عملکرد ماهانه صندوقهای سرمایهگذاری بررسی شد؛
دو گام بورس در اردیبهشت
بازگشایی بورس در اردیبهشت
بازگشایی بورس تهران پس از وقفهای طولانی، مهمترین رخداد بازار سرمایه در روزهای پایانی اردیبهشت بود. معاملات ۲روز پایانی ماه با رشد شاخص کل بورس همراه شد و نماگر اصلی بازار سهام توانست بازدهی ۱.۳درصدی را در همین دو روز به ثبت برساند. اگرچه این میزان بازدهی در ظاهر چندان بزرگ به نظر نمیرسد، اما با توجه به فضای ابهام و نگرانی حاکم بر بازار در هفتههای گذشته، میتوان آن را نشانهای از بازگشت تدریجی اعتماد معاملهگران به بازار سهام تلقی کرد. همزمان با رشد شاخص کل، ورود بیش از ۵هزارمیلیارد تومان از پول حقیقیها به گردونه معاملات سهام نیز نشان داد که بخشی از سرمایهگذاران حقیقی، مجددا بورس را بهعنوان مقصد سرمایههای خود انتخاب کردهاند.
نکته مهمتر آنکه ارزش معاملات خرد نیز در هر دو روز معاملاتی در کانال ۱۶همت قرار گرفت؛ موضوعی که بیانگر بازگشت نسبی تحرک به معاملات سهام است. تجربه تاریخی بورس تهران نشان داده است که افزایش ارزش معاملات خرد، معمولا یکی از مهمترین پیشنیازهای شکلگیری روندهای صعودی پایدار در بازار سهام محسوب میشود. هرچند هنوز نمیتوان با قطعیت از آغاز یک روند صعودی بلندمدت سخن گفت، اما رفتار معاملهگران در روزهای پایانی اردیبهشت نشان داد که بخشی از سرمایهگذاران نسبت به ارزندگی قیمت سهام و احتمال بهبود شرایط بازار خوشبین شدهاند.
صندوقهای طلا و نقره
در سوی دیگر بازار سرمایه اما صندوقهای طلا همچنان یکی از مهمترین مقاصد جذب نقدینگی حقیقیها باقی ماندند. شاخص صندوقهای طلا در اردیبهشت ماه ۱۳درصد افزایش یافت و بار دیگر این صندوقها توانستند بازدهی قابلتوجهی را نصیب سرمایهگذاران خود کنند. در شرایطی که انتظارات تورمی همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و فعالان اقتصادی نسبت به آینده ارزش ریال با تردید مواجهند، طبیعی است که بخشی از سرمایهها به سمت داراییهایی حرکت کند که نقش پوششدهنده ریسک تورم را ایفا میکنند. صندوقهای طلا در سالهای اخیر دقیقا چنین نقشی را برای سرمایهگذاران ایفا کردهاند و آمار ورود پول حقیقیها به این صندوقها نیز موید همین موضوع است. در اردیبهشتماه، بیش از ۵۲هزار و ۵۰۰میلیارد تومان پول افراد حقیقی وارد صندوقهای طلا شد؛ رقمی بسیار قابلتوجه که نشاندهنده عطش بالای سرمایهگذاران برای حضور در این ابزارها است.
ثبت رکورد ورود روزانه ۷هزار و ۸۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها در دوازدهم اردیبهشت نیز شدت این اقبال را نشان میدهد. این در حالی است که تنها یکماه قبل و در فروردین ماه، صندوقهای طلا با خروج ۹هزار و ۶۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها مواجه شده بودند. تغییر ناگهانی جهت جریان نقدینگی در فاصله یک ماه، به خوبی نشان میدهد که رفتار سرمایهگذاران تا چه اندازه تحتتاثیر تحولات انتظاری و نوسانات بازار ارز قرار دارد. صندوقهای نقره نیز در اردیبهشتماه به یکی از ستارههای بازار سرمایه تبدیل شدند. این صندوقها که هنوز عمر چندانی در بازار سرمایه ندارند، در ماه دوم سال موفق به جذب ۸هزار و ۳۰۰میلیارد تومان از پول حقیقیها شدند. این در حالی است که در فروردینماه نیز بیش از هزار و ۲۰۰میلیارد تومان ورود پول حقیقی به این صندوقها به ثبت رسیده بود.
استمرار ورود سرمایه به صندوقهای نقره نشان میدهد که این ابزارها به سرعت جای خود را در میان سرمایهگذاران باز کردهاند و اکنون به یکی از مهمترین ابزارهای جذب نقدینگی در بازار سرمایه تبدیل شدهاند. بررسی عملکرد صندوقهای نقره در اردیبهشتماه نیز نشان میدهد که بازدهی این صندوقها در سطح بسیار بالایی قرار داشته است. صندوق سیمین با رشد ۳۵درصدی، بهترین عملکرد را در میان صندوقهای نقره ثبت کرد. پس از آن، صندوق سیلور با رشد ۳۴درصدی و صندوق نقران با بازدهی ۳۳درصدی قرار گرفتند. در نهایت نیز صندوق نقرابی با ثبت رشد ۳۱درصدی، ضعیفترین عملکرد را در میان صندوقهای نقره به نام خود ثبت کرد؛ هرچند همین بازدهی نیز در مقایسه با بسیاری از ابزارهای سرمایهگذاری، بازدهی قابلتوجهی محسوب میشود. اختلاف بازدهی میان صندوقهای نقره، بیش از هر چیز ناشی از تفاوت سطح حباب قیمتی این صندوقها در پایان فروردین ماه بوده است.
صندوقهایی که در پایان ماه نخست سال با حباب کمتری معامله میشدند، در اردیبهشت ماه فضای بیشتری برای رشد قیمت داشتند و به همین دلیل بازدهی بالاتری را ثبت کردند. این موضوع بار دیگر اهمیت توجه سرمایهگذاران به متغیر حباب صندوقها را نشان میدهد؛ متغیری که در بسیاری از مواقع میتواند تاثیر تعیینکنندهای بر بازدهی کوتاهمدت این ابزارها داشته باشد. رونق صندوقهای نقره در اردیبهشت ماه تنها به رشد قیمت و ورود پول محدود نشد. در میانههای ماه، معاملات ثانویه صندوق نقرین بهعنوان پنجمین صندوق نقره فعال بازار آغاز شد. این صندوق پیشتر در اواخر فروردین پذیرهنویسی شده بود. همچنین پذیرهنویسی دو صندوق جدید دیگر با نامهای «نقرفام» و نقرسا نیز در اردیبهشت انجام شد تا تعداد صندوقهای نقره بازار سرمایه به زودی به ۷ صندوق افزایش یابد. افزایش تعداد این صندوقها را میتوان نشانهای از استقبال بالای سرمایهگذاران و توسعه تدریجی ابزارهای مبتنی بر فلزات گرانبها در بازار سرمایه ایران دانست.
صندوقهای درآمد ثابت
در نقطه مقابل صندوقهای طلا و نقره، صندوقهای درآمد ثابت اردیبهشت ماه دشواری را پشت سر گذاشتند. در دومین ماه سال، حدود ۲۵ هزار و ۵۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها از این صندوقها خارج شد. این در حالی است که در فروردینماه، صندوقهای درآمد ثابت با ورود ۲۵هزار و ۸۰۰میلیارد تومان پول افراد حقیقی مواجه شده بودند. به بیان دیگر، تقریبا تمام پولی که در ماه نخست سال وارد صندوقهای درآمد ثابت شده بود، در اردیبهشتماه از این صندوقها خارج شد. این جابهجایی بزرگ نقدینگی را میتوان نشانه تغییر انتظارات سرمایهگذاران دانست. در دورههایی که فضای اقتصادی با نااطمینانی و نگرانی نسبت به آینده ارزش پول ملی همراه میشود، معمولا بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند از ابزارهای کمریسک فاصله بگیرند و به سمت داراییهایی حرکت کنند که توان پوشش ریسک تورم را دارند. به نظر میرسد در اردیبهشتماه نیز دقیقا چنین اتفاقی رخ داده و بخش مهمی از سرمایههای خارجشده از صندوقهای درآمد ثابت، راهی صندوقهای طلا، نقره و حتی بازار سهام شده است.
صندوقهای املاک و مستغلات
صندوقهای املاک و مستغلات نیز پس از وقفهای دو ماهه، از دوازدهم اردیبهشت معاملات خود را از سر گرفتند و در مجموع حدود ۴۰۰میلیارد تومان پول حقیقیها را جذب کردند. رفتار این صندوقها در اردیبهشت را میتوان در قالب دو فاز متفاوت تحلیل کرد. در روزهای ابتدایی بازگشایی، بسیاری از صندوقهای املاک و مستغلات با حباب منفی معامله میشدند و همین موضوع موجب شد که با افزایش تقاضا و تشکیل صف خرید، قیمت این صندوقها به سمت خالص ارزش داراییهایشان حرکت کند. اما در ادامه و با تداوم موج تقاضا، برخی از این صندوقها وارد محدوده حباب مثبت شدند.
افزایش فاصله قیمت بازار از NAV موجب شد که به تدریج عرضهها در این صندوقها افزایش یابد و حتی برخی نمادها با صف فروش مواجه شوند. این رفتار نشان میدهد که سرمایهگذاران در معاملات صندوقهای املاک و مستغلات، توجه ویژهای به سطح حباب قیمتی دارند و هر زمان فاصله قیمت از ارزش ذاتی افزایش پیدا کند، احتمال اصلاح قیمتی نیز بالا میرود. در مجموع، دادههای اردیبهشت ماه به خوبی نشان میدهد که جریان پول حقیقیها در بازار سرمایه به سمت ابزارهایی حرکت کرده که یا از ظرفیت پوشش تورم برخوردارند یا از منظر سرمایهگذاران دارای پتانسیل رشد قیمتی هستند. در چنین شرایطی، تنها بازنده بزرگ جریان نقدینگی، صندوقهای درآمد ثابت بودند؛ صندوقهایی که در فضای تشدید انتظارات تورمی، جذابیت خود را برای بخشی از سرمایهگذاران از دست دادهاند. رفتار جریان نقدینگی در اردیبهشت ماه نشان داد که انتظارات تورمی همچنان یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر تصمیم سرمایهگذاران در بازار سرمایه است.
در شرایطی که فعالان اقتصادی نسبت به آینده ارزش ریال با تردید مواجهند، بخشی از سرمایهها از ابزارهای کمریسک نظیر صندوقهای درآمد ثابت خارج شده و به سمت داراییهایی حرکت کرده که قابلیت پوشش ریسک تورم را دارند. ورود سنگین پول حقیقی به صندوقهای طلا و نقره و همزمان خروج گسترده نقدینگی از صندوقهای درآمد ثابت، به خوبی گویای همین تغییر ترجیحات است. حتی بازگشت نسبی پول حقیقیها به بازار سهام نیز تا حدی ناشی از نگاه تورمی سرمایهگذاران به داراییهای بورسی بوده است. در چنین فضایی، سرمایهگذاران بیش از گذشته به دنبال ابزارهایی هستند که بتواند ارزش دارایی آنها را در برابر کاهش قدرت خرید پول حفظ کند؛ موضوعی که موجب تغییر آرایش نقدینگی در بازار سرمایه طی اردیبهشتماه شد.
