تنوع در سمت تقاضا
مهرزاد منتظری/ کارشناس بازار سرمایه
دولت ترامپ در حالی آخرین فشارها بر ایران را با ورود ۳۹ شرکت پتروشیمی ایرانی به لیست تحریمها اعمال کرد که این تحریمها موضوع جدیدی نیست و صنعت پتروشیمی در سالهای گذشته و بهخصوص سال ۹۷ نیز در فهرست تحریمها قرار گرفته بود. حقیقت این است که در اوایل سال گذشته اقلام صادراتی محصولات پتروشیمی، فلزی و معدنی در لیست تحریمها قرار گرفته بودند و مشاهده میشود که نهتنها در سال گذشته مشکلی برای فروش محصولات مزبور رخ نداد، بلکه شرکتهای فعال در این حوزه با شیوههای نوین به صادرات و فروش محصولات خود ادامه دادند. در واقع اوایل اعمال تحریمهای مزبور در سال گذشته و در همان یکی دو ماه ابتدایی، شرکتهای فعال در این صنعت در زمینه فروش گاز مایع و حمل آن به دیگر کشورها با کمی مشکل مواجه شدند، اما راهکارهای زیادی برای رفع آن درنظر گرفته شد و بهبود شرایط صورت گرفت.
بررسی فروش محصولات این صنعت نشان میدهد که بازارهای هدف این قبیل شرکتها، کشورهایی هستند که محدودیتهای ناشی از تحریمها در آنها تاثیر بسیار کمی دارد. تحریمهای جدیدی که اخیرا از سوی دولت ترامپ اعلام شده نیز تنها بحث خرید محصولات پتروشیمی از ایران را کمی سختتر کرده که شرکتها برای این موضوع نیز راهحل خواهند داشت. به این ترتیب مشکلی برای ادامه صادرات این محصولات وجود نخواهد داشت. همانطور که میدانیم تحریم صادرات نفت و محصولاتی نفتی شاید شرایط دشواری برای محصولات تولیدی بهخصوص در زمینه حمل مواد و انتقال آن در این زمینه ایجاد کند بهطوری که انتقال محصولات نفتی به دیگر کشورها به دلیل نوع محصول تولیدی و شکل ظاهری آن امکانپذیر نبوده یا با دشواری زیادی همراه است، ولی محصولات پتروشیمی با این مسائل مواجه نیستند بهطوری که محصولات تولیدی پتروشیمیها به دیگر کشورها ارسال شده، در شکل و بستهبندی جدیدی ارائه شده و به کشورهای هدف صادر میشود. همچنین از آنجا که ارز حاصل از فروش این محصولات نیز بهصورت دلار نبوده، قابلیت پیگیری و رصد نداشته و مشکلی در زمینه نقل و انتقالات مالی ایجاد نمیشود. تنها ممکن است فروش محصولات مزبور به کمتر از نرخهای جهانی باشد، ولی حذف صادرات محصولات پتروشیمی ایران به هیچ نوع امکانپذیر نخواهد بود.
در بررسی این موضوع و تاثیر تحریمها بر صنعت پتروشیمی و اثرگذاری بر بازار سرمایه نیز باید عنوان داشت که فعالان بورسی باید به هرگونه خبر یا عامل تاثیرگذار بر روند شرکت و صنعت توجه خاص و ویژهای داشته باشند بهطوری که خبر تحریمهای فوق را نیز مدنظر قرار داده و این موارد را در خرید و فروشهای خود لحاظ کنند. گزارشهای ماهانه عملکرد شرکتها، گزارشهای ۳ماهه و همچنین مجامع شرکتهای مرتبط با این امر را پیگیری کرده، اخبار را به دقت رصد کنند. به این ترتیب باید بررسی شود که در فروش محصولات شرکتهای پتروشیمی در ماههای اخیر و بعد از انتشار اخبار پیرامون تحریمها، کاهشی رخ داده یا خیر؟ البته باید عنوان داشت که در سال گذشته و با اعمال تحریمهایی که به آن اشاره شد نیز چنین شرایط مشابهی در بازار تشکیل شد. سرمایهگذاران رویه احتیاطی را در پیش گرفتند.
انتشار گزارشهای روزانه توسط گمرک و همچنین گزارشهای عملکرد ماهانه از سوی سازمان بورس، شفافیت زیادی پیشروی معاملهگران قرار داد و توانستند بهدرستی از شرایط مزبور عبور کنند، کما اینکه در سالهای ۹۱ - ۹۰ نیز با اعمال تحریمهای همه جانبه، صادرات محصولات پتروشیمی نیز با شرایط مبهمی همراه شدند ولی در آن دوران نیز صادرات محصولات جامد بهصورت کامل انجام میشد و تنها تولیدات مایع با دشواری مواجه بود. اما در حالحاضر برای حمل مواد مایع و صادرات آن نیز راهکاری مشخصی درنظر گرفته شده و هیچ مانعی در این زمینه وجود ندارد. در مجموع میتوان عنوان کرد که تحریمهای کنونی پتروشیمیها، مقوله جدیدی نبوده و از سالهای گذشته درگیر این مسائل هستیم. با توجه به وجود راهکارهای مناسب برای صادرات فوق، رصد گزارشهای ماهانه و اخبار مرتبط با این موضوع در شرکتهای فعال صنعت، میتواند دیدی دقیق و مناسب در مقابل سهامداران بورسی قرار دهد تا با اطمینان هرچه بیشتر به خرید فروش سهام مزبور بپردازند.