رکوردشکنی پر ابهام بورس
دنیای اقتصاد : بورس تهران در معاملات روز گذشته با عبور از قله تاریخی ۲۱مهرماه خود، رکورد تازه‌ای را به ثبت رساند و شاخص کل با رشد بیش از ۱.۳۴درصدی به محدوده ۸میلیون و ۴۶۵ هزار واحد رسید. از سویی، افزایش ارزش معاملات و ورود قابل‌توجه پول حقیقی‌ها در روز یکشنبه از بازگشت تقاضا به تالار شیشه‌ای حکایت داشت؛ هرچند کارشناسان نسبت به پایداری این روند در فضای پرابهام سیاسی و اقتصادی تردید دارند. در این میان، بررسی عملکرد بنیادی شرکت‌ها نیز تصویر متفاوتی از وضعیت بازار ارائه می‌دهد. در این میان، اگرچه گزارش‌های ۶ماهه از جهش سودآوری صنایع بورسی خبر می‌دهند، اما رشد جریان نقد عملیاتی همگام با سود حسابداری پیش نرفته است. کاهش نسبت جریان نقد عملیاتی به سود خالص در برخی صنایع نشان می‌دهد بخشی از سودهای ثبت‌شده هنوز به نقدینگی واقعی تبدیل نشده است و می‌توان از آن به‌عنوان «سود کاغذی» یاد کرد. از این منظر، رکوردشکنی شاخص‌ها در کنار ضرورت توجه به کیفیت سود، اهمیت بیشتری دارد.
پروانه کُبره: برخلاف روز شنبه که بورس تهران با عقب‌نشینی محسوس و خروج پول سنگین همراه بود، دیروز تالار شیشه‌ای با رشد قابل‌توجه نماگرهای سهامی پرونده خود را بست و شاخص کل با عبور از قله پیشین خود، رکورد تازه‌ای را به ثبت رساند. شاخص کل با افزایش ۱.۳۴درصدی به سطح ۸میلیون و ۴۶۵هزار واحد رسید و ضمن عبور از رکورد قبلی ثبت‌شده در ۲۱مهرماه، قله تاریخی جدیدی را فتح کرد. کارشناسان معتقدند چرخش پی‌درپی بورس و تغییر مسیر معاملات را باید در سایه ابهام‌های اقتصادی و غیراقتصادی و رفتار غیرقابل پیش‌بینی بازارهای مختلف ارزیابی کرد. به باور آنها، تا زمان روشن شدن چشم‌انداز متغیرهای اثرگذار و کاهش نااطمینانی‌ها، نمی‌توان انتظار داشت بورس روندی باثبات و یک‌طرفه داشته باشد و نوسانات همچنان بخشی از رفتار بازار خواهد بود.
شاخص کل بورس در معاملات روز چهارشنبه هفته قبل برای دقایقی وارد کانال ۸.۵میلیون‌واحدی هم شد تا آماده ثبت رکوردی جدید شود؛ اما فشار عرضه‌ها در آن روز مانع از محقق شدن این امر شد. با توجه به اینکه ارزش دلاری بازار سهام از ۱۰۶میلیارد دلار عبور کرده، برخی کارشناسان می‌گویند این سطح ممکن است مجددا بازار سهام را با اصلاح‌های موقت مواجه کند. هرچند شاخص کل دیروز برای عبور از قله قبلی خود تعلل نکرد و رکورد تازه‌ای را به ثبت رساند، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند این رکوردشکنی به‌تنهایی برای تضمین بازگشت پایدار تقاضا کافی نیست و بازار همچنان در برابر متغیرهای اقتصادی و غیراقتصادی آسیب‌پذیر است. به باور کارشناسان رشد قیمت دلار و نسبت P/E مناسب بازار می‌تواند دوباره بورس را به صدرنشین بازارها تبدیل کند. از سویی در صورت اصلاح دوباره بازار همچنان محدوده ۷.۵ تا ۷.۶میلیون‌واحدی، در نقش حمایت می‌توانند بورس را به رقابت جدی با بازارهای موازی وادار کند. با توجه به اینکه سقف تاریخی شکسته شد، در کوتاه‌مدت رسیدن به شاخص ۱۰ تا ۱۰.۵میلیون‌واحدی چندان دور از انتظار نیست و سناریویی محتمل محسوب می‌شود.
آنچه در معاملات یکشنبه گذشت
شاخص کل بورس در معاملات روز یکشنبه با رشد ۱.۳۴درصدی (معادل ۱۱۱هزار واحد) به محدوده ۸میلیون و ۴۶۵هزار واحد رسید تا به این ترتیب بازدهی بورس از ابتدای سال به ۱۲۸درصد برسد. از سویی شاخص هموزن با رشد ۱.۴۸درصدی (معادل ۳۴هزار واحد) در سطح ۲میلیون و ۳۸۷هزار واحد آرام گرفت. در فرابورس نیز شاخص کل این بازار ۰.۷۹درصد افزایش یافت. همزمان، ارزش معاملات خرد در محدوده ۴۳همت قرار گرفت و حدود ۶هزار و ۷۰۰میلیارد تومان پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی وارد بازار سهام شد.
با توجه به خروج قابل‌توجه پول از بورس در روز شنبه، انتظار می‌رفت این روند در معاملات دیروز نیز ادامه پیدا کند، اما برخلاف پیش‌بینی‌ها، چنین اتفاقی رخ نداد. به این ترتیب بورس علاوه بر عبور شاخص کل از قله قبلی و ثبت رکوردی جدید، شاهد بازگشت قابل‌توجه سرمایه‌های خرد نیز بود. در جریان معاملات روز یکشنبه نماگر اصلی این بازار روز حساس و مهمی را پشت سر گذاشت. این نماگر که در ۲۱مهرماه با رسیدن به محدوده ۸میلیون و ۴۶۰هزار واحد، اوج تاریخی خود را ثبت کرده بود، دیروز از این سطح عبور کرد و در ارتفاع ۸میلیون و ۴۶۵هزار واحدی به کار خود پایان داد. در معاملات یکشنبه، ۸۶درصد نمادهای معاملاتی در محدوده مثبت تابلو قرار گرفتند و تنها ۱۴درصد از نمادها با افت قیمت مواجه شدند.
در کنار رشد شاخص‌ها، باقی ماندن حدود ۱۲همت سفارش خرید در تابلوی معاملات، بدون آنکه عرضه متناسبی در برابر این سفارش‌ها قرار گیرد، از برتری محسوس تقاضا در بازار حکایت داشت. این وضعیت نشان می‌دهد بخشی از خریداران در قیمت‌های کنونی همچنان تمایل به ورود به بازار دارند، اما عرضه سهام پاسخگوی حجم سفارش‌های خرید نیست. البته تداوم این شرایط به رفتار عرضه‌کنندگان و میزان پایداری تقاضا در روزهای آینده وابسته خواهد بود. در معاملات دیروز، صندوق‌های اهرمی با موجی از تقاضا روبه‌رو شدند؛ به‌طوری‌که حدود هزار و ۳۰۰میلیارد تومان به این صندوق‌ها اختصاص یافت و همه آنها در پایان دادوستدها با صف خرید و در سقف دامنه نوسان روزانه بسته شدند. صندوق‌های اهرمی به دلیل ماهیت و سازوکار معاملاتی خود، تغییرات شاخصهای سهامی را با ضریب بیشتری منعکس می‌کنند. به همین دلیل در دوره‌های صعودی با توجه بیشتری از سوی معامله‌گران مواجه می‌شوند. بر این اساس، رشد ورود پول به این صندوق‌ها می‌تواند نشانه‌ای از افزایش تمایل بخشی از سرمایه‌گذاران به همراهی با روند مثبت بازار، با پذیرش سطح بالاتری از ریسک، باشد.
چرخش سریع معاملات
فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، درباره وضعیت معاملات بورس و دلایل نوسان اخیر شاخصهای سهامی گفت: همزمان با افزایش نسبت قیمت به درآمد (P/E) و کاهش سطح ارزندگی بازار سهام در مقایسه با سایر بازارها، تعداد شرکت‌هایی که پایین‌تر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند نیز کاهش یافته است. البته منظور این نیست که چنین شرکت‌هایی نایاب شده‌اند، اما تعداد آنها نسبت به گذشته کمتر است. در حال حاضر، شاید بتوان گفت حداکثر حدود ۲۰درصد شرکت‌های بازار همچنان پایین‌تر از سطح ارزندگی خود معامله می‌شوند. این وضعیت باعث شده است در رفتار معامله‌گران نوعی دوگانگی مشاهده شود.
او افزود: به همین دلیل، ورود و خروج پول حقیقی در بازار شدت بیشتری پیدا کرده است. البته جریان مالکیت حقیقی به‌تنهایی معیار قابل‌اتکایی برای سنجش جذابیت یا عدم جذابیت بازار نیست و نمی‌توان هر ورود پولی را به معنای افزایش جذابیت و هر خروج پولی را نشانه کاهش آن دانست. برای مثال، در سال ۱۳۹۹ نیز شاهد ورود پول به بازار بودیم، اما در مردادماه همان سال شرایط متفاوتی رقم خورد. ازاینرو رفت‌وبرگشت پول رفتاری طبیعی در بازار است. در شرایط فعلی نیز شاخص در محدوده ۸میلیون و ۲۰۰هزار تا ۸میلیون و ۵۰۰هزار واحد نوسان می‌کند و این وضعیت را می‌توان بخشی از رفتار طبیعی بازار دانست. آقابزرگی با اشاره به نقش نرخ ارز در وضعیت بازار سرمایه گفت: نرخ ارز یکی از پارامترها و متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد و بازار سرمایه است. هرچه این نرخ از ثبات بیشتری برخوردار باشد، می‌توان انتظار داشت بازار در سطح معقول‌تری فعالیت کند. این موضوع هم در تجارت داخلی و خارجی و هم در بازار سرمایه اهمیت دارد.
او ادامه داد: نوسانات اخیر نرخ ارز نیز بر ابهامات بازار افزوده است. چندی پیش نرخ دلار آزاد به زیر ۲۶۰هزار تومان هم رسید، اما در حال حاضر که صحبت می‌کنیم، نرخ ارز در محدوده ۲۷۰هزار تومان قرار دارد. این نوسان‌ها چالش‌هایی ایجاد کرده و روند رو به رشد ارز نیز پیش‌بینی‌پذیری شرایط را دشوارتر کرده است. فردین آقابزرگی با اشاره به تحولات بازارهای جهانی افزود: همزمان با کاهش قیمت اونس طلا و افت بازار رمزارزها، از جمله بیت‌کوین، بورس آمریکا نیز در روزهای اخیر با ریزش مواجه شده است. این تحولات در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که تحولات منطقه‌ای در منطقه خاورمیانه در حال افزایش است و مجموعه این عوامل بر انتظارات فعالان بازار اثر می‌گذارد.
آقابزرگی درباره اثر افزایش نرخ ارز بر صنایع بورسی گفت: با رشد نرخ دلار می‌توان انتظار داشت وضعیت عملیاتی شرکت‌هایی که درآمد حاصل از فروش آنها بر اساس نرخ‌های جهانی و ارز محاسبه می‌شود، بهبود پیدا کند. از جمله این شرکت‌ها می‌توان به صنایع خودکفای داخلی، کالاهای اساسی، کشاورزی، زراعت و قند اشاره کرد. همچنین شرکت‌هایی که از حامل‌های انرژی و سوخت ارزان استفاده می‌کنند، مانند صنایع سیمان، کاشی و سرامیک، ممکن است از سطح ارزندگی و اقبال بیشتری برخوردار شوند. فردین آقابزرگی تاکید کرد: این گروه از شرکت‌ها در مقایسه با برخی شرکت‌هایی که صرفا به صادرات متکی هستند، می‌توانند شرایط متفاوتی داشته باشند؛ زیرا درآمد حاصل از صادرات به‌راحتی امکان ورود به کشور را ندارد. بنابراین، تفکیک شرکت‌های ارزآور و ارزبر اهمیت دارد و این تفاوت را می‌توان در ارزیابی وضعیت شرکت‌ها و میزان ارزندگی آنها در نظر گرفت.
این کارشناس بازارهای مالی در ارزیابی چشم‌انداز کوتاه‌مدت بورس گفت: در پیش‌بینی شرایط بازار در بازه زمانی کوتاه‌مدت، همواره احتمال خطا وجود دارد، اما به نظر می‌رسد فضای فعلی بازار سرمایه همچنان با نوسانات سینوسی و ابهامات قابل‌توجه همراه باشد. ازاینرو نمی‌توان با قاطعیت از رشد یا ریزش شدید بازار سخن گفت. محتمل‌ترین سناریو این است که شاخص در محدوده ۸میلیون و ۲۰۰هزار تا ۸میلیون و ۵۰۰هزار واحد نوسان کند و بازار در انتظار روشن شدن تکلیف مسائل اقتصادی و غیراقتصادی باقی بماند.
ابهام در سود صنایع بورسی
