برنت دوباره به کانال ۸۹ دلاری بازگشت؛
نفت در کف سهماهه
حمید ملازاده: بازار جهانی انرژی در روزهای اخیر با یکی از مهمترین چرخشهای خود از زمان آغاز درگیری ایران و آمریکا روبهرو شده است؛ چرخشی که نه از دل میدانهای نفتی، بلکه از میز مذاکرات سیاسی سرچشمه میگیرد. انتشار گزارشهایی درباره احتمال دستیابی واشنگتن و تهران به یک توافق جامع، موجی از خوشبینی را در بازارهای نفتی ایجاد کرد و قیمت نفت برنت را بیش از 3درصد کاهش داد؛ بهطوریکه بهای این شاخص جهانی به گزارش رویترز و تا لحظه تنظیم این خبر به کمتر از 87دلار در هر بشکه رسید و به پایینترین سطح خود از اوایل ماه مارس سقوط کرد. براساس اطلاعات منتشرشده، پیشنویس ۱۴بندی توافق احتمالی میان دو کشور شامل لغو تحریمهای نفتی ایران، آزادسازی داراییهای بلوکهشده، تعلیق بخشی از تحریمهای اقتصادی و همچنین بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰روز پس از اجرایی شدن توافق است. دونالد ترامپ نیز اعلام کرده که امضای توافق میتواند حتی در روزهای آینده و در جریان مذاکرات اروپا انجام شود.
هرچند این طرح همچنان نیازمند تایید نهایی از سوی مقامات ایرانی است، اما صرف انتشار جزئیات آن کافی بود تا معاملهگران بخشی از «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» را از قیمت نفت حذف کنند. اما در پشت پرده این خوشبینی، تهدیدهای جدی همچنان پابرجاست. گزارشهایی از حملات پهپادی به کشتیهای تجاری در منطقه منتشر شده و تهران نیز پیشتر هشدار داده بود که ممکن است تنگه هرمز برای مدت طولانیتری بسته بماند. اگرچه تردد نفتکشها طی هفتههای اخیر تا حدی افزایش یافته، اما فعالان بازار معتقدند که ریسکهای امنیتی هنوز بهطور کامل از میان نرفته است. در همین حال، بازار انرژی آمریکا با بحرانی متفاوت اما به همان اندازه مهم روبهرو شده است؛ بحرانی که میتواند در اوج فصل سفرهای تابستانی، قیمت بنزین را برای میلیونها مصرفکننده آمریکایی افزایش دهد.
کاهش ذخایر بنزین آمریکا
در شرایطی که آمریکاییها وارد پرمصرفترین دوره سال برای سفرهای جادهای شدهاند، ذخایر بنزین این کشور به سرعت در حال کاهش است. دادههای دولتی نشان میدهد موجودی بنزین آمریکا در نخستین هفته ژوئن به ۲۱۵میلیون بشکه رسیده که پایینترین سطح فصلی در یک دهه اخیر محسوب میشود. از زمان آغاز جنگ نیز بیش از ۳۴میلیون بشکه از ذخایر بنزین آمریکا کاهش یافته است. همزمان، ذخایر سوختهای میانتقطیر از جمله گازوئیل و سوخت جت نیز به پایینترین سطح خود در ۲۳ سال گذشته سقوط کردهاند؛ موضوعی که آسیبپذیری بازار سوخت را در برابر هرگونه شوک جدید افزایش داده است.
علت اصلی این وضعیت را باید در تغییر اولویت پالایشگاههای آمریکایی جستوجو کرد. با توجه به کمبود جهانی گازوئیل و سوخت هواپیما ناشی از اختلال در مسیرهای کشتیرانی خاورمیانه، پالایشگاهها ترجیح دادهاند تولید فرآوردههایی با حاشیه سود بالاتر را افزایش دهند. در نتیجه، بنزین به نوعی «فرزند فراموششده» سبد تولید پالایشی آمریکا تبدیل شده است. آمارها نشان میدهد تولید سوخت جت آمریکا برای نخستین بار از مرز دومیلیون بشکه در روز عبور کرده است. صادرات گازوئیل و سوخت جت این کشور نیز در ماه مه به رکورد 54.65میلیون بشکه رسیده است. حتی صادرات بنزین نیز روندی صعودی داشته و از ۲۰میلیون بشکه در آوریل به ۲۲میلیون بشکه در ماه مه افزایش یافته است. این در حالی است که تقاضای داخلی آمریکا همچنان قدرتمند باقی مانده است.
با وجود افزایش حدود ۴۰درصدی قیمت بنزین از زمان آغاز جنگ و عبور قیمتها از مرز چهار دلار در هر گالن، مصرفکنندگان آمریکایی کاهش محسوسی در مصرف نشان ندادهاند. تحلیلگران پیشبینی میکنند مجموع تقاضا برای سوخت تولیدی آمریکا در تابستان امسال به حدود 9.5میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که از ظرفیت فعلی تولید بنزین، معادل 9.2میلیون بشکه در روز، فراتر میرود. این شکاف میان عرضه و تقاضا باعث شده کارشناسان نسبت به شکلگیری کسری عرضه در ماههای آینده هشدار دهند. به اعتقاد تحلیلگران، حتی اگر نرخ صادرات در سطوح کنونی ثابت بماند، ذخایر بنزین آمریکا در اوج فصل سفرهای تابستانی ممکن است هر هفته بین 2 تا 3میلیون بشکه کاهش یابد. در این میان، وضعیت پالایشگاهها نیز نگرانی دیگری برای بازار ایجاد کرده است.
پالایشگاههای آمریکا در هفته نخست ژوئن با 95.3درصد ظرفیت فعالیت کردند که بالاترین نرخ بهرهبرداری در نزدیک به یک سال اخیر است. با این حال، دادههای صنعتی نشان میدهد میزان توقفهای ناخواسته پالایشگاهی در ماه آوریل به بالاترین سطح پنج سال گذشته رسیده و حدود ۴۸۳هزار بشکه در روز از ظرفیت پالایش نفت خام به دلیل مشکلات فنی از مدار خارج شده است. در نتیجه، بازار جهانی انرژی اکنون میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است؛ از یک سو امید به توافق ایران و آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز که میتواند عرضه نفت را افزایش دهد و قیمتها را تحت فشار قرار دهد و از سوی دیگر شکنندگی بازار فرآوردههای نفتی، کاهش ذخایر سوخت و محدودیت ظرفیت پالایشی که همچنان خطر جهش قیمت بنزین و فرآوردهها را زنده نگه داشته است.
