بازگشت تولیدکننده بزرگ ورق فولادی به بورس کالا
خروج بازار «ورق» از شرایط جنگی
فروردین پر از شوک
برای درک رفتار بازار ورق در چهار ماه نخست ۱۴۰۵، باید به فروردین بازگشت؛ ماهی که جنگ، معادلات عرضه در تالار نقرهای را برهم زد. حملات آمریکا و شرایط جنگی باعث شد عرضه فولاد مبارکه در بورس کالا متوقف شود و بازار ورق با یک شوک کمسابقه از سمت عرضه مواجه شود.
آمارها عمق این شوک را نشان میدهند. عرضه انواع ورق در بورس کالا از حدود ۷۱۶ هزار تن در اسفند ۱۴۰۴ به تنها ۵۲ هزار تن در فروردین رسید؛ یعنی حدود ۹۳ درصد کاهش. حجم معاملات نیز از ۴۶۱ هزار تن به ۲۵ هزار تن سقوط کرد و ارزش معاملات از بیش از ۳۲ هزارمیلیارد تومان به حدود ۲هزار و ۲۰۰میلیارد تومان رسید.
با این حال، آنچه در فروردین رخ داد، بیشتر از آنکه نشانه رونق بازار باشد، حاصل اختلال در سمت عرضه بود. میانگین قیمت معاملات انواع ورق از ۷۰میلیون تومان در اسفند به ۸۷میلیون تومان در فروردین رسید؛ رشدی حدود ۲۵ درصد در شرایطی که حجم معاملات تقریبا به صفر رسیده بود.
بازگشت بزرگان
اردیبهشت را میتوان نقطه چرخش بازار ورق دانست. با بازگشت فولاد مبارکه به مدار عرضه، حجم عرضه انواع ورق از ۵۲ هزار تن فروردین به نزدیک ۴۲۰ هزار تن رسید؛ یعنی بیش از هفت برابر شد. حجم معاملات نیز از ۲۵ هزار تن به حدود ۳۱۴ هزار تن افزایش یافت.
اهمیت این بازگشت زمانی روشنتر میشود که سهم فولاد مبارکه از عرضهها را در نظر بگیریم. در اردیبهشت، حدود ۸۳ درصد عرضه انواع ورق بورس کالا در اختیار این شرکت بود. بنابراین بازگشت مبارکه تنها به معنای اضافه شدن یک عرضهکننده به بازار نبود؛ بلکه بخش بزرگی از ظرفیت عرضهای که در فروردین از بازار خارج شده بود، دوباره فعال شد.
با این حال، بازگشت عرضه به معنای بازگشت قیمتها نبود. میانگین قیمت معاملات ورق در اردیبهشت به حدود ۹۸میلیون تومان به ازای هر تن رسید و به بالاترین سطح دوره مورد بررسی دست یافت. رشد نرخ دلار و افزایش انتظارات تورمی در این میان نقش مهمی داشتند. قیمت اردیبهشت نسبت به اسفند حدود ۴۲ درصد بالاتر بود.
اما سمت تقاضا نشانهای از کمبود واقعی ورق ارائه نمیکرد. نسبت تقاضا به عرضه از ۷۵ درصد در فروردین به ۸۵ درصد در اردیبهشت رسید؛ یعنی با وجود بازگشت خریداران، همچنان کل عرضه موجود در بازار جذب نشد. این موضوع برای تحلیل رفتار قیمت اهمیت زیادی دارد. اگر جهش قیمت تنها محصول کمبود ورق بود، انتظار میرفت با بازگشت عرضه، فشار تقاضا همچنان بالا بماند و نسبت تقاضا به عرضه به محدودههای بحرانی برسد. اما دادههای بورس کالا چنین تصویری را نشان نمیدهد.
آرامش خرداد
خردادماه از این منظر اهمیت بیشتری دارد که بازار تا حد زیادی از شوک اولیه جنگ فاصله گرفته بود. عرضه فولاد مبارکه به جریان افتاده و معاملات نیز در حال بازگشت به روال عادی بود. در این ماه ۵۶۱ هزار تن ورق در بورس کالا عرضه شد که از این میزان حدود ۴۶۸ هزار تن به فروش رسید.
به این ترتیب، حجم معاملات نسبت به اردیبهشت حدود ۴۹ درصد رشد کرد و حتی از سطح معاملات اسفند نیز عبور کرد. نسبت تقاضا به عرضه نیز از ۸۵ درصد در اردیبهشت به ۹۰ درصد رسید. بنابراین بازار از نظر حجم معاملات، بخش قابلتوجهی از شوک فروردین را پشت سر گذاشته بود. اما قیمت مسیر متفاوتی داشت. میانگین قیمت معاملات در خرداد به حدود ۹۴میلیون تومان رسید؛ رقمی که نسبت به اردیبهشت تنها ۴ درصد کاهش داشت، اما همچنان ۳۶ درصد بالاتر از اسفند بود.
این مقایسه شاید مهمترین تصویر از وضعیت بازار ورق باشد. در اسفند ۴۶۱ هزار تن ورق با میانگین قیمت ۶۹.۵میلیون تومان معامله شد؛ در خرداد حجم معاملات تقریبا همان ۴۶۸ هزار تن بود، اما میانگین قیمت به ۹۴میلیون تومان رسید.
به بیان دیگر، بازار از نظر مقدار معامله تقریبا به نقطه پیش از جنگ برگشته، اما قیمت در همان نقطه متوقف نشده است. این واگرایی نشان میدهد افزایش قیمت را نمیتوان تنها با رشد تقاضا توضیح داد. نرخ ارز، هزینههای تولید، قیمتهای جهانی فولاد و انتظارات تورمی نیز در شکلگیری سطح جدید قیمتها موثر بودهاند.
ثبات در تیرماه
در تیرماه نشانههای بیشتری از ثبات در بازار ظاهر شد. عرضه انواع ورق به حدود ۶۷۰ هزار تن رسید و حجم معاملات نیز با ثبت ۴۹۵ هزار تن به بالاترین سطح چهار ماهه رسید. با وجود این افزایش عرضه، میانگین قیمت در محدوده ۹۴.۸میلیون تومان باقی ماند؛ یعنی بازار پس از جهش اردیبهشت، در محدوده ۹۰ تا ۹۵میلیون تومان به نوعی ثبات نسبی رسیده است.
از سوی دیگر، نسبت تقاضا به عرضه در تیرماه حدود ۸۳ درصد بود. بنابراین برخلاف برخی سیگنالهای هیجانی بازار آهن، دادههای بورس کالا از کمبود گسترده ورق حکایت نمیکنند. عرضه همچنان بالاتر از تقاضاست و بازار از منظر مقداری با کسری مواجه نیست. در این میان، ساختار عرضه نیز تغییر معناداری کرده است. با بازگشت فولاد مبارکه به مدار معاملات، سهم شرکتهایی مانند فولاد اکسین خوزستان و فولاد امیرکبیر کاشان از عرضهها به تدریج کاهش یافته و فولاد مبارکه بار دیگر بیش از ۶۰ درصد بازار عرضه ورق را در اختیار گرفته است. حتی عرضههای شرکتهایی مانند ورق چهارمحال، فولاد اکسین و فولاد امیرکبیر نتوانستند در دوره توقف فولاد مبارکه، جایگاه این شرکت را در سمت عرضه پر کنند.
این موضوع نشان میدهد قیمت ورق در ایران تا حد زیادی به رفتار یک تولیدکننده گره خورده است. هرگونه اختلال در تولید یا عرضه فولاد مبارکه میتواند سمت عرضه را به سرعت تحت فشار قرار دهد و در مقابل، تداوم عرضه این شرکت میتواند از شکلگیری کمبود واقعی جلوگیری کند.
چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ را میتوان دوره گذار بازار ورق از یک شوک شدید عرضه به سمت تعادل جدید دانست. فروردین با توقف عرضه فولاد مبارکه و سقوط معاملات آغاز شد؛ اردیبهشت با بازگشت این شرکت، حجم معاملات احیا شد اما قیمت به قله رسید؛ خرداد و تیر نیز با افزایش عرضه و معاملات، بازار را به سمت ثبات نسبی هدایت کردند. شوک جنگی از سمت مقدار عرضه پشت سر گذاشته شده، اما سطح قیمتها هنوز به شرایط پیش از جنگ بازنگشته است.
