کارنامه نیمساله خودروسازان بزرگ
نیمه پنهان جهش فروش خودرو
دنیای‌اقتصاد : در حالی خودروسازان بزرگ کشور توانسته‌اند فروش خود را در نیمسال ابتدایی ۱۴۰۱ بالا ببرند که آن روی سکه این جهش می‌تواند بازگشت تعهدات معوق باشد.
طبق آنچه در صورت‌های مالی سه خودروساز بزرگ کشور آمده، ایرانخودرو، سایپا و پارس‌‌‌خودرو در مجموع طی نیمه نخست امسال حدود ۵۳۶هزار دستگاه انواع محصول را به فروش رساندهاند. با توجه به آمار فروش خودروسازان در شش ماه نخست سال گذشته، آنها در بازه زمانی مشابه امسال رشد حدودا ۲۶درصدی را در این حوزه تجربه کردهاند. رشد فروش با توجه به اینکه اولا ناشی از بهبود اوضاع تولید است و ثانیا خزانه تولیدکنندگان را رونق می‌بخشد، موضوعی مثبت به شمار می‌رود، با این حال این رشد می‌تواند به ایجاد یا افزایش تعهدات معوق در صنعت خودرو نیز منجر شود. خودروسازان به تازگی توانسته‌اند از شر تعهدات معوق پر حاشیه خلاص شوند، مساله‌ای که ریشه در فروش بی‌رویه و بدون پشتوانه به علاوه تحریم داشت. حالا باید منتظر ماند و دید آیا خودروسازان از این تجربه تلخ درس گرفته و متناسب با توان تولیدی خود محصول فروخته‌اند یا باز هم هیجانی عمل کردهاند. اما به نظر می‌رسد اصلی‌‌‌ترین دلیل رشد فروش خودروسازان در بازه زمانی تحت بررسی، تجاری‌‌‌سازی و عرضه خودروهای ناقص است.
خودروسازان تا اواخر پاییز سال گذشته مطابق سیاست وزارت صمت، بخشی از محصولات خود را به صورت ناقص تولید می‌کردند. خودروهای ناقص به دلیل کسری قطعه امکان تجاری‌‌‌سازی نداشتند و بنابراین راهی انبارها می‌‌‌شدند تا پس از تکمیل‌‌‌کاری، تجاری شده و راهی بازار شوند. از اوایل زمستان سال گذشته و پس از آنکه مدیران عامل هر دو خودروساز بزرگ کشور تغییر کردند، تجاری‌‌‌سازی خودروهای ناقص در اولویت قرار گرفت و خودروسازان ملزم شدند تمام محصولات خود را به صورت کامل بسازند. از همین رو روند تخلیه انبار خودروسازان از زمستان سال گذشته آغاز شد. به گفته خودروسازان، آنها نه‌‌‌تنها دیگر محصول ناقص تولید نمی‌‌‌کنند، بلکه تعداد کمی از این خودروها در پارکینگ‌‌‌هایشان باقی مانده است. از همین رو به نظر می‌رسد دلیل اصلی رشد فروش خودروسازان در نیمه نخست امسال، تخلیه انبار آنها از محصولات ناقص و عرضه خودروهای موردنظر به بازار بوده است. البته در کنار این موضوع، برگزاری سه دوره فروش در بستر سامانه یکپارچه و با آمار بالغ بر ۳۰۰هزار دستگاهی نیز دیگر دلیل صعودی شدن آمار فروش خودروسازان به شمار می‌رود.
فروش روی شانه پژو
طبق آمار در بین سه خودروساز بزرگ کشور، ایرانخودرو دارای بیشترین فروش در نیمه نخست امسال بوده است. بزرگ‌ترین خودروساز ایران توانسته تا پایان شهریور امسال چیزی حدود ۲۸۰هزار دستگاه محصول سواری و وانت را به فروش برساند. با توجه به این آمار، ایران‌‌‌خودرویی‌‌‌ها نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته بالغ بر ۴۶ درصد رشد فروش را به ثبت رساندهاند. پرفروش‌‌‌ترین محصول ایرانخودرو را خانواده پژو با آماری حدودا ۱۷۲هزار دستگاهی تشکیل داده است. در مقایسه با نیمه نخست سال گذشته، فروش پژو در ایران خودرو حدود ۳۰درصد رشد را به خود می‌بیند. ایران خودرویی‌ها هر دستگاه پژو را با متوسط قیمت بیش از ۱۶۷میلیون تومان فروخته‌اند. همچنین از محل فروش پژو کمتر از ۲۹هزار میلیارد تومان نصیب ایران خودرو شده است.
خودروساز بزرگ ایران اما طی نیمه نخست سال‌جاری ۷۳هزار و ۲۰۰ دستگاه سمند و دنا را به فروش رسانده تا در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۲درصد رشد فروش را در این دو محصول تجربه کنند. متوسط قیمت فروش سمند در بازه زمانی تحت بررسی ۲۰۳میلیون تومان بوده و دنا نیز با قیمت میانگین ۳۱۴میلیون تومان به فروش رفته است. در مجموع کمتر از ۱۹هزار میلیارد تومان نقدینگی از ناحیه فروش سمند و دنا به خزانه ایران خودرو وارد شده است. دیگر محصول ایران خودرو به نام رانا، کمتر از ۲۱هزار دستگاه فروش طی نیمه نخست امسال داشته که البته در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بیش از دو برابر شده است. میانگین قیمت راناهای فروخته شده در نیمسال ابتدایی ۱۴۰۱ حدود ۱۹۱میلیون تومان بوده و از محل فروش این تعداد رانا حدود چهار‌هزار میلیارد تومان نصیب آبی‌های جاده مخصوص شده است.
اما هایما محصول چینی و شاسی‌بلند مونتاژی ایران خودرو نیز در نیمه ابتدایی امسال با رشد سنگین فروش مواجه شده است. ایران خودرویی‌ها در سایت خراسان خود بیش از شش‌هزار دستگاه هایما را مونتاژ کردهاند که در مقایسه با نیمه نخست پارسال بیش از دو برابر رشد را نشان می‌دهد. هایما با متوسط قیمت ۶۱۱میلیون تومان در نیمه ابتدایی امسال به فروش رفته که نقدینگی بالغ بر سه‌هزار و ۶۰۰میلیارد تومانی را برای خودروساز بزرگ ایران به همراه داشته است. هایما گران‌ترین محصول ایران خودرو به شمار می‌رود که قیمت آن غیر‌دستوری و از سوی خود این شرکت تعیین می‌شود. اما دیگر محصول تولیدی ایران خودرویی‌ها در نیمه ابتدایی امسال، تارا نام دارد، جدیدترین محصول این شرکت که بناست راهی بازارهای خارجی نیز بشود. در بازه زمانی تحت بررسی، کمتر از ۶هزار و ۴۰۰ دستگاه تارا به فروش رفته که نسبت به نیمسال نخست پارسال حدودا پنج برابر شده است. تارا با متوسط قیمت کمتر از ۲۹۰میلیون تومان در شش ماه ابتدایی امسال به فروش رفته و از قبل آن، حدودا هزار و ۸۴۱میلیارد تومان به خزانه ایران خودرو واریز شده است.
در آمار ایران خودرو اما گزینه‌ای به نام «سایر محصولات» وجود دارد که در مقابل ستون آن عدد ۶۱۳ دستگاه به ثبت رسیده است. متوسط قیمت فروش این خودروها بیش از ۱۰۵میلیون تومان بوده که نقدینگی کمتر از ۶۵میلیارد تومانی را نصیب آبی‌های جاده مخصوص کرده است.
X۲۰۰ پر فروش‌ترین در سایپا
مرور آمار ارائه شده از سوی سایپا به بورس نشان می‌دهد این شرکت نیز در نیمه نخست امسال محصول بیشتری در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته فروخته است. دومین خودروساز بزرگ ایران با توجه به فروش بیش از ۱۸۸هزار دستگاهی خود تا پایان شهریور، رشدی ۱۰درصدی را نسبت به نیمه ابتدایی سال گذشته تجربه کرده است. مقایسه آمار تولید و فروش سایپا با یکدیگر نشان می‌دهد نارنجی‌های جاده مخصوص حدودا ۳۱هزار دستگاه بیش از آنچه در نیمه نخست امسال تولید کردهاند، به فروش رساندهاند. بیشترین فروش سایپا به خانواده X۲۰۰ مربوط می‌شود با آماری کمتر از ۱۵۴هزار دستگاه. در مقایسه با نیمه ابتدایی سال گذشته، فروش این گروه خودرویی بیش از دو‌درصد افزایش داشته است. در لیست مربوط به گروه X۲۰۰ آمده که سه خودروی تیبا، ساینا و کوئیک جزو آن هستند.
متوسط قیمت فروش این گروه خودرویی در بازه زمانی تحت بررسی کمتر از ۱۲۹میلیون تومان بوده است. از محل فروش گروه X۲۰۰ نقدینگی ۱۹هزار و ۷۰۰میلیارد تومانی نصیب دومین خودروساز بزرگ ایران شده است. دیگر محصول فروخته شده توسط سایپا در نیمه نخست امسال شاهین است که نارنجی‌های جاده مخصوص ۱۲هزار و ۷۳۳ دستگاه از آن را فروخته‌اند. در مقایسه با آمار نیمسال ابتدایی ۱۴۰۰، سایپا فروش شاهین را بیش از ۴۰درصد بالا برده است. شاهین در حال حاضر جدیدترین محصول تجاری شده سایپا به شمار می‌رود که بناست راهی بازارهای خارجی از جمله روسیه شود.
متوسط قیمت این خودرو در نیمه ابتدایی سال کمتر از ۳۰۰میلیون تومان بوده و سایپایی‌ها از محل فروش این محصول بالغ بر سه‌هزار و ۸۰۰میلیارد تومان نقدینگی جذب کردهاند. در لیست محصولات سایپا اما نام وانت نیز ثبت شده که منظور از آن وانت پراید است. در بازه زمانی تحت بررسی ۲۱هزار و ۷۰۰ دستگاه وانت توسط سایپا به فروش رفته که بالغ بر ۹۰درصد رشد را نسبت به ۶ ماه نخست سال گذشته نشان می‌دهد. متوسط قیمت وانت پرایدهای فروخته شده سایپا کمتر از ۱۳۶میلیون تومان بوده و از کل فروش این خودرو، نقدینگی نزدیک به دو‌هزار و ۹۵۰میلیارد تومانی به دست آمده است.
قیمت فروش رنو و برلیانس
به پارس خودرو برویم، سومین خودروساز بزرگ کشور که مانند دو غول دیگر جاده مخصوص رشد فروش در کارنامه نیمساله‌اش به ثبت رسیده است. پارس خودرویی‌ها در مجموع فروشی ۶۷هزار و ۵۰۶ دستگاهی تا پایان شهریور داشته‌اند. مقایسه این عدد با آمار نیمه نخست سال گذشته، از رشد حدودا هفت‌درصدی حکایت می‌کند. گروه Q۲۰۰ بیشترین محصول فروخته شده پارس‌‌‌خودرو تا پایان شهریور امسال بوده است. طبق آمار، در بازه زمانی تحت بررسی بیش از ۳۸هزار و ۶۰۰ دستگاه از این گروه خودرویی به فروش رفته که نسبت به نیمسال ابتدایی سال گذشته کمتر از هفت‌درصد افزایش را نشان می‌دهد. پارس خودرو گروه Q۲۰۰ را با متوسط قیمت ۱۴۴میلیون و ۳۰۰هزار تومان فروخته تا از دل آن، کمتر از پنج‌هزار و ۵۸۰میلیارد تومان کسب نقدینگی کند. دیگر محصول فروخته شده پارس خودرو در نیمه ابتدایی امسال، کوئیک اس نام دارد که کم فروش‌ترین خودروی این شرکت بوده است. تا پایان شهریور تنها ۱۹۴ دستگاه از این خودرو با متوسط قیمت حدودا ۱۶۰میلیون تومان به فروش رفته است. از محل فروش این تعداد کوئیک اس با قیمت مذکور، حدودا ۳۱میلیارد تومان نقدینگی نصیب سومین خودروساز بزرگ ایران شده است.
اما کوئیک معمولی دنده‌ای نیز دیگر محصول فروش رفته پارس خودرو در نیمه ابتدایی امسال محسوب می‌شود که آماری ۲۷هزار و ۱۰۹ دستگاهی دارد. در مقایسه با نیمه ابتدایی سال گذشته فروش خودروی موردنظر بیش از دو برابر شده است. پارس خودرویی‌ها کوئیک معمولی دنده‌ای را با متوسط قیمت ۱۴۵میلیون تومان فروخته‌اند و از دل این فروش، نقدینگی بالغ بر سه‌هزار و ۹۰۰میلیارد تومان به دست آمده است. در لیست فروش نیمسال پارس خودرو، کوئیک اتومات پلاس هم به چشم می‌آید خودرویی که البته تنها‌هزار و ۱۲۵ دستگاه از آن فروخته شده است. این خودرو سال گذشته نه فروشی داشته و نه تولیدی. طبق آمار پارس خودرو، کوئیک اتومات پلاس با متوسط قیمت بالغ بر ۲۴۲میلیون تومان به فروش رفته و نقدینگی حاصل از آن بیش از ۲۷۲میلیارد تومان بوده است.
دیگر محصول فروش رفته پارس خودرو یعنی ساینا نیز با متوسط قیمت ۱۴۶میلیون و ۵۰۰هزار تومان فروخته شده است. تنها ۴۰۰ دستگاه از این خودرو در نیمه ابتدایی امسال به فروش رفته و پارس خودرو از این محل کمتر از ۵۹میلیارد تومان جذب نقدینگی کرده است. در لیست فروش پارس خودرو اما نام رنو و برلیانس نیز به چشم می‌آید به نحوی که اولی ۱۰ دستگاه و دومی پنج دستگاه فروش داشته است. طبق ادعای پارس خودرو، رنوها با متوسط قیمت ۴۶میلیون و ۲۰۰هزار تومان فروخته شده و میانگین قیمت برلیانس نیز ۴۱میلیون و ۷۰۰هزار تومان بوده است. این دو خودرو البته به جا مانده از تولید و تعهدات قبلی پارس خودرو هستند و امسال هیچ تولیدی نداشته‌اند.
