شناسایی دهکهای درآمدی
شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارهای کشور و جایگاه آنان در دهکهای درآمدی در سالهای اخیر بهعنوان پیش نیاز اجرای سیاستهای مختلف دولت مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود هنوز ابهامات بسیاری در مورد نحوه این شناسایی وجود دارد که دستیابی به یک راهکار مناسب و توافق برای اجرای آن را با مشکل مواجه میکند. درآمد، هزینه یا ویژگیهای اجتماعی خانوار، کدام یک برای دهکبندی خانوارها باید مورد توجه قرار گیرد؟ آیا برای رتبه بندی مناسب خانوارها باید به ویژگیهای گوناگون از قبیل تحصیلات، شغل، مالکیت مسکن و خودرو یا حتی سن توجه کنیم؟ کدام عناصر و با چه وزنی میتوانند با کمترین خطا و به بهترین نحو دهکهای درآمدی یا هزینهای را مشخص کنند و خانوارها را در رتبه بندی مناسب قرار دهند؟
در شرایطی که هزینه و درآمد دهکهای مختلف در آمارهای ارائه شده در بانک مرکزی و مرکز آمار ایران یکسان نیست مبنا قرار دادن دادههای کدام یک به شناسایی صحیح تر خانوارها منجر میشود؟ این موارد تنها بخشی از ابهاماتی است که اجماع سیاستگذاران و صاحب نظران برای دهکبندی خانوارها را با مشکل مواجه کرده است. این موارد زمانی اهمیت مضاعف مییابند که بدانیم تصوری که از دهکهای بالای درآمدی در ذهن عامه مردم نقش بسته است با واقعیت بسیار متفاوت است. ساکنان خانههای مجلل در بهترین نقاط شهر تنها بخش بسیار کوچکی از بالاترین دهک را تشکیل میدهند یا شاید بهتر است بگوییم ثروتمندان جامعه به معنای مرسوم آن تنها چند صدک از بالاترین دهک جامعه را شامل میشوند. با توجه به ابهامات اشاره شده، مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه جهاد دانشگاهی با همکاری «دنیای اقتصاد» نظر تعدادی از اقتصاددانان و صاحب نظران را در زمینه ویژگیهای اجتماعی و اقتصادی دهکهای مختلف و روش مطلوب دهکبندی خانوارها بر اساس این ویژگیها را جویا شده است که در ادامه میخوانیم.