بازدهی ETFهای بازار کالا از ابتدای سال بررسی شد؛
برنده نفتی رقابت صندوقهای کالایی
طلا دیگر طلا نیست!
برخلاف گذشته که رشد دلار و تحولات پیرامون آن، سرمایهها را به سمت پناهگاههای سنتی، یعنی ابتدا طلا و سپس نقره، هدایت میکرد، امسال بازارها مسیر متفاوتی را در پیش گرفتهاند. رشد حدود ۴۰درصدی نرخ دلار در داخل، نتوانسته است به همان نسبت بازدهی صندوقهای طلا و نقره را افزایش دهد. مهمترین دلیل این واگرایی را باید در عملکرد بازارهای جهانی جستوجو کرد؛ قیمت طلا پس از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، تحت تاثیر افزایش انتظارات تورمی در آمریکا افتی بیش از هزار و ۵۰۰دلاری را تجربه کرد. هر چند فلز زرد در یک ماه اخیر بخشی از این ریزش را جبران کرده، اما همچنان با توجه به رشد نرخ ارز در داخل، از سطح مورد انتظار فاصله دارد.
در این میان، عواملی همچون خرید طلا از سوی بانکهای مرکزی و افزایش بدهی دولت آمریکا همچنان از قیمت جهانی این فلز حمایت میکنند. با این حال، مسیر سیاست پولی آمریکا و موضع رئیس فدرالرزرو در قبال نرخ بهره همچنان با ابهام همراه است. همین موضوع میتواند مسیر بازگشت طلا به سقف تاریخی محدوده ۵ هزار و ۵۰۰دلاری را ناهموار کند. عملکرد صندوقهای طلا نیز تصویری مشابه ارائه میدهد. شاخص این صندوقها از ابتدای سال تنها ۲۳درصد رشد کرده است؛ رقمی که در مقایسه با رشد نرخ دلار، نشان میدهد فلز زرد نتوانسته از تمام ظرفیت رشد ارز در بازار داخلی بهره بگیرد.
در بازار نقره نیز شرایط چندان متفاوت نیست، با این تفاوت که این فلز علاوه بر نقش سرمایهای، وابستگی قابلتوجهی به تقاضای صنعتی دارد. به همین دلیل، چشمانداز اقتصاد جهانی و بهویژه وضعیت اقتصاد چین میتواند تاثیر مستقیمی بر مسیر قیمت نقره داشته باشد. آمارهای ناامید کننده از اقتصاد چین و کند شدن رشد اقتصاد جهانی، چشمانداز تقاضای صنعتی نقره را با احتیاط بیشتری همراه کرده است. از همین رو، عبور پایدار قیمت نقره از محدوده ۷۰دلار برای هر اونس میتواند دشوار باشد.
در چنین شرایطی، اگر وضعیت بازارهای جهانی تغییر محسوسی نکند، بخش مهمی از بازدهی صندوقهای نقره در نیمه دوم سال به نوسانات نرخ ارز در بازار غیررسمی وابسته خواهد بود. عملکرد این صندوقها از ابتدای سال نیز گویای همین وضعیت است؛ شاخص صندوقهای نقره تنها حدود ۶درصد رشد کرده و فاصله قابلتوجهی با سایر رقبای کالایی دارد. به این ترتیب، برخلاف سالهایی که طلا و نقره در صدر انتخاب سرمایهگذاران قرار میگرفتند، در سال جاری پناهگاههای سنتی سرمایه، دستکم در قالب ETFهای کالایی، نتوانستهاند برنده رقابت باشند.
در نتیجه، رشد نرخ ارز بهتنهایی نتوانسته است معادله بازدهی صندوقهای کالایی را به نفع فلزات گرانبها تغییر دهد. درحالیکه طلا و نقره از ابتدای سال درگیر محدودیتهای بازار جهانی بودهاند، برخی دیگر از کالاها مسیر متفاوتی را طی کردهاند؛ مسیری که در نهایت نفت را با فاصلهای معنادار از سایر رقبا به صدر جدول بازدهی صندوقهای کالایی رسانده است.
قدرت نمایی دو صندوق کالایی
تفاوت سال ۱۴۰۵ با سالهای گذشته در این است که اینبار صندوقهای طلا و نقره نتوانستند نقش پناهگاه سنتی سرمایهها را ایفا کنند. در مقابل، صندوقهای زعفران عملکرد متفاوتی داشتند و حتی توانستند از دلار نیز سبقت بگیرند. قیمت صندوق «سافرون» بهعنوان نماینده بازار زعفران در بورس کالای ایران، از ابتدای سال حدود ۴۹درصد افزایش یافته؛ بازدهی که آن را بالاتر از رشد نرخ دلار قرار داده است. سبقت زعفران از دلار در شرایطی رخ داده که فلزات گرانبها، برخلاف سالهای گذشته، در بازار جهانی با موانعی برای ادامه مسیر صعودی مواجه بودهاند. به این ترتیب، صندوقهای زعفران توانستهاند بخشی از جای خالی طلا را در سبد سرمایهگذاران پر کنند.
با این حال، نباید این جابهجایی را به معنای تغییر پایدار جایگاه طلا در بازار سرمایه دانست. عمق پایین معاملات صندوقهای زعفران و اندازه کوچک بازار این محصول، ظرفیت آن برای تبدیل شدن به رقیبی جدی برای طلا را محدود میکند. با وجود این، در شرایطی که طلا در بازارهای جهانی نتواند به مسیر رکوردشکنی بازگردد، بعید نیست سرمایهها برای کسب بازدهی بالاتر، بیش از گذشته به سراغ سایر کالاها بروند؛ جایی که زعفران تنها یکی از گزینههای پیشروی سرمایهگذاران خواهد بود.
سال نفتیها
جنگ آمریکا علیه ایران، شرایطی را رقم زده که بازار انرژی به کانون توجه فعالان اقتصادی تبدیل شود. قیمت نفت برنت با آغاز درگیریها و بستهشدن تنگه هرمز تا ۱۲۰ دلار پیشروی کرد. با وجود اعلام آتشبس و امضای تفاهمنامه اسلامآباد میان تهران و واشنگتن، نفت تنها بهطور موقت تا محدوده ۷۰ دلار عقبنشینی کرد و بار دیگر به حوالی ۹۰ دلار بازگشت. با سپریشدن حدود ۶ ماه از آغاز نبرد در سواحل هرمز، قیمت نفت همچنان نتوانسته است بهطور پایدار پایینتر از محدوده ۹۰ دلار تثبیت شود. از اینرو، ابزارهای مبتنی بر بازار نفت و انرژی به یکی از گزینههای مورد توجه سرمایهگذاران برای پوشش ریسک و تنوعبخشی به سبد داراییها تبدیل شدهاند.
صندوق «سینرژی» بهعنوان نماینده بازار نفت در بورس انرژی ایران، از ابتدای سال تاکنون موفق شده است رشد قیمتی ۶۷ درصدی را به ثبت برساند؛ رقمی که نشان میدهد «سینرژی» در سال ۱۴۰۵ برنده رقابت میان صندوقهای کالایی بوده است. همبستگی منفی میان نفت و طلا از ابتدای جنگ ایران و آمریکا نیز اهمیت این صندوق را در ترکیب سبدهای سرمایهگذاری دوچندان کرده است؛ بهگونهای که «سینرژی» میتواند در کنار صندوقهای طلا، نقش یک دارایی مکمل را ایفا کند.
در این شرایط، تجربه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که تنوعبخشی به داراییهای کالایی تنها به معنای انتخاب میان طلا و سایر فلزات گرانبها نیست. نفت نیز با توجه به تحولات ژئوپلیتیک و حساسیت بالای آن به ریسکهای منطقهای، به یکی از مهمترین ابزارهای پوشش ریسک در بازار سرمایه تبدیل شده است. از این منظر، عملکرد «سینرژی» نشان میدهد که در دورههای پرریسک، سبد سرمایهگذاری میتواند با ترکیب داراییهایی که واکنش متفاوتی به شوکهای اقتصادی و سیاسی دارند، از وابستگی به یک بازار خاص فاصله بگیرد.
