قیمت گواهی اسقاط خودروی فرسوده نیز بعد از سه سال بهروزرسانی شده تا مردم برای جایگزینی خودروهای فرسوده خود با خودروهای نو که از مصرف سوخت و آلودگی کمتری برخوردارند، تشویق شوند.
بر اساس نرخهای اعلامشده از سوی ستاد نوسازی ناوگان حملونقل، ارزش گواهی اسقاط خودروی سواری ۶۰میلیون تومان و قیمت گواهی دیزل سبک و سنگین نیز هر کدام ۱۲۰میلیون تومان تعیین شده است. در ادامه، مقیمی عنوان کرده که «ممکن است برخی دارندگان خودروهای فرسوده سه گواهی دریافت کنند که در مجموع ارزش آن به ۱۸۰میلیون تومان میرسد.»
با توجه به ارزش گواهی اسقاط و وام ۴۰۰میلیونی مورد تایید رئیس ایدرو این نکته را باید مورد توجه قرار داد که کف قیمت ارزانترین خودروی تولیدشده هم اکنون در محدوده قیمتی ۷۰۰میلیون تومان قرار دارد.
اما مقیمی که با رادیو اقتصاد به گفتوگو نشسته، در کنار خبر تسهیلات ۴۰۰میلیونتومانی، درباره فرآیند ثبتنام خودروی فرسوده نیز گفته است که «متقاضی هنگام ثبتنام، گزینههای مختلفی پیش رو دارد و میتواند انتخاب کند که صرفا خودرو را اسقاط یا نسبت به جایگزینی آن اقدام کند. به محض انتخاب گزینه جایگزینی، این فرصت برای متقاضی فراهم میشود که بدون قرعهکشی و بدون قرار گرفتن در صف، به خودروساز مورد نظر معرفی شود. پس از معرفی متقاضی به خودروساز، فرآیند جایگزینی خودرو انجام میشود و خودروساز مربوطه نیز در چارچوب شرایط تعیینشده نسبت به تحویل خودرو به متقاضی اقدام خواهد کرد.»
البته این تنها مشوق دولت برای دارندگان خودروی فرسوده نیست؛ آنطور که محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان حملونقل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) نیز تاکید کرده، در راستای نوسازی ناوگان باری، رانندگان کشندههای فرسوده نیز علاوه بر دریافت یارانه اسقاط، میتوانند از گواهی یارانه صرفهجویی در مصرف سوخت بهرهمند شوند که این امر جذابیت اسقاط را دوچندان میکند. همچنین آنطور که حاتمی خبر داده، مشوقهای ویژهای نیز برای واردات خودروهای سبز در نظر گرفته شده که بر اساس آن خودروهای تمامالکتریکی از شرط اسقاط معاف هستند. همچنین، معافیت ۵۰درصدی نیز برای خودروهای هیبریدی تعریف شده؛ به این معنا که واردات دو خودروی هیبریدی، تنها مستلزم اسقاط یک خودروی فرسوده است.
علاوه بر این، دولت برای خودروهای فرسودهای که هنوز برای اسقاط و جایگزینی اقدام نکردهاند، جریمه نیز تعیین کرده است. آنطور که مقیمی، معاون وزیر صمت، در این زمینه خبر داده، بر اساس قانون و دستورالعمل ابلاغشده، این خودروها در حال حاضر حق تردد در کلانشهرها را ندارند. در صورتی که دارندگان این خودروها در سامانه ثبتنام کنند، سهمیه سوخت آنها ادامه پیدا میکند، اما باید فرآیند ثبتنام را انجام دهند تا مجوزهای قانونی مربوطه برای آنها صادر شود. در عین حال، پلیس اعلام کرده است که نقلوانتقال و تعویض پلاک این خودروها در کلانشهرها ممنوع خواهد بود و کدهای جریمه هوشمند نیز بهصورت سیستمی از سوی پلیس راهور اعمال میشود. این قانون تنها خودروهای شخصی را شامل نمیشود، بلکه تاکسیهای اینترنتی، ناوگان حملونقل عمومی و خودروهای خدماتی و باربری را نیز در بر میگیرد.
اثر اسقاط بر کاهش مصرف بنزین و آلایندهها
اسقاط خودروهای فرسوده تنها به خروج خودروهای آلاینده از چرخه تردد محدود نمیشود و حالا که زمزمههای مربوط به سیاست جدید بنزینی خودرو بالا گرفته، به نظر میرسد دولت در نظر دارد از این ابزار نیز برای کاهش مصرف بنزین استفاده کند. طبق دادههای آماری منتشرشده، طی سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، اسقاط حدود ۵۰۰هزار دستگاه خودرو به صرفهجویی نزدیک به ۱.۵میلیارد لیتر بنزین و حدود هشت درصد کاهش انتشار گازهای آلاینده و گلخانهای منجر شده است. در همین ارتباط رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست نیز از تسریع روند اسقاط خودروهای فرسوده در دولت ابراز امیدواری کرده است. طبق گفته رئیس این سازمان درحالیکه از زمان تصویب قانون برنامه هفتم توسعه تا سال ۱۴۰۲ تنها حدود ۲۰۰ هزار خودرو اسقاط شده بود، حالا با اسقاط بیش از ۶۰۰ هزار خودروی فرسوده از سال ۱۴۰۳، رکورد اسقاط خودرو شکسته شده است.
نگاهی به متن برنامه هفتم توسعه نیز نشان میدهد که دولت سالانه اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی فرسوده را پیشبینی کرده است. البته با وجود اظهاراتی مبنی بر شتاببخشی به روند اسقاط خودروهای فرسوده، همانطور که گفته شد، آمارها از تعداد بالای این خودروها در سطح شهر خبرمیدهند. بهگونهای که از مجموع نزدیک به ۴۲میلیون خودرو و موتورسیکلت در حال تردد، بیش از ۲۰میلیون دستگاه یعنی حدود ۵۰ درصد ناوگان، در مرز فرسودگی قرار دارند. در این بین، وضعیت خودروهای سنگین و کشندهها نیز قابلتوجه است. رئیس سازمان محیط زیست نیز با اشاره به وجود حدود ۱۱۰ هزار کشنده فرسوده با سن بالا در کشور، از تردد حدود ۱۲هزار کشنده با عمر بیش از ۵۰ سال خبر داده بود؛ ناوگانی که به دلیل مصرف بالای سوخت، سهم قابلتوجهی در ناترازی سوخت و انتشار آلایندهها دارد. با این حال، مقامات دستاندرکار میگویند که جای نگرانی نیست؛ چراکه با در نظر گرفتن تسهیلات و مشوقهای موجود، بخشی از هزینههای جایگزینی خودروهای فرسوده برای مردم جبران میشود و فرآیند اسقاط و جایگزینی با سازوکار مشخصی پیش خواهد رفت.
