ایران و چین؛ به سوی تجارت بینمنطقهای
در طول مکالمه با این تاجر ایرانی، از او پرسیدیم که چگونه محصولات را از شائوشینگ به ایران منتقل میکند. وی در پاسخ گفت که کالاها ابتدا به دبی و سپس از آنجا به ایران منتقل میشوند. وقتی از او پرسیده شد که چرا نمیتوان آنها را مستقیما از چین به ایران ارسال کرد، توضیح داد که ترخیص کالا از گمرک در ایران یک مساله است. برای کسانی که در تجارت چین و ایران دخیل هستند، دشواری ترخیص کالا از گمرک پس از ورود کالا به ایران، مدتهاست که یک مشکل مداوم بوده است.
در بحبوحه افزایش حجم واردات و صادرات بین چین و خاورمیانه، تجارت دوجانبه بین دو کشور در سالهای اخیر در سطح نسبتا پایینی باقی مانده و به طور قابلتوجهی از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، ترکیه و مصر عقب مانده است. با توجه به نیازهای عملی چین و ایران، حجم تجارت سالانه بین دو کشور نباید به کمی بیش از ده میلیارد دلار محدود شود. واضح است که همکاری بین چین و ایران روان نبوده است.
در سالهای اخیر، ما بارها با بازرگانان هر دو کشور ارتباط برقرار کردهایم و متوجه شدهایم که کارآفرینان زیادی در هر دو کشور مشتاق تجارت با یکدیگر هستند. بهویژه، شرکتهای خصوصی که از نظر اقتصادی پویاتر و انعطافپذیرتر هستند، علاقه بیشتری به همکاری نشان دادهاند. بهرغم مواجهه با برخی چالشهای عملی، آنها مایل به بررسی یا تعمیق همکاری هستند. درست مانند تاجر ایرانی که قبلا به او اشاره شد و ۲۰ سال است که توانسته در شائوشینگ زندگی کند، این شرکتها بهوضوح از همکاری بین دو کشور بهرهمند میشوند. ما با برخی از تاجران مواجه شدهایم که مدتهاست به مبادلات بین دو کشور متعهد بودهاند. آنها اساسا از همکاریهای دوجانبه بهرهمند میشوند، در غیر این صورت، مدت زیادی به همکاری ادامه نمیدادند. هم برای چین و هم برای ایران، نهتنها پشتکار چنین افرادی، بلکه تزریق انرژی تازه به همکاری بین دو ملت مورد نیاز است.
بر اساس مشاهدات و تحقیقات ما، معتقدیم که برای ایران، چه شرکتهای خصوصی و چه دولتی، همکاری موثرتر با چین در ایجاد مشارکت نزدیک با استانها و شهرهای چین است که میتواند نیازهای خاص آنها را برآورده کند. در واقع، ما توصیههای مشابهی را به مشاغل چینی نیز ارائه دادهایم. چرا اینگونه است؟ زیرا درحالحاضر، هم چین و هم ایران برای مشارکت در همکاریهای بینالمللی در مقیاس بزرگ به حمایت دولتهای محلی نیاز دارند. جلب اعتماد یک دولت محلی بهوضوح آسانتر از جلب اعتماد چندین دولت محلی است. پس از دستیابی به اجماع بین دولتهای محلی، همکاری جامع اقتصادی و تجاری میتواند در حوزههای قضایی مربوطه آنها انجام شود. دقیقا با چنین درکی است که اخیرا به دانشگاه شائوشینگ پیوسته و مرکز چین و خاورمیانه در آنجا تاسیس شد. یکی از ماموریتهای اصلی این مرکز، پیشبرد فعال همکاریهای تجاری، بازرگانی و فرهنگی میان چین و کشورهای خاورمیانه با بهرهگیری از شهر و استانی بوده که در آن واقع شده است.
استان ژجیانگ که در همسایگی شانگهای قرار دارد، یکی از قویترین مناطق چین از نظر تولید، تجارت، واردات و صادرات و سرمایهگذاری خارجی است. این استان سالهاست که به طور مداوم در بین سه استان برتر چین قرار دارد. در سال ۲۰۲۴، تولید ناخالص داخلی ژجیانگ به شدت افزایش یافته است به طوری که اگر با رتبهبندی تولید ناخالص داخلی کشورها مقایسه شود، آن را در بین ۲۰ کشور برتر جهان قرار میدهد.
شائوشینگ، واقع در استان ژجیانگ، یکی از ثروتمندترین شهرهای چین است و به عنوان قطب پیشرو در کشور برای تجهیزات پیشرفته، مواد جدید، داروهای زیستی، مدارهای مجتمع و صنعت نساجی شناخته میشود. این شهر محل استقرار بیش از ۱۰۰شرکت بورسی است. در سال ۲۰۲۴، تولید ناخالص داخلی شائوشینگ به ۱۱۷.۵۱میلیارد دلار رسید. طبق دادههای بانک جهانی، تولید ناخالص داخلی ایران در همان سال ۴۳۶.۹۱میلیارد دلار بوده است و بنابراین تولید ناخالص داخلی شائوشینگ بهتنهایی نزدیک به ۲۷درصد از کل تولید ناخالص داخلی ایران را تشکیل میدهد. بر اساس سالها رصد اقتصاد و تجارت بینالمللی در استان ژجیانگ و شهر شائوشینگ و همچنین درک ما از بازار ایران، معتقدیم که محصولات و سرمایهگذاریهای استان ژجیانگ و شهر شائوشینگ میتواند اکثر نیازهای ایران از چین را برآورده کند. پتانسیل قابلتوجهی برای ایران جهت تعمیق همکاری با این استان و شهر چینی وجود دارد. در این فرآیند، مرکز چین-خاورمیانه در دانشگاه شائوشینگ مایل است با دوستان ایرانی برای ایجاد پلی برای همکاری بهتر بین دو کشور همکاری کند.
* مدیر مرکز چین و خاورمیانه در دانشگاه شائوشینگ
