نبرد دوریان‌ها در بازار چین؛
خیز مالزی برای تسخیر بازار جهانی با یک میوه جنجالی
گروه آنلاین ر‌وزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: مالزی در تلاش است جایگاه میوه جنجالی «دوریان» را ارتقا دهد؛ میوه‌ای که بوی تندش عاشقانش را مدهوش می‌کند و مخالفانش را فراری می‌دهد.
این کشور می‌خواهد دوریان را از دکه‌های کنار جاده‌ای و باغ‌های خانوادگی فراتر ببرد و طرفداران این میوه استوایی و خاردار را متقاعد کند تا به دنبال کشف طعم‌های بی‌نظیر و متنوع آن در بازارهای جهانی باشند.
طعم بافت غنی و خامه‌ای دوریان‌های مالزیایی در انواع مختلف آن تفاوت چشمگیری دارد. برخی از آن‌ها به دلیل طعم شیرین میوه‌ای و کاستاردی خود محبوب‌اند و برخی دیگر با ته‌مزه تلخ، گس یا حتی طعمی شبیه کره بادام‌زمینی شناخته می‌شوند.
به گزارش آسوشیتد پرس، جلوه تلاش‌های مالزی برای ارتقا و تجاری‌سازی این صنعت را می‌توان در پایتخت این کشور، کوالالامپور، مشاهده کرد. در نزدیکی برج‌های دوقلوی پتروناس مرکزی تاسیس شده که به طور اختصاصی روی این میوه و تنوع روزافزون محصولات فرعی آن تمرکز دارد.
بازدیدکنندگان در «مرکز تجربه دوریان کوالالامپور» وارد ماکتی از یک باغ دوریان می‌شوند تا با فرهنگ و تاریخچه این میوه آشنا شوند. در اتاقی دیگر یک نمایش کمدی برای سرگرمی تدارک دیده شده و در طبقه پایین، مهمانان از سینی‌های مزه و تارت‌های تخم‌مرغی با طعم دوریان لذت می‌برند.
این مرکز دو طبقه با سرمایه‌گذاری نزدیک به دو میلیون دلار در تابستان امسال افتتاح شد. فضای مجموعه حدود هزار و ۹۰۰ مترمربع وسعت دارد و فروشگاه آن هر روز از صبح تا نیمه‌شب پذیرای مهمانان است.
ادیسون اِنگ، بنیان‌گذار این مرکز، می‌گوید هدف آن‌ها جذب مشتریان محلی و گردشگران، به‌ویژه بازدیدکنندگان چینی است که بزرگ‌ترین واردکنندگان دوریان در جهان به شمار می‌روند. به گفته او، ذائقه چینی‌ها مدت‌هاست که تحت تاثیر محصولات تایلندی قرار گرفته است.
اِنگ تاکید می‌کند برنامه آن‌ها ترغیب افراد بی‌علاقه به خوردن این میوه نیست، بلکه امیدوارند مصرف‌کنندگانی که در حال حاضر دوریان سایر کشورها را می‌خرند، به سمت محصولات مالزیایی کشیده شوند.
داده‌های گمرکی نشان می‌دهد چین در سال ۲۰۲۵ نزدیک به دو میلیون تن دوریان تازه، به ارزش بیش از هفت و نیم میلیارد دلار، وارد کرده است. این حجم از واردات در یک دهه گذشته رشدی بیش از شش برابری را نشان می‌دهد.
نبرد دوریان‌ها در بازار چین
ورود زودهنگام تایلند به این عرصه باعث شد تا این کشور بتواند بیش از نیمی از ارزش این بازار پرسود را در سال ۲۰۲۵ از آن خود کند. مالزی صادرات دوریان تازه به چین را به تازگی و از سال ۲۰۲۴ آغاز کرد و در ابتدا سهم بسیار کوچکی در برابر رقیب تایلندی خود داشت. با این حال، ارزش واردات دوریان تازه چین از مالزی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل چهار برابر شده است که نشان از رشد سریع و استقبال گسترده بازار از محصول مالزی دارد.
برخلاف رقبای خارجی، کشاورزان مالزیایی معمولاً محصول خود را زودتر از موعد برداشت نمی‌کنند. آن‌ها منتظر می‌مانند تا میوه‌ها به‌طور طبیعی برسند و پس از افتادن در تورها یا طناب‌های تعبیه‌شده زیر درختان، جمع‌آوری شوند. بنیان‌گذار مرکز تجربه دوریان، این روش را هم‌زمان بزرگ‌ترین مزیت و نقطه ضعف صنعت مالزی می‌داند.
فروشندگان باید با زمان رقابت کنند، زیرا ماندگاری این میوه در بهترین حالت تنها دو تا سه روز است و هرگونه تاخیر در زنجیره تامین، کیفیت آن را به‌شدت کاهش می‌دهد. اِنگ توضیح می‌دهد وقتی محموله‌های او در جریان بازرسی‌های گمرکی چند روز متوقف شد، افزایش میزان مرجوعی کالا زیان قابل‌توجهی به همراه داشت.
از سوی دیگر، فروش دوریان به‌شدت به شرایط اقتصاد کلان وابسته است. لِرون یی، بنیان‌گذار شرکت «دی‌کینگ» که در هر دو بازار داخلی و صادراتی فعالیت می‌کند، می‌گوید با بهبود عملکرد اقتصاد چین تجارت او نیز رونق می‌گیرد؛ اما اگر قدرت خرید مصرف‌کنندگان چینی کاهش یابد، ناچار است به دنبال بازارهای جایگزین باشد. او تاکید می‌کند که این میوه یک کالای لوکس است و در سبد نیازهای ضروری خانوار قرار نمی‌گیرد.
در همین راستا، کسب‌وکارها در حال کشف فرصت‌های اقتصادی جدیدی در فرآورده‌های این میوه هستند. شرکت لِرون یی محصولاتی مانند خمیر دوریان، شکلات‌های طعم‌دار، موچی و حتی «کیک ماه» مخصوص جشنواره‌های محلی را می‌فروشد.
شرکت دیگری به نام «دوریان بی‌بی» به مدیریت آدریان چوی، بستنی دوریان، انواع دسرها و دوریان خشک را در کنار قهوه طعم‌دارشده با مرغوب‌ترین نوع این میوه عرضه می‌کند و هم‌زمان تورهای بازدید از مزرعه را نیز برای گردشگران تدارک دیده است.
برند چوی در ماه ژوئیه گام تجاری متفاوتی برداشت و عطری از شکوفه دوریان با رایحه‌ای شیرین و گلی روانه بازار کرد. او معتقد است توسعه محصولات جانبی در این صنعت اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا به ماده خام ارزش افزوده می‌دهد و کسب‌وکار او را در بازار رقابتی متمایز می‌کند. چوی می‌گوید غذا در نهایت غذاست و نمی‌توان آن را تنها به دلیل تفاوت در نام تجاری، با قیمتی بسیار بالاتر به مشتری فروخت.
در سراسر چین، فروشگاه‌های تخصصی دوریان به‌سرعت در حال گسترش‌اند و برخی از آن‌ها منحصراً روی انواع مالزیایی تمرکز کرده‌اند. در یکی از فروشگاه‌های پکن، سینی‌های مزه بسته به وزن و نوع میوه انتخابی، قیمتی بین ۴۴ تا ۱۵۰ دلار دارند.
هو یوکسین، یکی از کارکنان این فروشگاه، بی‌اعتنا به فشار رقبا از حضور بازیگران جدید استقبال می‌کند و معتقد است این فضای رقابتی به رونق کلی بازار دوریان‌های مالزیایی کمک خواهد کرد. او خاطرنشان می‌کند که امروزه بسیاری از گردشگران چینی ترجیح می‌دهند در سفرهای خود به مالزی، از طعم اصیل این میوه لذت ببرند.
هنری ژانگ، گردشگری از شانگهای، یکی از همین افراد است که در مرکز کوالالامپور حضور دارد. او که خوردن دوریان را از دوران دانشگاه آغاز کرده است، می‌گوید برای اولین بار دوریانی به اندازه کف دست خود دیده است.
ژانگ معتقد است دوریان‌های مالزیایی خامه‌ای‌تر از انواع تایلندی هستند و طعم‌های بسیار متنوع‌تری دارند. او که تحت تاثیر نوآوری‌های این مرکز در ارائه محصولاتی فراتر از میوه خام قرار گرفته است، می‌گوید شاید همچنان دوریان سایر کشورها را مصرف کند، اما پس از این تجربه قطعاً دلتنگ طعم بی‌نظیر دوریان‌های مالزیایی خواهد شد.
