واهمه از قیمت بنزین
شدت مصرف نفت در تولید ناخالص داخلی از زمان بحران نفتی سالهای ۱۹۷۳-۱۹۷۴ در آمریکا حدود ۷۰درصد و در جهان حدود ۶۰درصد کاهش یافته است. سهم هزینه مصرفکنندگان آمریکایی که صرف بنزین و دیگر سوختهای موتور میشود در دسامبر تنها ۱.۸درصد بود، در حالی که پس از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ این رقم به بیش از ۵درصد میرسید. با این حال آمریکاییها همچنان از افزایش قیمت بنزین بیزارند. بخشی از این واکنش به این دلیل است که قیمت بنزین از آشکارترین قیمتها در اقتصاد است، اما این واقعیت که رانندگی در بیشتر نقاط آمریکا برای بقا و فعالیت اقتصادی ضروری است نیز بیتأثیر نیست. هزینه سوخت تنها بخشی از مجموعه بزرگتری از هزینههاست که با مالکیت یا اجاره یک خودرو یا وانت همراه است، و قیمت خودروهای نو و دستدوم از زمان همهگیری کووید-۱۹ بسیار افزایش یافته است. از زمان موج تورمی سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲، موضوع توانایی مالی مهمترین مساله اقتصادی در آمریکا بوده و خودروها و وانتها بخش بزرگی از این بحث را تشکیل دادهاند.
آیا آمریکاییها فقط تصور میکنند که هزینه زیادی برای خودروهای خود میپردازند؟ مانند بسیاری از پرسشهای مشابه، پاسخ به این موضوع بستگی دارد به اینکه درباره کدام آمریکاییها صحبت میکنیم. همانطور که انتظار میرود، پاسخها تا حدی بر اساس سطح درآمد متفاوت است، اما در سالهای اخیر عامل مهم دیگری نیز نقش پررنگی پیدا کرده است: زمان خرید خودرو. اگر خرید از زمان همهگیری به این سو انجام شده باشد و شما در طبقه متوسط یا پایینتر قرار داشته باشید، مالکیت یک وسیله نقلیه میتواند به بار مالی بزرگی تبدیل شود، باری که با هر افزایش قیمت بنزین سنگینتر میشود. اگر این وسیله نقلیه جدید یک وانت بسیار بزرگ باشد که ۷۵هزار دلار قیمت داشته و در بزرگراه تنها ۱۴ مایل با هر گالن سوخت حرکت کند، در حالی که کشیدن بارهای عظیم نیز بخشی از شغل شما نیست، میتوان در مورد انتخاب شما تردید داشت، اما میتوان فهمید چرا نسبت به قیمت بنزین حساسیت زیادی دارید.
ابتدا به تفکیک درآمدی نگاه کنیم. آماری که پیشتر ذکر شد از دادههای «هزینههای مصرف شخصی» (PCE) که توسط اداره تحلیل اقتصادی آمریکا تهیه میشود به دست آمده است؛ همان نهادی که تولید ناخالص داخلی را محاسبه میکند. این آمار از دادههای کلی هزینهکرد در سراسر اقتصاد استخراج شده است. در کنار آن، اداره سرشماری آمریکا نیز به نمایندگی از اداره آمار کار هر ساله «پیمایش هزینههای مصرفکننده» (CE) را انجام میدهد و از مردم میخواهد دفترچههایی نگه دارند که در آن درآمد و هزینههای خود را ثبت کنند.
چگونه ممکن است آمریکاییها در همه گروههای درآمدی گزارش دهند که سوخت خودرو سهم بیشتری از هزینههای آنها را تشکیل میدهد، در حالی که در دادههای هزینههای مصرف شخصی سهم آن تنها ۱.۸درصد است؟ بخشی از پاسخ این است که دادههای PCE شامل برخی دستههای هزینهای میشود که در پیمایش CE وجود ندارد و از سوی دیگر، این پیمایش در برخی دستههایی که در هر دو مجموعه داده وجود دارند، بخش بزرگی از هزینهها را ثبت نمیکند. برای مثال، در سال ۲۰۱۰ برآورد این پیمایش از هزینه بنزین و دیگر کالاهای انرژی فقط ۷۸ درصد از رقم PCE بود، در حالی که برای نوشیدنیهای الکلی خریداریشده برای مصرف خارج از محل تنها ۲۶ درصد بود.
در هر صورت، این موضوع نشان میدهد که آمار پیمایش CE کامل و بینقص نیست. با این حال همچنان اطلاعات مفیدی ارائه میدهد و نشان میدهد که تا سال ۲۰۲۴ (آمار سال ۲۰۲۵ تا اکتبر منتشر نخواهد شد) سهم هزینه مصرفکنندگان برای سوخت خودرو نسبت به چند سال قبل کاهش یافته، هرچند برای بیشتر گروههای درآمدی هنوز بالاتر از سطح پیش از همهگیری است. اگر دیگر هزینههای مالکیت و استفاده از خودرو یا وانت سبک نیز به آن افزوده شود، روند کلی عمدتا کاهشی است، اما سهم این هزینهها همچنان قابل توجه است و برای چهار پنجک بالای درآمدی بین ۱۵.۲ تا ۱۶.۳درصد از کل هزینهها را تشکیل میدهد. این سهم برای پایینترین گروه درآمدی کمتر است، زیرا بسیاری از افراد آن گروه اساسا توانایی خرید خودرو ندارند.
در همین دوره، سهم هزینه مسکن در بودجه خانوار برای همه گروهها به جز بالاترین پنجک درآمدی افزایش یافته و در نتیجه پول کمتری برای سایر هزینهها باقی گذاشته است. با در نظر گرفتن این عامل، هرچند روند کلی برای سه پنجک میانی درآمدی هنوز اندکی کاهشی است، اما آنها حدود یکچهارم هزینههای غیرمسکنی خود را صرف خودروها و وانتهای سبک میکنند که رقم قابل توجهی به نظر میرسد.
بررسی ترکیب هزینههای خانوارهایی که دقیقاً در میانه توزیع درآمد قرار دارند نکته جالبی درباره روند نزولی هزینههای آنها نشان میدهد. از سال ۲۰۱۹ تاکنون، قیمت خودروهای نو و دستدوم پس از تعدیل کیفیت طبق آمار تورم اداره آمار کار ۲۵ درصد افزایش یافته است و نرخ بهره وامهای خودرو نیز بسیار بالاتر رفته است. با این حال، در سال ۲۰۲۴ سهم خرید خودرو از هزینههای غیرمسکنی آمریکاییهای با درآمد متوسط کمتر از سال ۲۰۱۹ و بیشتر سالهای سه دهه گذشته بوده است.
برداشت من این است که مصرفکنندگان با درآمد متوسط و پایین تا جایی که میتوانند تعویض خودروهای خود را به تعویق میاندازند. مصرفکنندگان پردرآمد محدودیت کمتری دارند و سهم هزینه خرید خودرو از هزینههای غیرمسکنی در میان بالاترین پنجک درآمدی در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ از هر زمان دیگری از سال ۲۰۰۶ تاکنون بیشتر بوده است. اما در مجموع، وانتها و بهویژه خودروهایی که در جادههای آمریکا تردد میکنند روزبهروز قدیمیتر شدهاند.
وضعیتی که در اینجا مشاهده میشود شباهتهایی با بازار مسکن دارد؛ جایی که کسانی که پیش از سال ۲۰۲۲ و زمانی که نرخ بهره وام مسکن کمتر از ۴ درصد بود خانه خریده یا وام خود را بازپرداخت کردهاند، در شرایطی کاملاً متفاوت و بسیار راحتتر نسبت به کسانی قرار دارند که پس از آن اقدام به خرید کردهاند. با این حال، هرچند دوام خودروها و وانتها طی دههها بسیار افزایش یافته است، آنها در نهایت برای همیشه دوام نمیآورند و حتی صرفهجوترین مالکان نیز سرانجام ناچار به خرید خودرو جدید میشوند. درست در همان زمان است که مشکلات آغاز میشود.
میشل سینگلتری، ستوننویس امور مالی شخصی در روزنامه واشنگتنپست، اوایل امسال نوشت: «خرید خودرو چه نو و چه دستدوم برای بسیاری به تله بدهی تبدیل شده است.» بر اساس دادههای شرکت ادموندز، اکنون نزدیک به ۲۰درصد وامهای خودروهای نو دارای اقساط ماهانه بیش از هزار دلار هستند و بیش از ۲۰درصد آنها هفت سال زمان برای بازپرداخت دارند. برای بسیاری از خانوارهای با درآمد متوسط، پرداخت ماهانه هزار دلار برای وام خودرو میتواند هزینههای مربوط به وسیله نقلیه را به نزدیک ۵۰درصد از هزینههای غیرمسکنی برساند. بنابراین شاید تعجبآور نباشد که در سهماهه چهارم سال ۲۰۲۵ حدود ۵.۲درصد از مانده وامهای خودرو بیش از ۹۰ روز معوق بوده است؛ نرخی که آخرین بار در پی رکود سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ مشاهده شده بود.
لایحه بودجهای که سال گذشته تصویب شد تا حدی برای خریداران خودرو تسکین ایجاد کرد؛ از جمله امکان کسر سالانه تا سقف ۱۰هزار دلار از بهره وامهای خرید خودروهای ساخت آمریکا تا سال ۲۰۲۸. اما تعرفههای اعمالشده توسط دونالد ترامپ قیمت خرید خودرو را افزایش داده و اکنون حملات او به ایران نیز باعث بالا رفتن قیمت بنزین شده است. هیچیک از این عوامل بهتنهایی احتمالاً برای به خطر انداختن اقتصاد آمریکا کافی نیست، اما بیتردید برای برخی مالکان خودرو و بهویژه خریداران وانتهای ۷۵ هزار دلاری با مصرف ۱۴ مایل در هر گالن، فشار قابل توجهی ایجاد میکند.
- بلومبرگ
