فشار بر فدرالرزرو برای افزایش نرخ بهره با نزدیک شدن به انتخابات
بالاترین نرخ ۳ساله تورم
وزارت بازرگانی هفته گذشته گزارش داد که شاخص تورم مورد ترجیح فدرالرزرو، ماه گذشته با نرخ سالانه ۴.۱درصد افزایش یافته که بیش از دوبرابر هدفگذاری بانک مرکزی است. حتی با حذف قیمتهای نوسانی مواد غذایی و انرژی، شاخص موسوم به «تورم هسته» برای هزینههای مصرف شخصی، با سریعترین سرعت خود در نزدیک به سه سال گذشته افزایش یافته است.
جهش اخیر قیمتها قدرت خرید مصرفکنندگان آمریکایی را که پیش از این نیز از افزایش هزینههای زندگی خشمگین بودند، تضعیف کرده است و اکنون، بازارها احتمال ۶۴درصدی را پیشبینی میکنند که بر اساس آن، کوین وارش، نرخ بهره را در همین ماه سپتامبر افزایش دهد؛ اقدامی که شرایط مالی را برای خانوارها و کسبوکارها در هفتههای منتهی به انتخابات میاندورهای سختتر خواهد کرد.
اگر فدرالرزرو در ماههای آینده نرخ بهره را افزایش دهد، این امر ضربهای به ترامپ و تبلیغات اقتصادی حزب جمهوریخواه در اوج کمپین انتخاباتی خواهد بود که با معیار قدرت خرید و هزینههای زندگی تعریف میشود.
گلن هابرد، استاد دانشگاه کلمبیا که در زمان ریاستجمهوری جورج دبلیو بوش، ریاست شورای مشاوران اقتصادی را بر عهده داشت، گفت: «تغییر سریع در چشمانداز اقتصادی از ابتدای سال جاری، از نظر سرعت، یک پدیده استثنایی و خارج از الگو بوده است. سوال من بیشتر این است که چرا اینقدر طول کشید تا بازارها متوجه این موضوع شوند.»
قیمت نفت و گاز با فروکش کردن و رو به پایان رفتن جنگ با ایران، از سقفهای اخیر خود سقوط کرده؛ اما واضح است که بازار باور ندارد این میزان کاهش برای فدرالرزرو کافی باشد تا آنچه را که ترامپ میخواهد به او بدهد.
کوش دسای، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای اعلام کرد که این گزارش فراتر از انتظارات بوده و «این امر را تقویت میکند که اختلالات موقت در بازارهای انرژی در نتیجه جنگ با ایران، به کالاهای غیرانرژی سرایت نکرده است.» او افزود اکنون که ترامپ یادداشت تفاهمی را با ایران امضا کرده است، «قیمتهای انرژی در حال سقوط است و تورم کلی نیز بهسرعت از همین روند پیروی خواهد کرد».
اما بعید است که تورم با سرعتی کافی کاهش یابد تا امکان کاهش شدید نرخ بهره، یعنی همان چیزی که رئیسجمهور از زمان بازگشت به کاخ سفید خواستار آن بوده است، فراهم شود. همین ۶ماه پیش، ترامپ میتوانست بهطور منطقی اینطور فرض کند که هر کسی را برای هدایت فدرالرزرو انتخاب کند، قادر خواهد بود دلایل لازم را برای کاهش نرخ بهره به موقع و پیش از انتخابات میاندورهای ارائه دهد اما الان در حال حاضر نه.
نرخ بیکاری اندکی بالاتر رفته بود و رشد ضعیف اشتغالزایی نشان میداد که بازار کار در وضعیت متزلزلی قرار دارد. اثرات رژیم تعرفهای تهاجمی رئیسجمهور ملایمتر از حد انتظار اقتصاددانان بود و تورم چسبنده و پس از همهگیری در بازار مسکن کاهش یافته بود. در ماه دسامبر، سیاستگذاران فدرالرزرو یک کاهش تکمرحلهای و ربعدرصدی را برای سال ۲۰۲۶ پیشبینی کرده بودند و انتظار داشتند که تورم تا پایان سال به هدف ۲ درصدی آنها نزدیکتر شود.
جنگ همه چیز را تغییر داد
با طولانی شدن جدول زمانی پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز تا فصل تابستان، قیمت انرژی منفجر شد. قیمت مواد غذایی افزایش یافت، شاخصهای تمایل و اعتماد مصرفکننده سقوط کرد و شمار فزایندهای از اقتصاددانان شروع به پیشبینی نرخهای بهره کوتاهمدت بالاتر از سوی فدرالرزرو کردند.
وارش در اولین کنفرانس مطبوعاتی خود متعهد شد که قیمتها را باثبات نگه دارد. همکاران سیاستگذار او در فدرالرزرو نیز با این موضوع موافق هستند و برخی از آنها تمایل دارند نرخ بهره را برای جلوگیری از جهشهای قیمتی در آینده افزایش دهند. در همین حال، بازار کار دوباره رونق گرفته است. رونق سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی شاخصهای تورم را بالا میبرد؛ تقاضا برای تراشهها باعث شد شرکت اپل روز پنجشنبه قیمتهای خود را افزایش دهد و حجم عظیم و در حال ظهوری از بدهیهای دولتی، بازدهی اوراق قرضه بلندمدت را بالا میبرد. رئیسجمهور بیوقفه به جروم پاول، رئیس سابق فدرالرزرو، بهخاطر تصمیماتش در مورد نرخ بهره حمله میکرد و سوگند یاد کرده بود که جانشین پاول بهسرعت نرخها را کاهش خواهد داد. کاهش هزینههای استقراض، محور اصلی پیامهای سیاسی او درباره قدرت خرید و هزینههای زندگی بوده است. او همچنین از سیاستهایی برای کاهش هزینههای وام مسکن و تعیین سقف برای نرخ بهره کارتهای اعتباری حمایت کرده است.
استفان جونو، اقتصاددان ارشد آمریکایی، در بخش اوراق بهادار بانک آمریکا (Bank of America Securities) گفت: «بانکداران مرکزی دیگر شوکهای عرضه را نادیده نمیگیرند.» تیم جونو اکنون انتظار دارد که فدرالرزرو از این لحظه تا پایان سال، نرخ بهره را به میزان سهچهارم واحد درصد (۰.۷۵درصد) افزایش دهد.
سایر تحلیلگران والاستریت انتظار دارند فدرالرزرو نرخ بهره را ثابت نگه دارد. اما جونو گفت: «هرچه تورم برای مدت طولانیتری بالاتر از محدوده ۳ تا ۳.۳درصد باقی بماند، یعنی میانه آنچه سیاستگذاران فدرالرزرو هفته گذشته پیشبینی کردند، احتمال اینکه شاهد افزایش نرخ بهره باشید، بیشتر میشود.»
دیوید کلی، استراتژیست ارشد جهانی و رئیس استراتژی بینشهای بازار جهانی در شرکت مدیریت دارایی جیپی مورگان، به پولیتیکو گفت شوکهایی که قیمتهای مصرفکننده را بالا بردهاند، خارج از کنترل فدرالرزرو هستند.
او گفت جنگ با ایران، سرکوب مهاجرت و تعرفهها، هر کدام سهمی در افزایش قیمتها داشتهاند و «همه اینها از آن سوی واشنگتن منشأ میگیرند.» او افزود: «هیچ دلیلی وجود ندارد که بخواهیم از سیاستهای پولی برای حل مشکلی استفاده کنیم که توسط نیروهای دیگر ایجاد شده است. وقتی آن نیروهای دیگر فروکش کنند، تورم نیز از بین میرود.»
اگر فدرالرزرو نرخ بهره را افزایش دهد، این کار صرفا «ناپایداری مالی را به تورمی که به شکلی ناخوشایند بالاست اضافه میکند، بدون اینکه هیچ سود واقعی برای اقتصاد یا هر چیز دیگری داشته باشد.»
ممکن است زمان زیادی طول نکشد تا تمایل و رویکرد بازار معکوس شود. درحالیکه سرمایهگذاران احتمال بالایی را برای بالا رفتن هزینههای استقراض کوتاهمدت پیشبینی کردهاند، سایر معیارهای مبتنی بر بازار برای انتظارات تورمی شروع به کاهش کردهاند. بازدهی اوراق قرضه دولتی دو ساله پس از انتشار گزارش دولت در روز پنجشنبه هفته قبل کاهش یافت.
اگر تلاشهای دولت برای بازگرداندن عبور و مرور از طریق تنگه هرمز، فشار نزولی را بر قیمت نفت و گاز حفظ کند، چشمانداز افزایش نرخ بهره ممکن است به همان سرعتی که پدیدار شد، محو شود. استفان میران، مشاور ترامپ که اکنون در شرکت هادسن بیکپیتال (Hudson Bay Capital) فعالیت میکند، گفت که پیشبینیهای اقتصادی منتشر شده توسط سیاستگذاران فدرالرزرو در هفته گذشته، احتمالا تحولات اخیر در فرآیند صلح را در نظر نگرفتهاند؛ بنابراین، آنها از همین حالا «کهنه و منقضیشده» هستند.
او گفت: «فکر کنید که چقدر سریع چیزها در نیمه اول سال تغییر کردند.» وی افزود که اثرات افزایش نرخ بهره تا یکسال به کل اقتصاد سرایت نخواهد کرد و «وقتی من برای نیمه دوم سال آینده پیشبینی میکنم، به سختی میتوانم عاملی را شناسایی کنم که بخواهد تورم را به طور ملموسی بالاتر از سطح هدف نگه دارد.»
* پولیتیکا
