قدرت شبکهسازی در عصر فروپاشی اعتماد
نویسنده: Greg Satell مترجم: مریم مرادخانی
شکست «الکساندر ووچیچ»، رئیسجمهور صربستان در انتخابات اخیر و کنار رفتن او از قدرت پس از ۱۴ سال، سروصدای زیادی در رسانهها به پا کرد. اما نکتهای که در میان هیاهوی خبری گم شد، کمپین رقبای انتخاباتی او بود. آنها استفاده از تکنولوژی را کلا کنار گذاشتند و به روش سنتی «از خانه به خانه رفتن» روی آوردند. این اتفاق محدود به صربستان نیست؛ همزمان با کاهش اعتماد مردم به نهادها، کانالهای سنتی مثل بیانیههای مطبوعاتی، تبلیغات پر زرق و برق و سخنرانیهای پشت تریبون، به مرور کارآیی خود را از دست دادهاند. رهبران سازمانها باید بپذیرند که برای جلب مقبولیت، نیازمند ساختن شبکههایی ملموستر و واقعی در کف میدان هستند.
راز سدلبک
وقتی کشیش «ریک وارن» در سال ۱۹۷۹ به اورنج کانتی آمد، سه ماه را صرف سر زدن به خانهها کرد و متوجه شد با اینکه بسیاری از ساکنان خود را مسیحی معرفی میکردند، اما مراسم کلیسا را کسلکننده میدانستند و با آن ارتباط برقرار نمیکردند. به همین خاطر، او مراسم را متناسب با نیازهای مردم محلی تغییر داد.
امروز، کلیسای «سدلبک» با حضور هفتگی ۲۰ هزار نفر در مراسم، یکی از بزرگترین اجتماعات مذهبی جهان است. آنچه وارن را به این نیروی قدرتمند تبدیل کرده، گردهماییهای عظیم آخر هفته نیست، بلکه هزاران گروه کوچک دعاخوانی است که در طول هفته تشکیل میشوند؛ با پیوندهای مستحکم و اعضای حمایتگر.
همانطور که در کتابم نوشتهام، تغییر دگرگونکننده در سازمانها توسط گروههای کوچک و حول محور یک هدف مشترک هدایت میشود. تمرکززدایی به معنای نبود مدیریت یکپارچه نیست. اما وظیفه رهبر سازمان دیگر برنامهریزی و سازماندهی نیست، بلکه تسهیل ارتباط میان این گروهها و الهامبخشی به آنها حول ارزشهای مشترک است.
جنگ اطلاعات غلط
وقتی پاندمی کرونا در سال ۲۰۲۰ آغاز شد، دکتر «آنتونی فاوچی» به نامی آشنا تبدیل شد. او با روپوش سفید، پشت تریبون میایستاد و از مردم میخواست ماسک بزنند و فاصله اجتماعی را رعایت کنند.
با این حال، بسیاری به او اعتماد نکردند. او فردی دور از دسترس به نظر میرسید و مردم تردید داشتند کسی که تا این حد از زندگی روزمرهشان فاصله دارد، خیرخواهشان باشد. از طرفی، فضای آنلاین پر بود از افرادی مثل فاوچی، که با همان شکل و شمایل، حرفهای متفاوتی میزدند.
اخیرا محققان دانشگاه امآیتی، به نتایج جالبی درباره گردش اطلاعات غلط در گروههای کوچک رسیدند: ما وقتی بین افراد همفکر خودمان هستیم، اطلاعات را آزادانهتر به اشتراک میگذاریم چون انتظار نداریم به چالش کشیده شویم. همچنین احتمال آن که اطلاعات را راستیآزمایی کنیم کمتر است، چرا که میدانیم کسانی که مخاطب ما هستند نیز بعید است دست به راستیآزمایی بزنند.
«مویسس نایم» در کتاب «انتقام قدرت» توضیح میدهد که اینترنت و شبکههای اجتماعی در ابتدا، وسیلهای در دست مردم بودند، اما بعدها، شرکتهای بزرگ انحصاری و باندهای تبهکار، از همان ابزارها علیه همین مردم استفاده کردند.
رهبران سازمانها نیز امروز با همین چالش روبهرو هستند. کانالهای سنتی نهادی (مثل بیانیهها) مسدود شدهاند. پیام شما به عنوان رهبر یک سازمان، پیش از آنکه به گروههای کوچک برسد، باید با کوهی از اطلاعات، شایعهها رقابت کند.
تغییر در مقیاس محلی
در دهه ۱۹۵۰، «ویلیام وایت»، جامعهشناس، نحوه رواج کولرهای گازی را بررسی کرد. این دستگاهها بیرون پنجرهها نصب میشدند. او دید که کولرها نه به طور یکنواخت، بلکه به صورت خوشهای از ساختمانی به ساختمان دیگر گسترش مییابند. آدمها صرفا پس از شنیدن درباره مزایای کولر گازی، کولر نمیخریدند بلکه وقتی در یک روز گرم به خانه خنک همسایه میرفتند، تصمیم به خرید میگرفتند.
این همزمان بود با عصر ارتباطات جمعی و ظهور رسانههایی مثل تلویزیون (و بعدها اینترنت). برخلاف کانالهای سنتی، این رسانههای جدید، قابل سنجش و اندازهگیری بودند. از این رو، بازاریابها به سراغ بخشبندی مخاطبها، ردیابی شاخصها و طراحی مدلهای ریاضی پیچیده رفتند تا بتوانند روند متقاعدسازی را اندازهگیری کنند.
با وجود این، مغز انسان هرگز تغییر نکرده است. ما طوری تکامل یافتهایم که بتوانیم شبکههای اجتماعی نسبتا کوچک (نهایتا ۱۵۰ نفره) را مدیریت کنیم. بهعلاوه، ظرفیت مغز ما برای اعتماد، شدیدا رو به کاهش است.
دههها تحقیقات نشان داده ما هیچ وقت به طور مستقیم با اطلاعات برخورد نمیکنیم، بلکه آن را از فیلتر شبکه ارتباطیمان عبور میدهیم (به عبارت دیگر، ما مستقیما به خود اطلاعات نگاه نمیکنیم، بلکه برایمان مهم است که چه کسی آن را گفته و از چه کانالی به دست ما رسیده است).
رویدادهای اخیر در صربستان ثابت میکند که میتوان با این روند مقابله کرد، گرچه نهادها و الیگارشها قابلیت این را دارند که پیامهایی را پخش کنند که تمام ابعاد زندگی ما را فراگیرد، اما روز به روز روشنتر میشود که مردم دیگر گوش نمیدهند.
ترسیم یک چشمانداز، دیگر برای شکلدهی به افکار عمومی کافی نیست. مدیران امروز باید یاد بگیرند که شبکهها را شکل دهند.
منبع: Fast Company


