تحول در صنعت نفت
ایرج اشراقی استاد مهندسی شیمی در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی
در ۵۰ سال گذشته آمریکا تقریبا در زمینه نوآوری در صنعت نفت مستقل شد و این امر تنها با کمک نوآوری میسر بود. آمریکا این خودکفایی را تا حدی مدیون ایرانیان آمریکا نیز هست. زندگی همه ما به سه چیز اساسی انرژی، پلاستیک و حمل ونقل وابستگی شدیدی دارد. تصور کنید ما برای چند روز برق نداشته باشیم، چه خواهد شد. در مورد پلاستیک، تمامی بیمارستان‌ها و شرکت‌ها و غیره به‌شدت به آن وابسته هستند. در مورد حمل و نقل هم می‌توان گفت کشف سوخت مایع باعث شد که ما الان بتوانیم اینجا جمع شویم. ما از هر سه اینها به‌شدت استفاده می‌کنیم، ولی قدردان نیستیم.
صنعت پتروشیمی به سه قسمت بالاییupstream، میانی midstream و پایینی downstream تقسیم می‌شود. محصولات همه در قسمت پایینی تولید می‌شوند. قسمت میانی مربوط به جابه‌جایی نفت می‌شود. بیشتر کار اما، در قسمت بالایی انجام می‌شود زیرا بدون آن، دو قسمت دیگر نیز وجود نخواهد داشت. ما اینجا روی این قسمت تمرکز می‌کنیم. در بیست سال گذشته نوآوری‌های زیادی در این مورد شده است. بعضی از سکوهای نفتی بیش از ۳۰۰ کیلومتر از ساحل فاصله دارند و مهندسان مختلفی در ساختن این سکوهای نفتی با هم مشارکت می‌کنند. تصور کنید بخواهید نفتی که هزاران متر زیر سطح اقیانوس است را پیدا کنید. هم‌اکنون آمریکا رتبه اول در میزان تولید نفت در دنیا حتی بالاتر از روسیه و عربستان دارد.
وقتی که آمریکا در این زمینه خودکفا شود، چه تغییراتی در سیاست‌های بین‌المللی این کشور مخصوصا در خاورمیانه رخ خواهد داد؟ تا حدود سال ۲۰۱۰، یک فاصله عظیم بین میزان تولید نفت در آمریکا و روسیه یا عربستان وجود داشت.
در آن زمان این میزان شروع به کاهش کرد و حالا در سال ۲۰۱۸ آمریکا از آنها پیشی گرفته است؛ آمریکا روزانه بیش از ۱۰ میلیون بشکه نفت تولید می‌کند.
نوآوری‌های زیادی در شکل‌های مختلف به این قضیه کمک کرد. بعضی از آنها عبارتند از: کامپیوتر‌های پرسرعت high-performance computing،امنیت محیطی Environmental safety، اتوماسیون automation، ذخیره‌سازی کربنی carbon capture and storage، فناوری سوراخ کردن اعماق دریاdeep water drilling، مصرف بهینه انرژیenergy efficiency، تولید و اکتشاف exploration and production، روش‌های دیگر برای رسیدن به اعماق سطح زمین extended reach drilling, hydraulic fracturing، گاز مایع طبیعی liquid natural gas و غیره همچون تکنولوژی خودرو vehicle technology. هم‌اکنون ما در آب‌های ساکنreservoirs به دنبال نفت هستیم که قبلا کسی حتی فکرش را هم نمی‌کرد.
منبع تولید‌کننده‌های انرژی شامل نفت، گاز، زغال‌سنگ، هسته‌ای، خورشیدی و غیره هستند که سه‌تای اول غلبه دارند. این رده‌بندی به‌خاطر هزینه‌های مختلف برای سال‌های زیادی باقی خواهند ماند. فناوری‌هایی نظیر «اینترنت چیزها»(internet of things)، روبات‌های پیشرفته advanced robotics، تصویربرداری سه‌بعدی ۳d-scanning technologyکه به ما کمک می‌کند تا برای قطعه‌های یدک نیازی به سفارش نداشته باشیم و محاسبات ابری cloud computingکه اجازه می‌دهد در هرجا که هستیم محاسبات خود را انجام دهیم که به پیشرفت صنعت پتروشیمی کمک کرده‌اند. به‌طور خلاصه، نوآوری کمک کرد که آمریکا تقریبا در زمینه نفت خودکفا شود. آمریکا در حال‌حاضر ۱۰ میلیون بشکه نفت تولید می‌کند، در حالی که ۱۵ میلیون بشکه مصرف روزانه دارد، ولی شانس رسیدن به این میزان بسیار بالاست چرا که پیش‌بینی می‌شود که منابع غیرمعمول مانند آب‌های ساکن ۲۰ برابر منابع معمول ذخیره نفتی داشته باشند. باعث افتخار من است که بعضی از دانشجویان ایرانی من هم‌اکنون شرکت نفت خودشان را دایر کرده‌اند.
