سایه روشنهای پذیرهنویسیها
دنیای‌اقتصاد – علی عبدالمحمدی : روز گذشته نماد شرکت تامین سرمایه کیمیا پس از گذشت نزدیک به ۹ماه از زمان پذیرهنویسی در تابلوی زرد بازار پایه فرابورس ایران بازگشایی شد. پذیرهنویسی این شرکت در سوم آبان سال‌گذشته انجامشده بود و پس از طی مراحل مربوط به‌ثبت شرکت و درج نماد، بالاخره سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌گذارانی که در پاییز سال‌گذشته در تشکیل و تاسیس این شرکت مشارکت داشتند با رشد ۱۱۹درصدی سرمایه اولیه خود مواجه شدند.
پذیرهنویسی چیست؟
شرکت‌ها برای تامین مالی خرید دارایی‌ها، انجام طرح‌های توسعه و گسترش، اتمام طرح‌های نیمه‌تمام و در کل برای پیشبرد مقاصد خود از طریق بدهی‌‌‌‌‌‌‌‌ها یا حقوق صاحبان سهام تامین مالی می‌کنند. یکی از راه‌‌‌‌‌‌‌‌های تامین مالی از بخش حقوق صاحبان سهام پذیرهنویسی سهام است. پذیرهنویسی، عملی حقوقی است که به‌دنبال آن فرد متعهد می‌شود با تامین قسمتی از سرمایه، در شرکت سهامی عام شریک شود. در فرآیند پذیرهنویسی سهام شخص متعهد می‌شود که مبلغی را برابر با میزان مشخص‌‌‌‌‌‌‌‌شده در برگه تعهد سهام پرداخت کند و در مقابل، پس از تشکیل شرکت تعداد مشخصی سهام به‌دست می‌آورد و به اندازه سرمایه خود در سود و زیان شرکت سهیم می‌شود.
تفاوت پذیرهنویسی و عرضه اولیه
افرادی که به فعالیت در بازار اوراق‌بهادار اشتغال دارند، روزانه با انواع مختلفی از واژه‌‌‌‌‌‌‌‌ها و مفاهیم مختلف دست‌وپنجه نرم می‌کنند. یکی از مفاهیمی که به کرات دیده شده که سهامداران با عرضه اولیه اشتباه می‌گیرند، همین مفهوم پذیرهنویسی است. در واقع برخی از سهامداران به اشتباه تصور می‌کنند که پذیرهنویسی همان عرضه اولیه است، درصورتی‌که این دو به‌رغم مشابهت‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که با یکدیگر دارند، دارای تفاوت‌‌‌‌‌‌‌‌های فاحشی هستند که در ادامه به تفاوت‌‌‌‌‌‌‌‌های بنیادینی که این دو با هم دارند، اشاره خواهد شد.
اولین مورد به فعال‌بودن شرکت‌ها بازمی‌گردد، شرکت‌هایی که عرضه اولیه آنها در بازارهای بورس و فرابورس انجام می‌شود، شرکت‌هایی هستند که از قبل به فعالیت در صنعت خود اشتغال دارند و با توجه به مزیت‌هایی که حضور در بازار سرمایه برای آنها دارد، تصمیم به عرضه بخشی از سهام خود در بازار سهام می‌گیرند. این در حالی است که فرآیند پذیرهنویسی شرکت فعلا تشکیل نشده‌است، چون طبق قانون تجارت برای تشکیل شرکت باید کلیه سرمایه آن توسط موسسان تامین شود، موسسان شرکت برای جبران کمبودی که در تامین سرمایه اولیه دارند، راهی بازار سهام می‌شوند تا بخش ناقص سرمایه شرکت را از طریق فرآیند پذیرهنویسی در بازار سهام تامین کنند. به بیانی دیگر، پذیرهنویسی قبل از عرضه اولیه انجام می‌شود و خریداران به‌نوعی سرمایه اولیه شرکت را برای فعالیت‌های مختلف و سودآوری تامین می‌کنند. دومین مورد به نحوه قیمت‌گذاری بازمی‌گردد.
عرضه اولیه یک بازه قیمتی مشخص دارد که در اطلاعیه عرضه اولیه ذکر می‌شود، اما اکثر پذیرهنویسیها با قیمت اسمی ۱۰۰تومان انجام می‌شوند. سومین مورد نیز به نحوه انجام معاملات ثانویه مربوط است، افرادی که در پذیرهنویسی شرکت می‌کنند، نمی‌توانند در هفته بعد از پذیرهنویسی سهام شرکت مدنظر خود را خرید و فروش کنند، بلکه بعد از تامین و تادیه سرمایه شرکت در فرآیند پذیرهنویسی، مراحل مربوط به‌ثبت شرکت و درج نماد آن و صدور مجوزهای لازم صورت می‌گیرد و بعد از آن نماد شرکت به مرحله بازگشایی نزدیک می‌شود.
بررسی بازدهی سه پذیرهنویسی
از مدت زمان پذیرهنویسی تکیمیا در سوم آبان سال‌گذشته تا پایان روز معاملاتی گذشته که نماد این شرکت بازگشایی شد، شاخص‌کل بورس تهران با رشد ۷۰درصدی همراه شده‌است. در همین بازه زمانی شاخص هموزن که نشانی از اثرگذاری یکسان کلیه نمادهای معاملاتی است و چهره و رخسار بازار را به نحو مطلوب‌تری نمایش می‌دهد، با رشد ۱۰۶درصدی همراه شده؛ این در حالی است که در همین بازه زمانی‌که نقدینگی مشارکت‌‌‌‌‌‌‌‌کنندگان در این پذیرهنویسی بلوکه‌شده بود، نماد این شرکت با بازگشایی در روز گذشته، بازدهی ۱۱۹درصدی را در وهله نخست نصیب این سرمایه‌‌‌‌‌‌‌‌گذاران کرد. اشخاص حقیقی در این پذیرهنویسی می‌توانستند حداکثر تا سقف ۱۰۰هزار سهم را خریداری کنند.
در این پذیرهنویسی رکورد مشارکت در پذیرهنویسیهای شرکت‌های تامین سرمایه شکسته شد و ۱۷۷هزار و ۷۹۷ کد حقیقی و حقوقی متقاضی مشارکت در پذیرهنویسی سهام این شرکت بودند. در این پذیرهنویسی به هر کد معاملاتی، ۷۰هزار و ۲۴۳ سهم تکیمیا اختصاص یافت که با قیمت اسمی ۱۰۰تومان به ازای هر سهم می‌توان گفت که تقریبا ۷میلیون و ۲۴هزار‌تومان به هر کد معاملاتی تخصیص یافته‌است که با رشد ۱۱۹درصدی قیمت این نماد در روز گذشته، ارزش سهام خریداری‌‌‌‌‌‌‌‌شده متقاضیان تکیمیا به ۱۵میلیون و ۳۸۳هزار‌تومان رسیده است. اعداد و ارقام موجود نیز بیانگر این مساله است که در مدت زمانی که نماد تماوند پذیرهنویسی شده تا بازگشایی آن شاخص‌کل رشد ۳۹۴درصدی و شاخص هموزن با رشد ۳۳۳درصدی همراه شده‌است، درحالی‌که خود نماد با رشد ۱۴۰۰درصدی بازگشایی شده‌است. نماد تفارس نیز که با صعود ۲۲۰درصدی در هنگام بازگشایی مواجه شد، رشد ۱۲درصدی شاخص‌کل و ۱۵درصدی هموزن را فراروی خود می‌‌‌‌‌‌‌‌بیند.
پذیرهنویسی بخریم یا نه؟
همان‌گونه که از مقایسه اعداد و ارقام بازدهی تکیمیا و شاخص‌های سهامی در این مدت نیز پیداست، تکیمیا توانسته عملکرد بهتری در این مدت نسبت به شاخص‌‌‌‌‌‌‌‌ها داشته باشد.
اگر شاخص‌های کل و هموزن را به‌عنوان نماینده بازار سهام درنظر بگیریم، خواهیم دید که مشارکت‌‌‌‌‌‌‌‌کنندگان در این پذیرهنویسی از بازدهی مناسبی در این مدت بهره‌‌‌‌‌‌‌‌مند شده‌اند، اما بررسی همین یک نمونه حکم به مطلوب‌بودن پذیرهنویسیها و توصیه به مشارکت در خرید آنها است؟ یقینا خیر، اما موضوعی که در زمینه پذیرهنویسیها و بررسی سابقه تاریخی آنها در سالیان اخیر وجود دارد این است که اکثر پذیرهنویسیهای انجامشده در سنوات گذشته سودآور بوده‌‌‌‌‌‌‌‌اند. البته معضلی که در این میان وجود دارد این است که در برخی از پذیرهنویسیها با توجه به موانع و محدودیت‌هایی که در مسیر ثبت شرکت‌ها قرار دارد، بعضا یک سال‌و حتی بیشتر طول می‌کشد تا نماد آنها در بازار ثانویه قابلیت معامله داشته باشد و این مهم‌ترین آفتی است که پیرامون این نمادها وجود دارد، اما در مقام جمع‌‌‌‌‌‌‌‌بندی می‌توان این‌چنین استنباط کرد که اگر سرمایه‌گذاری، افق بلندمدت دارد و بازار سهام را به دید بیشتر از یک سال‌به‌عنوان بازار برای فعالیت انتخاب کرده، می‌تواند نیم‌نگاهی نیز به مشارکت در پذیرهنویسیها داشته باشد. تجربه سال‌های گذشته این را نشان داده که پذیرهنویسیها در اغلب موارد سودآور بوده‌‌‌‌‌‌‌‌اند و بازدهی‌‌‌‌‌‌‌‌های شیرینی را نصیب سهامداران کرده‌‌‌‌‌‌‌‌اند.
