محمدمهدی بهکیش:
قدرت اقتصادی از مسیر شراکت و همکاری میگذرد
این صاحبنظر اقتصادی میگوید: «هرچه سطح خصومت در منطقه افزایش یابد، امکان تجارت و مبادله نیز کاهش پیدا میکند و در نتیجه، مردم کمتر میتوانند کسبوکار داشته باشند.» بنابراین راهکار گذر از شرایط نابسامان کنونی و حرکت در مسیر توسعه اقتصادی با شراکت و تعامل اقتصادی با طرفهای خارجی گره خورده است. محمد مهدی بهکیش اقتصاددان در گفتوگو با «تجارت فردا» ضمن تاکید بر ظرفیتهای اقتصادی کشور گفت: ایران کشوری است که از امکانات گستردهای برخوردار است. منابع طبیعی متنوعی در اختیار دارد، مردمی باهوش دارد که میتوانند فناوری تولید کنند و خلاق هستند. ایرانیانی که از کشور مهاجرت کردهاند نیز همین ویژگیها را دارند. همچنین از موقعیت سوقالجیشی ممتازی بهرهمند است و انرژی، نفت و گاز دارد. به همین دلیل اگر دیگران به این داشتهها طمع کنند، چندان غیرطبیعی نیست.
این صاحبنظر اقتصادی گفت: ایران همچون گوهری در خاورمیانه است؛ خاورمیانه منطقهای است که همواره با بحران روبهرو بوده و طبیعی است که قدرتهای بزرگ به چنین کشوری توجه داشته باشند. بسیاری از کشورها به ظرفیتها و امکانات ما نظر دارند. اگر بخواهیم در برابر هر یک از این قدرتها یا حتی همسایگان خود سدی ایجاد کنیم و این گنج را با هیچکس شریک نشویم، طبیعی است که با چنین پیامدهایی روبهرو شویم. عقل اقتصادی حکم میکند که با قدرتهای بزرگ و همسایگان خود منافع مشترک تعریف کنیم؛ بهگونهای که هم منافع ملی ما حفظ شود و هم آنها از مزیتهای موجود بهرهمند شوند.
وی افزود: در دنیای امروز، اقتصادها زمانی رشد میکنند که بتوانند منافع خود را به منافع دیگران گره بزنند و از این طریق ظرفیتهای مشترک ایجاد کنند. نمونه روشن آن اتحادیه اروپاست. کشورهای اروپایی در جنگ جهانی دوم یکدیگر را نابود کردند، اما پس از پایان جنگ، منافع خود را بهگونهای تقسیم کردند که منافع همه اعضا تامین شود. امروز آلمان اجازه میدهد کارگران فرانسوی در آن کشور مشغول بهکار شوند و در مقابل، کارگران آلمانی نیز میتوانند در ایتالیا یا دیگر کشورهای اروپایی فعالیت کنند.
بهکیش در ادامه تاکید کرد: دنیا به همین شیوه شکل میگیرد و رشد میکند. آمریکا نیز بهدلیل آنکه ایالتهای مختلفش ساختاری مشابه کشورهای اروپایی دارند، همین الگو را در داخل خود دنبال میکند. افزون بر این، اقتصاد آمریکا و چین نیز تا حد زیادی به یکدیگر وابستهاند و به همین دلیل، هیچیک بهسادگی وارد جنگ مستقیم با دیگری نمیشود. ما نیز باید اقتصاد خود را با اقتصاد دیگر کشورها درهمتنیده کنیم و با قدرتهای بزرگ وارد شراکت شویم؛ زیرا اگر بخواهیم با آنها وارد جنگ شویم، هم ما آسیب خواهیم دید هم آنها.
این اقتصاددان گفت: کشوری همچون امارات در دوران تحریم کمکهای قابلتوجهی به ایران کرده است. بنابراین همسایگان ما نیز خواهان رابطه دوستانه با ایران هستند. هرچه سطح خصومت در منطقه افزایش یابد، امکان تجارت و مبادله نیز کاهش پیدا میکند و در نتیجه، مردم کمتر میتوانند کسبوکار داشته باشند، درآمد کسب کرده و زندگی خود را اداره کنند. تحریمهای ثانویه یکی از سختترین تحریمهایی است که ایران با آن مواجه شده است. بر اساس این تحریمها، هر کشوری که با ایران همکاری کند، آمریکا همکاری خود را با آن کشور یا شرکت قطع خواهد کرد. به همین دلیل، بسیاری از شرکتها ترجیح میدهند با ایران همکاری نکنند، زیرا بازار آمریکا برای آنها اهمیت بیشتری دارد.
وی افزود: حتی برخی شرکتهای چینی نیز بهدلیل وابستگی به نظام مالی و بازار آمریکا با احتیاط وارد رابطه با ایران میشوند. هنوز بیش از ۶۰ درصد ذخایر بانکهای مرکزی جهان به دلار نگهداری میشود و آمریکا میتواند بانکها را به تحریم تهدید کند. به همین دلیل، بسیاری از بانکهای جهان نیز حاضر به همکاری با ایران نیستند. همچنین گفته میشود که بخش قابلتوجهی از درآمد حاصل از فروش نفت صرف پرداخت هزینه واسطهها و دلالهایی میشود که نفت را خارج از سازوکارهای رسمی و برای دور زدن تحریمها به فروش میرسانند.
این اقتصاددان در پایان تاکید کرد: برای آنکه بتوانیم وضعیت خانوار را بهبود ببخشیم، باید بپذیریم که هزینه همه این مسائل را مردم پرداخت میکنند. اگر میخواهیم از توان دفاعی مناسبی نیز برخوردار باشیم، باید قدرت اقتصادی را به مردم بازگردانیم. خانوار باید متناسب با میزان تلاش خود از درآمد کافی برخوردار باشد و آن گروههایی که توانایی تامین حداقلهای زندگی را ندارند نیز باید از حمایتهای حداقلی لازم بهرهمند شوند.
