سناریوهای سه‌گانه طلای بورسی
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : با افت قیمت طلای جهانی به زیر مرز ۴ هزار و ۵۰۰ دلار، تحلیل سناریوهای مختلف برای قیمت طلا از اهمیت خاصی برخوردار شده است. چشم‌انداز طلا تا سال ۲۰۲۶ اکنون بیش از هر زمان دیگری تحت‌تاثیر سه عامل کلیدی یعنی سیاست‌های پولی آمریکا، سطح تنش‌های ژئوپلیتیک و رفتار بانک‌های مرکزی جهان قرار گرفته است؛ عواملی که هر یک می‌توانند مسیر قیمت این فلز گران‌بها را به‌طور جدی تغییر دهند. در همین چارچوب، بازار شمش طلای بورسی در بورس کالای ایران نیز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بسترهای سرمایه‌گذاری داخلی، به طور مستقیم از نوسانات اونس جهانی و نرخ ارز اثر می‌پذیرد و همین موضوع اهمیت تحلیل این دو متغیر را دوچندان می‌کند. بررسی سناریوهای مختلف نشان می‌دهد که دامنه نوسانات طلای بورسی می‌تواند بر اساس شرایط مختلف تغییر کند اما در هر حالت، نقش انتظارات تورمی و ریسک‌های سیاسی تعیین‌کننده باقی می‌ماند. حال با چنین چشم‌انداز پیچیده‌ای، شمش طلای بورسی چه مسیری را طی خواهد کرد؟
سه سناریوی طلای جهانی
بازار طلای جهانی تا پایان سال ۲۰۲۶ درگیر سه سناریوی متفاوت خواهد بود؛ محور اصلی این سناریوها سیاست پولی آمریکا، تنش‌های ژئوپلیتیک و رفتار بانک‌های مرکزی جهان است. درحالی‌که طلا طی دو سال اخیر با عبور از مرزهای تاریخی، بار دیگر جایگاه خود را به‌عنوان مهم‌ترین دارایی امن جهان تثبیت کرده، اکنون تحلیلگران معتقدند مسیر آینده این فلز گران‌بها بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات فدرال‌رزرو و وضعیت اقتصاد جهانی وابسته شده است.
در سناریوی نخست که بسیاری از موسسات سرمایه‌گذاری بزرگ آن را محتمل‌ترین مسیر بازار می‌دانند، اقتصاد آمریکا در نیمه دوم ۲۰۲۶ وارد دوره‌ای از رشد ضعیف و کاهش تدریجی تورم می‌شود؛ این موضوع به احتمال زیاد، فدرال‌رزرو را ناچار به کاهش نرخ بهره خواهد کرد. در چنین فضایی، دلار بخشی از قدرت خود را از دست می‌دهد و سرمایه‌ها بار دیگر به سمت بازار طلا حرکت می‌کنند. اگر این روند با ادامه جنگ‌های منطقه‌ای، تشدید رقابت آمریکا و چین و نگرانی از بحران بدهی دولت‌ها همراه شود، قیمت جهانی طلا می‌تواند تا محدوده ۵ هزار و ۲۰۰ تا ۵ هزار و ۸۰۰ دلار برای هر اونس افزایش پیدا کند. برخی بانک‌های سرمایه‌گذاری حتی احتمال لمس کانال ۶ هزار دلاری را نیز مطرح کرده‌اند.
در این میان، نقش بانک‌های مرکزی بسیار تعیین‌کننده خواهد بود. کشورهایی مانند چین، هند و روسیه طی سال‌های اخیر حجم قابل‌توجهی طلا به ذخایر ارزی خود اضافه کرده‌اند تا وابستگی به دلار را کاهش دهند. همین تقاضای دولتی باعث شده بازار طلا برخلاف دوره‌های گذشته تنها متکی به سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت نباشد. به همین دلیل حتی در زمان افت‌های مقطعی در این سناریو، انتظار می‌رود محدوده ۴هزار و ۸۰۰ دلار به‌عنوان یک سطح حمایتی مهم عمل کند و مانع سقوط شدید قیمت‌ها شود. سناریوی دوم، سناریوی ثبات نسبی و نوسان کنترل‌شده است؛ در این حالت اقتصاد جهانی وارد رکود عمیق نمی‌شود و از سویی تورم بالایی را احساس نمی‌کند. فدرال‌رزرو نرخ‌های بهره را با احتیاط کاهش می‌دهد و بازارها نیز به تدریج با شرایط جدید سازگار می‌شوند. نتیجه چنین فضایی، حرکت آرام اما نوسانی طلا در محدوده ۴هزار و ۶۰۰تا ۵هزار و ۲۰۰ دلار خواهد بود. در این سناریو، طلا همچنان جایگاه خود را به‌عنوان ابزار پوشش ریسک حفظ می‌کند اما دیگر شاهد رشدهای انفجاری سال‌های اخیر نخواهد بود.
بسیاری از تحلیلگران معتقدند این سناریو در حال حاضر واقع‌بینانه‌ترین تصویر از بازار جهانی تا پایان ۲۰۲۶ است؛ زیرا اقتصاد جهان هنوز ظرفیت ورود به یک رونق قدرتمند را ندارد، اما همزمان نشانه‌های فروپاشی گسترده نیز دیده نمی‌شود. اما سناریوی سوم، به بازگشت قدرت دلار و ادامه سیاست‌های انقباضی آمریکا مربوط می‌شود. اگر تورم جهانی دوباره افزایش یابد و فدرال‌رزرو مجبور شود نرخ بهره را برای مدت طولانی بالا نگه دارد، بازار طلا با فشار فروش روبه‌رو خواهد شد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی‌های دلاری و اوراق قرضه آمریکا را خریداری کنند و بخشی از سرمایه از بازار فلزات گران‌بها خارج می‌شود. نتیجه این روند می‌تواند اصلاح قیمت طلا تا محدوده ۴ هزار تا ۴ هزار و ۴۰۰ دلار باشد. هرچند حتی در این سناریوی نزولی نیز بسیاری از تحلیلگران معتقدند تقاضای بانک‌های مرکزی و نااطمینانی سیاسی جهان اجازه سقوط عمیق‌تر را نخواهد داد.
آینده شمش بورسی
بر اساس سناریوهای مختلف تحلیلی برای طلای جهانی، احتمالا می‌توان قیمت شمش طلای بورسی را نیز برای آینده پیش‌بینی کرد. جدول تحلیل سناریوی شمش بر اساس قیمت طلای جهانی و قیمت دلار می‌تواند لایه‌های مختلف را برای این فلز زرد در بورس کالای ایران به نمایش بگذارد. در لایه اول تحلیل، زمانی که قیمت جهانی طلا در سطوح پایین‌تر مانند ۳ هزار و ۸۰۰ تا ۴ هزار و ۲۰۰ دلار قرار دارد و همزمان دلار در بازار داخلی در محدوده ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان تثبیت شده است، قیمت شمش طلا در کف سناریویی خود قرار می‌گیرد. در این شرایط، قیمت‌ها در بازه ۱.۹ تا حدود ۲.۴میلیون تومان نوسان می‌کنند معادل طلای ۲۴ عیار ۱۹ تا ۲۴ میلیون تومانی است. این سناریو نشان‌دهنده دوره‌ای از آرامش نسبی در بازارهای جهانی و کنترل نسبی نرخ ارز در داخل است؛ در این حالت، کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک یا سیاست‌های انقباضی موفق در اقتصادهای بزرگ به وقوع خواهد پیوست.
در سناریویی دیگر زمانی که قیمت جهانی طلا به محدوده ۴ هزار و ۴۰۰ تا ۵ هزار دلار افزایش می‌یابد و نرخ دلار نیز در کانال ۲۰۰ تا ۲۸۰ هزار تومان قرار می‌گیرد، بازار وارد فاز متعادل و صعودی می‌شود. در این سناریو، قیمت شمش طلا در بورس کالا به احتمال زیاد بین ۲.۵ تا ۴میلیون تومان نوسان دارد که در واقع معادل طلای ۲۴ عیار ۲۵ تا ۴۰ میلیون تومان خواهد بود. این سناریو مهم‌ترین سناریوی محتمل از دید بسیاری از تحلیلگران محسوب می‌شود، زیرا ترکیبی از رشد تدریجی اونس جهانی و افزایش کنترل‌شده نرخ ارز را منعکس می‌کند. در این وضعیت، بازار با شوک خاصی مواجه نیست و بیشتر تحت‌تاثیر روندهای تدریجی و پایدار حرکت می‌کند.
در سناریویی بدبینانه برای اقتصاد جهان و ایران، زمانی که هر دو متغیر به سمت سطوح بحرانی حرکت می‌کنند، تصویر متفاوتی شکل می‌گیرد. اگر قیمت جهانی طلا به محدوده ۵ هزار و ۲۰۰ تا ۵ هزار و ۶۰۰ دلار برسد و همزمان نرخ دلار در بازار داخلی به ۳۰۰ تا ۳۶۰ هزار تومان افزایش یابد، قیمت شمش طلا می‌تواند به محدوده ۵ تا ۶.۴میلیون تومان و حتی بالاتر نزدیک شود. در واقع طلای ۲۴ عیار بازار نیز بین ۵۰ تا ۶۴ میلیون تومان قیمت خواهد خورد. این سناریو نمایانگر شرایطی است که در آن همزمان با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک جهانی، فشارهای تورمی در اقتصاد داخلی و افزایش انتظارات تورمی در بازار ارز رخ می‌دهد که البته احتمالا تحقق آن کمتر از سناریوی اول خواهد بود.
